Radboudumc

print
Achtergrond Chronische Vermoeidheidssyndroom

Vermoeidheid als algemeen verschijnsel of bij ziekte

Moeheid is een klacht die zeer veel voorkomt. Iedereen is wel eens moe. Moeheid is zelfs voor de meesten van ons een dagelijkse ervaring. De volgende morgen of na rust is het gewoonlijk weer over. Bij sommige mensen blijft de vermoeidheid langere tijd aanwezig. Toch spreken we dan nog niet van chronische vermoeidheid.
Bekend is dat bij 80% tot 90% van de mensen de ernstige vermoeidheid binnen enkele weken tot enkele maanden weer overgaat. Pas als de vermoeidheid langer dan zes maanden blijft bestaan, spreken we over chronische vermoeidheid.

Chronische vermoeidheid als klacht komt ook zeer vaak voor bij mensen met chronische ziekten. Chronische vermoeidheid kan bijvoorbeeld voorkomen bij patiënten met spierziekten, patiënten met chronische alvleesklierontsteking, patiënten met multipele sclerose, patiënten met hartziekten of patiënten met een te traag werkende schildklier.

Chronische vermoeidheid komt ook regelmatig voor lang na een ernstige ziekte, bijvoorbeeld na een beroerte (herseninfarct, hersenbloeding), of soms nog lang na behandeling van kanker.

Wanneer spreken we van CVS?

Bij een klein deel (minder dan 20%) kunnen de vermoeidheidsklachten langer dan zes maanden aanhouden. In dat geval kan sprake zijn van het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS). CVS is niet meer dan een naam voor ernstige vermoeidheidsklachten die niet aan een herkenbare ziekte kunnen worden toegeschreven. 

Er is sprake van het chronisch vermoeidheidssyndroom als: 

  • Er ernstige aanhoudende of telkens terugkerende vermoeidheidsklachten aanwezig zijn die niet aanzienlijk verbeteren door rust en niet het gevolg zijn van voortdurende inspanning, 
  • De vermoeidheid heeft geleid tot forse afname van vroegere niveaus van beroepsmatig, sociaal en/of persoonlijk functioneren, 
  • Voor deze klachten geen lichamelijk verklaring te vinden is, 
  • De klachten tenminste zes maanden bestaan

 

Bijkomende klachten

Naast de vermoeidheid kunnen één of meer van de volgende verschijnselen aanwezig zijn:

  • beperking in het korte termijngeheugen of concentratieproblemen
  • zere keel
  • gevoelige hals- of okselklieren
  • spierpijn
  • gewrichtspijn
  • hoofdpijn
  • slaapklachten
  • malaise klachten na inspanning die langer dan 24 uur duren
  • maag - of darmklachten
  • duizeligheid
  • slaapklachten
  • spierzwakte
  • prikkelbaarheid
  • spraakstoornissen
  • extreem transpireren.

Ook andere niet genoemde klachten kunnen voorkomen.

ME of CVS?

ME (myalgische encephalomyelitis) is de naam die patiënten en patiëntenverenigingen hanteren. Wetenschappers zijn niet gelukkig met deze naam omdat deze naam duidt op een ontsteking van het zenuwweefsel waarvoor geen aanwijzingen zijn gevonden. Zij gebruiken de term Chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS). Ook de ME-CVS Stichting spreekt over ME/CVS.

Achtergronden

Door het wetenschappelijk onderzoek naar diverse aspecten van CVS hebben wij meer inzicht gekregen in het ontstaan van CVS. Op het moment dat CVS vastgesteld wordt, is er geen lichamelijke verklaring voor de klachten meer te vinden. Wel gaan we er van uit dat er een lichamelijk beginpunt kan zijn (bijv. een infectie, een operatie, een bevalling ). Soms ook kunnen de klachten begonnen zijn na een belangrijke gebeurtenis in iemands leven (bijvoorbeeld overlijden van een naaste, verhuizing, een andere baan,). Als de klachten lang bestaan is vaak niet meer te achterhalen waarmee de klachten begonnen zijn. In de loop van de tijd zijn er andere factoren ontstaan die de huidige klachten instandhouden. Een behandeling is meestal gericht op deze instandhoudende factoren.

Invloed van klachten op het dagelijks leven

CVS patiënten ondervinden ernstige gevolgen van hun klachten op het dagelijks leven:

  • Na een lange nachtrust voelen veel patiënten zich bij het opstaan niet uitgerust.
  • De meeste patiënten zijn veel minder actief dan zij voor het ontstaan van de klachten waren.
  • De dagelijkse zelfzorg kan men meestal nog, zij het met moeite, zelfstandig uitvoeren.
  • Gevolgen voor werk: CVS patiënten zijn vaak geheel of gedeeltelijk in de ziektewet of de WAO.
  • De sociale contacten van patiënten lopen ten gevolge van de klachten sterk terug.
  • De ernstige lichamelijke klachten en de toegenomen beperkingen in het dagelijks leven kunnen er bij sommige patiënten toe leiden dat zij zich lusteloos, somber en machteloos voelen.

Hoe vaak komt CVS voor?

In Nederland zijn er tenminste 40.000 CVS patiënten. Vergeleken met een aantal jaren geleden weten huisartsen nu meer van CVS, herkennen zij CVS vaker bij hun patiënten en achten zich vaker in staat de diagnose CVS te stellen. Toch is er op dit punt zeker nog verbetering mogelijk. Belangrijk is dat u uw klachten zo duidelijk mogelijk overbrengt aan uw huisarts.

CVS komt vaker bij vrouwen dan bij mannen voor. Hooguit een kwart van de patiënten is mannelijk. Ook bij jongeren vanaf 10 jaar wordt de diagnose CVS gesteld.