Radboudumc

print
Jicht

Jicht, oftewel artritis urica of hyperurikemie, is de verzamelnaam voor aandoeningen waarbij de purinestofwisseling is verstoord. Daardoor hoopt urinezuur zich op en worden urinezuurkristallen gevormd. Deze kristallen komen terecht in gewrichten en andere weefsels (zoals de huid, onderhuids weefsel, slijmbeurzen, pezen en spieren). De witte bloedcellen uit uw lichaam proberen deze kristallen op te ruimen. Daarbij ontstaat een ontstekingsreactie die een paar dagen aanhoudt. We spreken dan over een jichtaanval. Soms gaat een eerste aanval over in chronische jicht waarbij een patiënt niet meer een aanval heeft die maar enkele dagen duurt, maar soms zelfs blijvend aanwezig is (zonder behandeling). 

Een acute jichtaanval ontstaat vaak ’s nachts en vaak in de gewrichten die slijtage (artrose) vertonen. Het vaakst ontstaat jicht in de basis van de grote teen. We noemen dit podagra. Bij een jichtaanval raakt het gewricht ontstoken. Daardoor is het gewricht gezwollen, rood en warm en de functie van uw gewricht beperkt. Soms kunt u de gewrichten helemaal niet gebruiken, omdat dat te veel pijn doet. Het is niet ongewoon dat u daarbij koorts heeft en bij bloedonderzoek worden vaak fors verhoogde ontstekingswaarden gezien.

De ontsteking betreft niet alleen de gewrichten maar kan ook in onderhuids bindweefsel (tophi) en in andere weke delen, zoals slijmbeurzen, spieren en pezen plaatsvinden.

Ongeveer 7 op de 1.000 mensen krijgt jicht. Toch is dit waarschijnlijk een onderschatting, omdat niet alle patiënten zich melden bij hun arts. Jicht komt 10 keer vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Bij mannen treedt de eerste jichtaanval meestal op tussen het veertigste en vijftigste levensjaar; bij vrouwen is dit tussen het vijftigste en zestigste levensjaar, vaak dus pas na de menopauze.

Symptomen

In het beginstadium veroorzaakt jicht geen symptomen. De ziekte wordt meestal pas ontdekt bij de eerste jichtaanval. Een jichtaanval kondigt zich soms aan door een hinderlijk gevoel in het gewricht, krampen, nervositeit, vermoeidheid, slapeloosheid, rillingen, misselijkheid en/of sterke plasdrang. U kunt ook koorts krijgen, misselijk worden of last krijgen van jichtknobbels. Deze knobbels ontstaan als gevolg van de opgehoopte urinezuurkristallen. Ze zitten onder de huid, dicht bij de gewrichten. Vaak zitten ze aan de vinger- en teengewrichten, de ellebogen of het kraakbeen van het oor. De knobbels zijn meestal niet pijnlijk, maar wel hinderlijk en niet fraai om te zien. Als u er veel last van hebt, kunt u deze met een operatie laten verwijderen. Niet alle mensen met jicht krijgen knobbels, maar als u eenmaal een knobbel hebt, blijft deze groeien en komen er meestal nog andere bij.

Oorzaak

De oorzaak van jicht is een verstoorde purinestofwisseling. Daardoor hoopt urinezuur zich op in uw lichaam. Urinezuur is niet alleen een eindproduct van de stofwisseling, maar komt uw lichaam ook binnen via voeding. Als u veel purinerijke voedingsmiddelen eet of drinkt, zoals orgaanvlees, schaaldieren en alcohol, kan een jichtaanval ontstaan. Probeer deze voedingsmiddelen dus te vermijden.

Jicht als risicofactor

Er zijn steeds meer aanwijzingen dat jicht een risicofactor is voor hart- en vaatziektes en voor het metaboolsyndroom. Dit is een stofwisselingsaandoening. We spreken van het metaboolsyndroom als u minimaal drie van de volgende vier aandoeningen hebt: hoge bloeddruk, suikerziekte, verhoogd cholesterol en overgewicht.

Diagnose

Om zeker te weten dat het om jicht gaat, haalt de arts wat vocht uit uw gewricht om het te laten analyseren. Dit noemen we een gewrichtspunctie. Als de gewrichtsvloeistof urinezuurzouten bevat, hebt u jicht.

Verder lezen

Via de website van het Reumafonds kunt u een brochure downloaden over jicht.