Radboudumc

print
Hypofysetumor-operatie

Een hypofysetumor is een (meestal goedaardig) gezwel in de hypofyse. In het Radboudumc kunnen patiënten terecht voor een operatie om de hypofysetumor te verwijderen. Deze operaties doen we volgens de zogenoemde endoscopische techniek: via de neus. Deze techniek is door het Radboudumc in 1998 geïntroduceerd in Nederland en vergt veel oefening.

Totaal aantal operaties hypofysetumoren (2011-2014)

grafiek aantal hypofyse operaties per ziekenhuis Radboudumc

Tussen 2011 en 2014 werden er in Nederland ruim 1.400 patiënten geopereerd aan een hypofysetumor. Hiervan werden 272 patiënten geopereerd in het Radboudumc. Het Radboudumc heeft landelijk gezien de meeste ervaring met de endoscopische operatietechniek (via de neus) bij hypofysetumoren.

Aantal operaties bij hormoonactieve tumoren

Grafiek aantallen geopereerde hormoonactieve hypofysetumoren per ziekenhuis Radboudumc
 
Sommige hypofysetumoren produceren hormonen, waardoor er een hormoonoverproductie ontstaat. Deze hormoonactieve tumoren kunnen acromegalie en de ziekte van Cushing veroorzaken. Voor operaties bij deze tumoren is veel expertise nodig. Voor de uitkomst is het van belang dat de tumor in zijn geheel verwijderd wordt. Ook met deze operaties heeft het Radboudumc de meeste ervaring, landelijk gezien.

Acromegalie: kans op genezing hormoonoverproductie (remissie)

Macroadenomen
grafiek acromegalie kans op remissie macroadenomen   

In de periode 1998-2014 werden 88 patiënten met acromegalie en een hypofysetumor groter dan 1 cm (macroadenoom) geopereerd. In bovenstaande grafiek gaat het om 81 van deze 88 patiënten. Zij hadden als doel van de operatie: genezing van de hormoonoverproductie (remissie). In de eerste vijf jaar was de remissiekans 33%, in de zes jaar daarna 68% en in de periode 2009-2014 55%. In totaal 44 van deze 81 patiënten bereikten remissie. Bij hen stopte de overproductie van groeihormoon na de operatie volledig. De meetperiode start in 1998, omdat toen de endoscopische operatietechniek werd ingevoerd. Een verklaring van de stijging van de remissiekans is onze toegenomen ervaring in deze operatietechniek. 

Bij de patiënten die toch een overproductie van groeihormoon behielden, bleek wel dat de grootte van de hypofysetumor flink was afgenomen. Door verkleining van de tumor is de ziekte vaak beter beheersbaar en kunnen we vaak met minder medicijnen onze patiënten behandelen.

Over de meting
De gegevens over de periode 1998-2007 zijn verkregen tijdens een wetenschappelijk onderzoek van het Radboudumc, gedaan in 2011. Het is het meest uitgebreide onderzoek dat in Nederland gedaan is naar deze operatie bij deze groep patiënten. De analyse van de resultaten over de periode 2008-2014 is in 2015 verricht.

Microadenomen
grafiek acromegalie kans op remissie microadenomen Radboudumc 

In de periode 1998-2014 werden 27 patiënten met acromegalie en een hypofysetumor van 1 cm of kleiner (microadenoom) geopereerd. Doel van de operatie was bij alle patiënten de genezing van hormoonoverproductie (remissie). In de periode 1998-2008 was de remissiekans 58%, in de zes jaar daarna 80%. In totaal 19 van deze 27 patiënten bereikten remissie. Bij hen stopte de overproductie van groeihormoon na de operatie volledig. De meetperiode start in 1998, omdat toen de endoscopische operatietechniek werd ingevoerd. Een verklaring van de stijging van de remissiekans is onze toegenomen ervaring in deze operatietechniek. 

Ziekte van Cushing: kans op genezing hormoonoverproductie (remissie)

soort hypofysetumor aantal patiënten met deze tumor % patiënten dat remissie bereikte na operatie 
Tumor niet zichtbaar op MRI-scan 20 (23,3%) 60%
Microtumor (kleiner dan 1 centimeter) 35 (40,7%) 83%
Macrotumor, niet ingegroeid in bloedvat of zenuwen (1 centimeter of groter) 16 (18,6%) 94%
Macrotumor, ingegroeid in bloedvat of zenuwen (1 centimeter of groter) 15 (17,4%) 40%

In bovenstaande tabel vindt u de remissiepercentages gemeten over de periode 1998-2011. In deze periode opereerden we 86 patiënten die de ziekte van Cushing hadden door een hormoonproducerende  hypofysetumor. Door de tumor te verwijderen, kan de hormoonoverproductie stoppen (remissie). Dit is voor patiënten het belangrijkste doel van de operatie. De meetperiode start in 1998, omdat toen de endoscopische operatietechniek werd ingevoerd.

Van de patiënten met een ingegroeide macrotumor, bereikte 40% remissie. Ten opzichte van de andere drie percentages in de tabel is dit relatief weinig. Dat komt omdat het bij dergelijke macrotumoren vaak niet mogelijk is om de gehele tumor te verwijderen. Deze is namelijk rondom bloedvaten en zenuwen gegroeid, waardoor totale verwijdering onacceptabele complicaties zou veroorzaken.  

Over de meting
Genoemde gegevens zijn verkregen tijdens een wetenschappelijk onderzoek van het Radboudumc, gedaan in 2013, over de periode 1998-2011. Het is het meest uitgebreide onderzoek dat in Nederland gedaan is naar deze operatie bij deze groep patiënten.