Radboudumc

print
Addison crisis

Wat is een Addison crisis?

Bij koorts (temperatuur >38.0°C), ziekte of grote geestelijke stress maken gezonde bijnieren extra cortisol. Bij AGS kunnen de bijnieren dat niet en daarom moet in die gevallen extra hydrocortison worden ingenomen. Gebeurt dat niet, dan ontstaan klachten van misselijkheid, braken en buikpijn, en vervolgens een levensbedreigende situatie van lage bloeddruk, lage bloedsuikers, mineraalstoornissen en coma. Dit wordt bijniercrisis of Addison crisis genoemd. Alarmsignalen: Misselijkheid, braken, minder alert, suf, bleek, koorts, spierpijn, buikpijn

Addison crisis voorkomen

Met tijdige aanpassing van de dosis hydrocortison (stressdosis) kunt u een Addison crisis voorkomen. Dit is van levensbelang en daarom zullen de arts en verpleegkundig consulent tijdens het polibezoek regelmatig de stressinstructies doornemen. Hierbij hoort ook het zelf leren spuiten van hydrocortison (Solucortef® ampul), zodat u dat in noodsituaties thuis kan (laten) doen: dat is noodzakelijk bij braken, diarree of bewustzijnsverlies.

Op de kinderpolikliniek wordt gebruik gemaakt van de groen-oranje-rood kaart. Op deze kaart kunt u terugvinden in welke situaties, op welke manier en hoeveel extra hydrocortison u aan uw kind moet geven en wanneer u contact met de arts moet opnemen. Vertrouwt u het niet, overleg dan altijd, ook buiten kantooruren, met de arts, via het telefoonnummer op de kaart.

Op de polikliniek Endocriene Ziekten wordt gebruik gemaakt van een instructiefolder. De stressdosis is in principe voor elke volwassene hetzelfde:

  • ’s ochtends (of bij het begin van ziek worden) 60 mg hydrocortison;
  • ’s middags 30 mg hydrocortison.

AGSBij braken, diarree of bewustzijnsverlies moet zo snel mogelijk hydrocortison (Solucortef® ampul) worden gespoten en contact worden gelegd met de internist-endocrinoloog, ook buiten kantooruren, via het telefoonnummer op de folder. In het Radboudumc worden ook groepsbijeenkomsten gehouden, voor patiënten en hun partner/huisgenoot, om de instructies ter voorkoming van bijniercrisis samen te bespreken en ervaringen te delen. Dit gebeurt onder leiding van een internist-endocrinoloog. Ook is er dan gelegenheid om de kennis over het spuiten weer op te frissen. Er wordt onder meer gebruik gemaakt van de instructiefilm over Solucortef® spuiten.

Moet u geopereerd worden of krijgt u een kleine ingreep (bijvoorbeeld moedervlek verwijderen, verstandskiezen verwijderen), ook dan is een stressdosis noodzakelijk. Zorg er ook zelf voor dat de anesthesioloog (specialist die narcose geeft) weet dat u extra hydrocortison nodig hebt. Dit wordt meestal in infuusvorm, vlak voor de operatie gegeven. Bij een kleine poliklinische ingreep (zonder narcose) is vaak een hogere dosis in tabletvorm voldoende. Overleg bij twijfel met de arts. 

AGSMocht u iets overkomen op straat of in het buitenland, dan is het van levensbelang dat hulpverleners weten dat u extra hydrocortison nodig hebt: zorg er dus voor dat ze dat gemakkelijk kunnen ontdekken, bijvoorbeeld door het dragen van een medaillon of armband. De patiëntenvereniging NVACP of apotheek kan u hierover informeren.

Stressbehandeling kinderen

De bijnieren van uw kind maken te weinig hydrocortison. Om toch voldoende van deze stof in het lichaam te hebben, krijgt uw kind dagelijks hydrocortison. In sommige situaties heeft uw kind meer hydrocortison nodig dan normaal. Dan moet u extra hydrocortison geven. In deze brief staan de situaties, waarin dit het geval is. Bovendien wordt uitgelegd hoe u kunt bepalen hoeveel hydrocortison u dan moet geven.

Wanneer heeft uw kind meer hydrocortison nodig?
Uw kind heeft meer hydrocortison nodig, als het dingen meemaakt die extra spanning geven. In medische termen noemen we dit stress. Hierbij moet u denken aan een ziekte of een ongeval, maar ook aan een verjaardagsfeestje, een examen of een sportdag. Hoe meer stress (=spanning) een gebeurtenis geeft, hoe meer hydrocortison uw kind nodig heeft. De hoeveelheid stress is afhankelijk van:

  • de gebeurtenis (een ongeval geeft meer stress dan een examen); 
  • het karakter van uw kind (het ene kind maakt zich drukker voor een examen dan het andere).

Zijn alle situaties van stress (=spanning) hetzelfde?
Wanneer een gebeurtenis uw kind slechts weinig extra spanning geeft, noemen we dat lichte stress. U hoeft dan geen extra hydrocortison te geven. Een infectie of een toets geven uw kind meer spanning dan normaal. We spreken dan van matige stress. Bij een ongeval, ernstige griep of operatie is er sprake van ernstige stress. In het schema staat hoeveel hydrocortison u uw kind bij matige en ernstige stress moet geven.

Wanneer moet ik beginnen met extra medicatie?
Als u stress voorziet (bijv. sporttoernooi), geeft u uw kind vantevoren al extra medicatie, volgens het schema. Bij grote gebeurtenissen (bijv. verhuizing, verre vakantie of geplande operatie), kunt u het best ruim tevoren met de arts overleggen. Als stress onverwacht optreedt (bijv. uw kind wordt ziek), dan volgt u het bijgevoegde schema.

Wat moet ik doen als ik twijfel of ik extra medicatie moet geven?
Dan kunt u het beste toch extra medicatie geven. Eenmalig een hogere dosis hydrocortison kan namelijk geen kwaad. Als twijfel blijft bestaan, kunt u contact opnemen met de behandelend arts.

Hoelang moet ik doorgaan met het geven van extra medicatie?
Als de stress licht of matig was, kan de extra medicatie direct na de gebeurtenis (bijvoorbeeld na herstel van de infectie) gestopt worden. Afbouwen is niet nodig. Na ernstige stress, moet u de extra medicatie wel langzaam afbouwen. Dit doet u door nog 2 dagen Methode A te volgen (zie schema). Hierna geeft u weer de normale hoeveelheid hydrocortison.

Moet de hoeveelheid fludrocortison ook worden aangepast? Sommige kinderen gebruiken naast hydrocortison ook fludrocortison (Florinef®). De hoeveelheid van dit medicijn hoeft niet veranderd te worden bij stress.

Hoe bereik ik de arts om te overleggen in geval van twijfel?
Tijdens kantooruren: (024) 361 44 13
Buiten kantooruren: (06) 22 52 36 35

terug naar het overzicht