Prostaatkanker Dossier

Prostaatkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij mannen. Jaarlijks krijgen 10.000 mensen te horen dat ze prostaatkanker hebben.

De minuut van Tom Scheenen


Onderzoek naar prostaatkanker

Binnen het Radboudumc vindt op meerdere gebieden onderzoek naar prostaatkanker plaats.

  • In het Radboudumc doen we onderzoek naar hoe we patiënten zo goed mogelijk kunnen voorlichten over de behandelkeuze. lees meer


    Behandeling

    Er zijn een aantal behandelmogelijkheden, de meest voor de hand liggende zijn radiotherapie en chirurgie. De patiënt maakt uiteindelijk zelf de keuze voor een behandeling. In het Radboudumc doen we onderzoek naar hoe we patiënten zo goed mogelijk kunnen voorlichten over deze keuze. Hiervoor is een tool ontwikkeld waarmee patiënten beter een keuze kunnen maken.
     
    Daarnaast doen we onderzoek naar nieuwe behandelmogelijkheden. Zo heeft interventieradioloog Jurgen Futterer in 2011 als eerste in Nederland bij een patient met prostaatkanker een tumor lokaal bevroren onder MRI-geleide: ‘We brengen in en rondom de tumor speciale naalden in. Deze worden extreem koud gemaakt, waardoor we de tumor bevriezen en de cellen vernietigen. Het lichaam ruimt de tumorcellen vervolgens zelf op’.

    Met Medical Innovation and Technology expert Center (MITeC) wil het Radboudumc multidisciplinaire samenwerking en technologische innovaties stimuleren. In de MITeC-operatiekamers vindt onder andere onderzoek plaats naar robotoperaties en moleculaire beeldvorming. Met moleculaire beeldvorming kun je moleculair en cellulair niveau zichtbaar maken op beeld.

  • Bevolkingsonderzoek

    Momenteel worden mannen met een PSA-test getest op prostaatkanker. Hierbij wordt het bloed onderzocht op stoffen die kenmerkend zijn voor prostaataandoeningen, Prostaat Specifiek Antigeen (PSA). Dit kan duiden op prostaatkanker, maar andere prostaatproblemen leiden ook tot verhoogde waardes van dit eiwit.

    Van de mannen ouder dan 50 jaar blijkt 20 procent een verhoogde PSA-waarde te hebben. Maar een deel van deze mannen heeft dus geen prostaatkanker. Daarom wordt bij mannen met een verhoogde PSA-waarde aanvullend een biopt genomen, een stukje weefsel uit de prostaat. Een belastende en onnauwkeurige methode. Bij slechts 21 procent van de mannen wordt na een biopt daadwerkelijk kanker gevonden, waarvan de helft in een onschuldige vorm.

    De PSA-test is niet specifiek genoeg om in te zetten voor bevolkingsonderzoek naar prostaatkanker. Het Radboudumc is in 2015 gestart met de ‘4M studie’: met prostaatMRI meer mans. Hierin wordt onderzocht of MRI wel geschikt is voor bevolkingsonderzoek naar prostaatkanker. Het is namelijk ook mogelijk om prostaatkanker vast te stellen met een MRI-scan. Op de scan is te zien hoe agressief de tumor is en waar deze is gelokaliseerd. Een MRI-scan is daarmee ook bruikbaar om bij patiënten met een verhoogde PSA-waarde vast te stellen of het gaat om een gevaarlijke vorm van prostaatkanker. Prof. dr. Jelle Barentsz: ‘Deze combinatie van MRI-onderzoek met een PSA-test zou 90 procent van de onterechte diagnoses, en daarmee onnodige behandelingen, kunnen voorkomen.’
     

  • Diagnostiek

    Er wordt veel onderzoek gedaan naar betere diagnostiek. Prof. dr. Jack Schalken vertelt: ‘Een groot deel van de mannen die de diagnose prostaatkanker krijgt, is vijf jaar na de diagnose nog in leven. Het is dus belangrijk om onderscheid te maken dus verschillende vormen van prostaatkanker. Het stellen van een precieze diagnose is een enorme uitdaging.’

    Onderzoekers van het Radboudumc hebben een nieuwe toepassing ontwikkelt waarmee we een betere diagnose kunnen stellen en bepalen of iemand behandeld moet worden. Deze MDx Select Test is inmiddels beschikbaar voor patiënten. Daarnaast onderzoekt Jelle Barentsz hoe we prostaatkanker kunnen weergeven op beeld. Als we de kanker in een vroeg stadium kunnen opsporen, is betere en snellere behandeling mogelijk.

  • Erfelijkheid

    In het Radboudumc doen we onderzoek naar ‘erfelijke predispositie’, oftewel de aanleg voor een erfelijke aandoening. Wetenschappers onderzoeken of er mannen zijn die meer kans hebben om een prostaattumor te ontwikkelen dan anderen. Deze mannen kunnen dan vroegtijdig worden gescreend.
     

  • Kosteneffectiviteit

    We onderzoeken de kosteneffectiviteit van de behandelingen die worden ontwikkeld binnen het Radboudumc. Prof. dr. Maroeska Rovers onderzoekt hoe de kosten van een behandeling zich verhouden tot de gezondheidswinst van de patiënt. Zo komt ze te weten  welke behandelingen het meest kosteneffectief zijn.

  • Uitzaaiingen

    Om erachter te komen of een patiënt uitzaaiingen heeft, gebruikt Jelle Barentsz een speciale nanovloeistof die zeer kleine uitzaaiingen in lymfeklieren zichtbaar maakt. ‘Als we heel precies zien waar de kanker zit, kunnen we veel gerichter behandelen’, vertelt Barentsz. ‘Dit bespaart patiënten operaties en geeft ze betere genezingskansen’.

    Patiënten krijgen de speciale nanovloeistof ingespoten. Hierin zitten minuscule ijzerbolletjes die wel in gezonde lymfekliertjes terecht komen maar niet in de kliertjes met kankercellen. Daardoor worden gezonde klieren zwart op het MRI-beeld en blijven zieke kliertjes wit. Door de speciale nanovloeistof zijn uitzaaiingen vanaf twee millimeter zichtbaar. Als je nu de achtergrond van het MRI-beeld donker maakt, vallen deze kleine uitzaaiingen op als sterren aan de hemel. Dit bespaart patiënten operaties en geeft ze betere genezingskansen. Het Radboudumc is vooralsnog het enige ziekenhuis in de wereld waar deze techniek wordt toegepast.

Technology Center MITeC

De Technology Centers van het Radboudumc stellen state-of-the art faciliteiten (kennis en technologie) beschikbaar voor onderzoekers binnen én buiten het Radboudumc.

lees meer

Technology Center MITeC

De Technology Centers van het Radboudumc stellen state-of-the art faciliteiten (kennis en technologie) beschikbaar voor onderzoekers binnen én buiten het Radboudumc. MITeC (Medical Innovation & Technology expert Center) is één van de Technology Centers van het Radboudumc. MITec biedt drie state of the art operatiekamers met nieuwe technologieën zoals intra-operatieve imaging (een CT of MRI maken tijdens de operatie), in vivo microscopen (microscopie tijdens de operatie), en 3D navigatie. Hierdoor is onderzoek nodig naar kwalitatief betere en snellere behandelingen.

Waarom onderzoek naar prostaatkanker?

Prostaatkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij mannen. Jaarlijks krijgen 10.000 mensen te horen dat ze prostaatkanker hebben.

lees meer

Waarom onderzoek naar prostaatkanker?

Prostaatkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij mannen. Jaarlijks krijgen 10.000 mensen te horen dat ze prostaatkanker hebben. Van hen is 88 procent vijf jaar na de diagnose nog in leven. Voor veel mannen is behandeling niet nodig, omdat ze bijvoorbeeld een goedaardige vorm van prostaatkanker hebben. Onderzoek naar opsporing en diagnostiek van prostaatkanker is daarom nodig om overbehandeling te voorkomen. Daarnaast is onderzoek naar betere behandelmethoden nodig, aangezien er ieder jaar ongeveer 2.500 mannen overlijden aan prostaatkanker.

De prostaat is een klier die het prostaatvocht maakt dat samen met zaadvocht en zaadcellen sperma vormt. Een belangrijk orgaan dus. Maar met het klimmen der jaren, raakt de prostaat erg gevoelig voor het ontwikkelen van kanker. Heel snel gaat dat overigens niet. Prostaatkanker komt bijna niet voor bij mannen onder de vijftig jaar. Daar staat tegenover dat tachtig procent van de tachtigjarigen een vorm van prostaatkanker heeft. Gelukkig is dit lang niet altijd levensbedreigend. Veel mannen sterven met de kanker, maar niet áán de kanker. Behandeling van milde vormen van kanker is meestal ook niet nodig.

Onderzoek van het Radboudumc heeft veel opgeleverd voor betere opsporing en behandeling van de ziekte.

Impact van het onderzoek

Met ons onderzoek naar prostaatkanker streven we ernaar overbehandeling en sterftegevallen te verminderen.

lees meer

Impact van het onderzoek

Overbehandeling verminderen

Eén op de tien mannen krijgt prostaatkanker, maar een groot deel van de mannen met prostaatkanker zal nooit klachten hebben. Door onderzoek wil het Radboudumc overbehandeling verminderen. Een behandeling kan immers incontinentie of impotentie als gevolg hebben. Momenteel is 70 procent van de mannen die een biopt heeft gehad, voor niks geweest. Door onderzoek wil het Radboudumc dit percentage terugbrengen naar 30 procent.

Sterfte verminderen

In een jaar overlijden ongeveer 2.500 mensen aan prostaatkanker. Door betere opsporing kunnen we meer mensen behandelen aan prostaatkanker. Momenteel is het aantal mannen dat een behandeling nodig heeft 60 procent. We willen dit verhogen naar 80 procent. 

Spin-offs

Spin-offs zijn bedrijfjes die ontstaan vanuit het Radboudumc bij een kansrijke technische ontdekking.

lees meer

Spin-offs

Soteria Medical

Soteria Medical is een bedrijf dat zich richt op medische apparatuur, zoals een robot voor MRI-biopsie in de prostaat. De robot helpt bij het vaststellen van de diagnose van prostaatkanker. Bekijk hun website: http://www.soteria-medical.com/

NovioGendix

NovioGendix ontwikkelt testen waarmee snel en vroegtijdig prostaatkanker kan worden opgespoord. Inmiddels is NovioGendix voor 7,8 miljoen euro verkocht aan MDxHealth. Lees meer op hun website: http://www.mdxhealth.com/

Oncodrone

Oncodrone heeft een stof ontwikkeld die de omzetting van bepaalde kankercellen naar gevaarlijke mobiele cellen afremt. Het gaat om prostaat- en borstkanker. De kans dat een tumor uitzaait, kan met de stof worden verminderd. Hun website: http://www.oncodrone.com/

SPL Medical

SPL Medical heeft een unieke contractvloeistof naar de markt gebracht met als doel een meer effectieve kankerdiagnose. Door de contrastvloeistof zijn heel kleine uitzaaiingen van kanker in de lymfeklieren te detecteren.


 
inloggen