Nieuws en media De Nieuwe Mens De Nieuwe Mens is nooit meer ziek

Vaccins hebben veel betekend voor het indammen van infectieziekten. Gaan vaccinatietwijfels nu roet in het eten gooien? Tijdens De Nieuwe Mens is nooit meer ziek wordt duidelijk dat de ontwikkeling van vaccins onverminderd doorgaat. Wat moeten we doen om de acceptatie ervan te behouden?
 
De wereldwijde pandemie van de Spaanse Griep aan het eind van de Eerste Wereldoorlog eiste 20 tot 100 miljoen doden. Enkele decennia eerder zorgde de pest nog voor zo’n 25 miljoen doden. En in de 14e eeuw werd zelfs een derde van de Europese populatie uitgeroeid door de pest. Het zijn verhalen van lang geleden. Door de opmars van goede hygiëne, vaccins en antibiotica zijn uitbraken van infectieziekten grotendeels onder controle. Althans in Europa. Want wereldwijd sterven er nog jaarlijks miljoenen mensen per jaar aan ziektes als tuberculose, malaria en hiv.

Rare angst
Ondanks het succes van vaccins in het bestrijden van infectieziekten, is er iets vreemds aan de hand. In veel landen, inclusief in Nederland, daalt het aantal mensen dat hun kinderen laat inenten tegen gevaarlijke ziektes. “Er is een soort rare vaccinatieangst in onze maatschappij,” zegt Sjaak Neefjes van het LUMC. “Helaas realiseren veel mensen zich niet wat vaccinatie de mens gebracht heeft. We zijn gewoon verwend geraakt. Maar niet vaccineren is echt asociaal gedrag. Als je je kind niet vaccineert ga je er vanuit dat de groep die wel gevaccineerd is, je kind wel beschermt.”

Mazelen
Om de kans op bijvoorbeeld mazelen klein te houden, moet 95 procent van de mensen zijn ingeënt. In Nederland is dat nu ongeveer 92 procent. Is het een probleem voor de volksgezondheid als groepen zich niet laten vaccineren? “Ja,” zegt Helma Ruijs van het RIVM, “Zeker als dat groepen zijn die veel onderlinge contacten hebben. Als de vaccinatiegraad te laag wordt, en er zijn veel personen die vatbaar zijn voor de ziekte, dan kun je een uitbraak of epidemie krijgen. We hebben dat in Nederland in 2013 gezien met de mazelenepidemie in de reformatorische gemeenschap.”
 
Ruijs doet onderzoek om er achter te komen hoe de dalende vaccinatiegraad weer omhoog kan. “We hebben het idee dat de dalende vaccinatiegraad, misschien wel door alle discussie, nu stabiliseert. Ik denk dat het zeker zinvol is als mensen meer begrijpen van vaccinaties. Zo kijkt het RIVM ook samen met biologiedocenten hoe het concept vaccinatie beter in het onderwijs kan worden opgenomen.”

Malaria
Een van de ziektes waarvoor hard gewerkt wordt aan een vaccin is malaria, een van de meest voorkomende, ernstige infectieziektes in de wereld. Jaarlijks worden er rond de 200 miljoen mensen ziek, van wie er naar schatting 627.000 overlijden. De meeste slachtoffers vallen in Afrika, en vaak zijn het kinderen. De afgelopen jaren daalde het aantal gevallen enigszins door de inzet van medicijnen. Maar we zijn nog ver van uitroeiing af.
 
Groot vertrouwen
Arts-onderzoeker Jona Walk werkt aan de ontwikkeling van een nieuw vaccin tegen malaria. Zij doet dit met behulp van kreupele parasieten. “Deze kunnen de mensen niet besmetten, maar zorgen er wel voor dat er een afweerreactie optreedt. Maar malaria is een complexe ziekte. Om een werkend vaccin te maken, is het noodzakelijk eerst de afweerreactie tegen een malaria-infectie goed te begrijpen. In het Radboudumc worden hiervoor al jarenlang malaria-infecties onder gecontroleerde omstandigheden uitgevoerd bij gezonde vrijwilligers.” En deze vrijwilligers vertonen een groot contrast met mensen die angst hebben voor vaccins. Want als je je vrijwillig ziek laat maken, moet je wel een groot vertrouwen in de wetenschap hebben.

RN7 maakte een registratie van de avond. Kijk hier de uitzending terug.