Expertisecentra Neuro-oncologie Wetenschap--pelijk onderzoek

Over het onderzoek

Geregeld wordt in Europees verband (EORTC) of landelijk verband (LWNO) onderzoek gedaan bij hersen(vlies)tumorpatiënten waaraan ook het Radboudumc deelneemt. Hieronder beschijven we wat uitgebreider de wetenschapsrichtingen die binnen ons expertisecentrum lopen. 

Gebruik van 3D modellen

Om te kijken of we een betere uitleg kunnen bieden, zetten wij 3D modellen van scans en tumoren in en vragen we patiënten een vragenlijst hierover in te vullen.

lees meer

Gebruik van 3D modellen

Bij patiënten met een glioom op een plek waar ook belangrijke hersenfuncties gelokaliseerd zijn, maken we vaak een functionele MRI scan om de plek van deze functies te beoordelen en een tractografie scan om de verbindingsbanen in kaart te brengen. Deze scans zijn lastig te begrijpen en uit te leggen. Om te kijken of we dit beter kunnen uitleggen zetten wij 3D modellen van deze scans en tumoren in en vragen we patiënten een vragenlijst hierover in te vullen. Als dit deze 3D prints inderdaad toegevoegde waarde blijken te hebben, hopen we dit in de toekomst als standaard te kunnen aanbieden.

Immuno­therapie

Om de effectiviteit van behandeling in het algemeen en van immunotherapie in het bijzonder te verbeteren is het belangrijk om het milieu dat de afweercellen remt beter te begrijpen

lees meer

Immuno­therapie

Kankercellen zijn in staat lokaal een milieu te creëren dat niet alleen hun eigen groei stimuleert maar ook de anti-kanker afweercellen inactiveert. Om de effectiviteit van behandeling in het algemeen en van immunotherapie in het bijzonder te verbeteren is het belangrijk om het milieu dat de afweercellen remt beter te begrijpen. Tot nu toe heeft dit type onderzoek zich met name gericht op het bestuderen van remmende eiwitten in het tumor-milieu. 

Echter, kankercellen maken ook suikermoleculen. Een bepaald soort suikermoleculen, genaamd siaalzuur-suikers, wordt verhoogd door tumorcellen aangemaakt en uitgescheiden in het externe milieu. We hebben recent gevonden dat een specifieke remmer van deze suikermoleculen, een zogenaamd glycomimetic, de siaalzuur-suiker productie in de kankercellen doet afnemen en tevens de groei van de kanker cellen remt. 

Andere onderzoeken hebben aangetoond dat hoge concentraties van siaalzuur-suikers gecorreleerd zijn met een slechte prognose voor de patient. Wij hebben hebben reeds laten zien dat zowel siaalzuur-suikers als de receptoren die deze suikers herkennen, de zogenaamde siglecs, tot expressie komen in gliale hersentumoren. 

Huidig onderzoek is er op gericht om de precieze relatie tussen aanwezigheid van verschillende siaalzuur-suikers en hun receptoren in glioom-weefsel van patienten in kaart te brengen, deze aanwezigheid te correleren met andere, met name moleculaire karakteristieken van de gliale tumoren, en de impact te onderzoeken van deze suikers en hun receptoren op het immuno-suppressieve karakter van het tumor-milieu. Het goed begrijpen van deze aspecten is essentieel voor de ontwikkeling van effectieve immunotherapie tegen voor gliomen.   

Celbiologische principes

Het neuro-oncologische onderzoek van het Radboudumc richt zich voornamelijk op het ophelderen van de celbiologische principes van groei en invasie van glioomcellen in het brein.

lees meer

Celbiologische principes

Het neuro-oncologische onderzoek van het Radboudumc richt zich voornamelijk op het ophelderen van de celbiologische principes van groei en invasie van glioomcellen in het brein, met als ultiem doel om de kennis van deze mechanismen te vertalen in effectievere therapieën. Belangrijke aandachtsgebieden zijn genetische afwijkingen in gliomen, het op basis van deze afwijkingen behandelen van gliomen met remmers van metabolisme en/of tyrosine kinases, en de ontwikkeling van therapieresistentie. Radboudumc heeft hiertoe belangrijke muizen modellen ontwikkeld in de vorm van unieke patiëntverkregen glioma xenografts en cellijnen.

Met behulp van MR Spectroscopie wordt op dit moment onderzocht of genetische afwijkingen zonder operatie kunnen worden geïdentificeerd op basis van aanwezige bouwstoffen in tumorcellen, en hoe deze bouwstoffen de groei en ontwikkeling van gliomen beïnvloeden.


Herstel van taalfunctie bij glioomoperaties

In ons huidige onderzoek willen we de relatie tussen de structuur van bepaalde witte stof banen en de taalfunctie van patiënten onderzoeken.

lees meer

Herstel van taalfunctie bij glioomoperaties

Gliomen (hersentumoren) hebben de neiging om te groeien langs de witte stof (het merg van de hersenen) van de taalgebieden links in de hersenen. Het behoud van de witte stof banen is cruciaal om het risico op post-operatieve spraakproblemen zoals afasie te beperken. Het is bij veel hersentumoroperaties echter onvermijdelijk dat er kneuzing of beschadiging van deze banen optreedt. Het herstel van de patiënt is dan voornamelijk afhankelijk van de hersenplasticiteit. Dit is de capaciteit van het hersenweefsel om te herstellen.

Eerder onderzoek heeft aangetoond dat het herstel van taalfunctie kan worden voorspeld aan de hand van de kwaliteit van bepaalde witte stof banen voor de operatie. We weten echter niet wat er met deze witte stof banen gebeurt in het eerste jaar na verwijdering van de tumor.

In ons huidige onderzoek willen we de relatie tussen de structuur van bepaalde witte stof banen en de taalfunctie van patiënten onderzoeken. Dit gebeurt bij mensen met een zogenaamd laaggradig glioom. We doen dit met herhaalde metingen via vragenlijsten. Daarnaast maken we specifieke (diffusie gewogen) MRI-scans op 4 tijdstippen: voor de operatie en 3, 6 en 9 maanden na de operatie. Dit wordt gecombineerd met de scans die sowieso gemaakt worden bij mensen die worden behandeld aan een hersentumor. Met deze gegevens hopen we het taalherstel in de toekomst te kunnen voorspellen. Daarnaast willen we op de scans achterhalen welke bevindingen het herstel van het spreekvermogen beïnvloeden.


PET-scan bij hersentumoren

In het Radboudumc onderzoeken we de bijdrage van het maken van PET-scans aan het stellen van de diagnose van hersentumoren. Hiervoor gebruiken we verschillende radioactief gelabelde stoffen die specifiek naar de tumor gaan.

lees meer

PET-scan bij hersentumoren

De diagnose van hersentumoren wordt nu gesteld op basis van T1 MRI-scans met gadolinium contrast. Soms is het echter moeilijk om de grootte van de tumor accuraat te bepalen en om een hersentumor te onderscheiden van niet-kwaadaardige afwijkingen. Een andere beeldvormende techniek is positron emissie tomografie (PET). Hierbij wordt een radioactief gelabelde stof zichtbaar gemaakt met een PET-scanner.

In het Radboudumc onderzoeken we de bijdrage van het maken van deze PET-scans aan het stellen van de diagnose van hersentumoren. Hiervoor gebruiken we verschillende radioactief gelabelde stoffen die specifiek naar de tumor gaan. Voorbeelden zijn:
  • Een radioactief gelabeld aminozuur dat in hogere mate opgenomen wordt door tumorcellen dan door gezonde cellen.
  • Een radioactief gelabeld peptide dat bindt aan PSMA, een eiwit dat alleen op de bloedvaten van de tumor voorkomt, en niet op gezonde bloedvaten.