2017
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
Overzicht

2017


ERC Consolidator Grant 2017 Michiel Vermeulen

Michiel Vermeulen is als onderzoeker verbonden aan de afdeling Moleculaire Biologie van het Radboud Institute for Molecular Life Sciences. Hij doet onderzoek naar stamcellen die aanwezig zijn in de darm.

Lees meer

ERC Consolidator Grant 2017 Michiel Vermeulen

Michiel Vermeulen is als onderzoeker verbonden aan de afdeling Moleculaire Biologie van het Radboud Institute for Molecular Life Sciences.  Hij doet onderzoek naar stamcellen die aanwezig zijn in de darm.
Elke dag worden er in de darmen van een volwassen mens zo’n 200 gram aan nieuwe cellen aangemaakt. De aanmaak van deze grote hoeveelheid cellen wordt gevoed door zogeheten adulte stamcellen die zich in het darmepitheel bevinden. Deze stamcellen delen zich elke dag maar daarnaast differentiëren ze ook tot verschillende celtypen die betrokken zijn bij processen zoals het opnemen van voedingsstoffen of het uitscheiden van slijm en hormonen. Tijdens het ontstaan van darmkanker raakt de balans tussen celdeling en celdifferentiatie verstoord waardoor de zogeheten kankerstamcellen zich ongecontroleerd vermeerderen zonder te differentiëren. Sinds kort is het mogelijk om de verschillende cellen die in de darm voorkomen in het lab te kweken, dit worden minidarmen of organoïdes genoemd. Met behulp van de ERC Consolidator Grant en gebruik makende van darm organoïdes gaan Michiel Vermeulen en zijn team de delicate balans tussen celdeling, celdifferenitaite en dedifferentiatie in de darm in detail bestuderen.
 

ERC Consolidator Grant 2017 Annemiek van Spriel

Annemiek van Spriel is als onderzoeker verbonden aan de afdeling Tumorimmunologie van het Radboud Institute for Molecular Life Sciences (RIMLS). Ze doet onderzoek naar de rol van specifieke eiwitten, genaamd tetraspanins, in het ontstaan van kanker.

Lees meer

ERC Consolidator Grant 2017 Annemiek van Spriel

Annemiek van Spriel is als onderzoeker verbonden aan de afdeling Tumorimmunologie van het Radboud Institute for Molecular Life Sciences (RIMLS). Ze doet onderzoek naar de rol van specifieke eiwitten, genaamd tetraspanins, in het ontstaan van kanker.

Kankercellen zijn omgeven door een celmembraan. Een onderdeel hiervan zijn de zogenaamde tetraspanins. Dit zijn eiwitten die een belangrijke rol spelen bij het organiseren van eiwit-complexen in het celmembraan die zorgen voor de celfunctie. Er is steeds meer wetenschappelijk bewijs voor een relatie tussen deze tetraspanins en het ontstaan van kanker. Het is alleen nog nauwelijks bekend hoe de tetraspanins precies functioneren op kankercellen en hoe dit leidt tot ziekte.
In eerder onderzoek werd duidelijk dat ontbreken van een bepaald tetraspanin in afweercellen leidt tot het ontstaan van non-Hodgkin lymfeklierkanker. Met de ERC Consolidator Grant gaan Van Spriel en haar team hier verder onderzoek naar doen. Het onderzoek moet leiden tot meer inzicht in de samenstelling van tetraspanin-netwerken op kankercellen en de relatie daarvan met het ontstaan van de ziekte.
 

2016


ERC Advanced Grant 2016 John van Opstal

Het snel kunnen zien en identificeren van een object is van cruciaal belang om te overleven. Professor John van Opstal onderzoekt de relaties tussen zintuiglijke stimuli en de daaruit voortvloeiende gedragsrespons, zoals planning en uitvoering van snelle oog- en hoofdbewegingen naar die stimuli.

Lees meer

ERC Advanced Grant 2016 John van Opstal

Het snel kunnen zien en identificeren van een object is van cruciaal belang om te overleven. Professor John van Opstal onderzoekt de relaties tussen zintuiglijke stimuli en de daaruit voortvloeiende gedragsrespons, zoals planning en uitvoering van snelle oog- en hoofdbewegingen naar die stimuli. Voor de hersenen is het een enorme uitdaging als veel stimuli tegelijkertijd om aandacht strijden, bijvoorbeeld bij audiovisuele, tactiele en motorische informatie. De verschillende systemen die deze informatie verwerken, zijn allemaal betrokken bij het plannen en realiseren van oriënteringsbewegingen van de ogen en het hoofd. Hoe beslissen onze hersenen welke signalen ze integreren en welke ze juist onderdrukken? En hoe werkt deze oog-hoofdcoördinatie nu precies?

Robot

Dat gaat Van Opstal met zijn team onderzoeken in drie projecten die  de integratie van audio- en visuele signalen in complexe omgevingen bestuderen. Dat gebeurt bij gezonde proefpersonen, maar ook bij mensen met een sensorische, motorische of neurologische beperking. De verkregen data worden verwerkt in een  robot met 3D oog-, hoofd-, en nekmotoriek. Die robot traint zich net als de proefpersonen in complexe oog-hoofdcoördinatietaken. Zo is de werking van het complexe proces van oog-hoofdcoördinatie goed te doorgronden.  In de toekomst kunnen de resultaten mogelijk ook een toepassing vinden in de wereld van robotica.
Begrip van de manier waarop onze hersenen werken en hoe ze compenseren voor allerlei andere aandoeningen zal in de toekomst tal van toepassingen kunnen hebben, bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van protheses of het optimaliseren van waarschuwingssystemen.
 

ERC Starting Grant 2016 Miriam Schmidts

Ernstig ziek door kapotte celantenne

Lees meer

ERC Starting Grant 2016 Miriam Schmidts

Naar schatting één op de duizend mensen heeft een ciliopathie. Ciliopathieën zijn genetische aandoeningen die pas sinds een jaar of tien als zodanig bekend zijn. Patiënten hebben zeer uiteenlopende, ernstige problemen aan bijvoorbeeld nieren, skelet, longen, oren, centraal zenuwstelsel, of ogen (netvlies), vaak in combinatie. De oorzaak zijn niet goed functionerende cilia. Dit zijn uitsteeksels die voorkomen op bijna alle cellen en als fijngevoelige microscopische antennes allerlei informatie opvangen en doorgeven aan de cel. In eerder onderzoek indentificeerde Schmidts vele genen die betrokken zijn bij het ontstaan van ciliopathieën. ‘Met de ERC grant wil ik een volgende stap zetten en kijken welke behandelingen deze patiënten kunnen helpen.’ Schmidts doet dat door onderzoek aan groene algen en diermodellen. ‘Alle dieren en sommige planten hebben dezelfde soort cilia in hun cellen. Algen gebruiken de cilia bijvoorbeeld om te zwemmen. Ik gebruik algen met een genetisch defect dat ook bij mensen voorkomt en waardoor de algen niet meer kunnen zwemmen. Vervolgens ga ik met een medicatiedatabase bekijken of er medicatie is die ervoor zorgt dat de algen weer kunnen bewegen. Er is een grote kans dat mensen profijt kunnen hebben van hetzelfde middel.’

Miriam Schmidts is arts-onderzoeker en voltooide haar postdoctorale thesis over erfelijke nierziekten in 2005 en werkte als postdoctoral clinical research fellow bij het Institute of Child Health van University College London (UCL) tot 2015. Momenteel werkt ze als assistent professor bij de afdeling Humane Genetica in het Radboudumc, via en Radboud Excellence Initiative Fellowship en een Radboudumc Hypatia Tenure Track grant.

2015


ERC Starting Grant 2015 Martijn Verdoes

Kanker gebruikt diverse immunologische mechanismen om te ontsnappen aan ons afweersysteem.

Lees meer

ERC Starting Grant 2015 Martijn Verdoes

Kanker gebruikt diverse immunologische mechanismen om te ontsnappen aan ons afweersysteem. Verschillende type immuuncellen worden zelfs door tumoren ‘misbruikt’ om te kunnen groeien zonder aangevallen te worden door ons afweersysteem. Met de ERC Starting Grant zal chemicus Martijn Verdoes een chemisch immunologisch platform gaan opzetten. Het doel hiervan is om nieuwe moleculen te ontwikkelen die specifiek in de tumor deze immunosuppressie tegengaan. Daarnaast gaat Verdoes werken aan de ontwikkeling van multifunctionele anti-kankervaccins, zodat tumoren vanuit meerdere immunologische hoeken tegelijk kunnen worden bestreden.

2014


ERC Consolidator Grant 2014 Ronald van Rij

Het afweersysteem dat sommige muggen tegen virussen hebben, zoals het Dengue virus en West-Nijlvirus

ERC Starting Grant 2014 Teun Bousema

Teun Bousema van het Radboudumc ontvangt een ERC Starting Grant voor zijn onderzoek naar de verspreiding van malaria.

Lees meer

ERC Starting Grant 2014 Teun Bousema

Teun Bousema  van het Radboudumc ontvangt een ERC Starting Grant voor zijn onderzoek naar de verspreiding van malaria. De verspreiding van malaria is buitengewoon efficiënt maar wordt slecht begrepen. Tijdens een malaria-infectie specialiseert een klein deel van de malariaparasieten die in de menselijke bloedbaan circuleren zich in het besmetten van muggen. Muggen kunnen besmet raken met malaria als zij deze gespecialiseerde malariaparasieten, zogenaamde gametocyten, opnemen tijdens een beet. Momenteel is het onduidelijk wanneer met malaria geïnfecteerde mensen voor het eerst besmettelijk zijn voor muggen en hoe lang ze daartoe in staat zijn. Teun Bousema zal gebruik maken van experimentele malariastudies in Nijmegen en populatieonderzoek in Burkina Faso om de gametocytproductie, uitrijping en besmettelijkheid beter te begrijpen.

2013


ERC Consolidator Grant 2013 Peter Friedl

Kanker behandelen door het immuunsysteem te stimuleren is één manier; dermatoloog Peter Friedl concentreert zich op de tumor zelf. In 2013 ontving hij een Consolidator Grant van 2 miljoen euro.

Lees meer

ERC Consolidator Grant 2013 Peter Friedl

Kanker behandelen door het immuunsysteem te stimuleren is één manier; dermatoloog Peter Friedl concentreert zich op de tumor zelf. In 2013 ontving hij een Consolidator Grant van 2 miljoen euro. Het doel van zijn onderzoek is om een nieuwe microscoop te ontwikkelen die in staat is om dieper in tumoren te kijken.
Om dit voor elkaar te krijgen gebruikt Friedl een glasnaald van een halve millimeter dik, ontworpen door het Duitse bedrijf Gintech. 'De naald is verbonden met een speciale microscoop. Je kunt met de naald bewegen in weefsel en de microscoop toont een beeld vanuit het oogpunt van de naald. Door de naald rond te draaien krijg je een panoramabeeld van het gebied. Met deze naald kunnen onderzoekers 2,5 centimeter diep in een levende tumor kijken. Eerdere methodes waren beperkt tot zo'n 2 millimeter', zegt Friedl.

Sterke infrastructuur

De techniek wordt nu gebruikt om tumoren te onderzoeken bij muizen. Het ultieme doel is om kanker heel precies in beeld te brengen. 'We kunnen het gedrag van tumoren analyseren in het verloop van de tijd en de effecten van therapie onderzoeken. Welk deel van de tumor blijft er over na een behandeling en hoe groeit het terug?'
Volgens Friedl is dit onderzoek alleen mogelijk door de sterke infrastructuur van het Radboudumc. 'Dankzij het microscopisch centrum en het preklinisch beeldvormingscentrum voor dieren - een soort dierenziekenhuis - zijn alle expertises samengebracht. Niet veel medische centra hebben dit.'
 

ERC Starting Grant 2013 Mangala Srinivas

Klinische nanodeeltjes testen op echografie

ERC Starting Grant 2013 Geert van den Bogaart

Het sorteren van gelijksoortige eiwitten in het membraan

2012


ERC Starting Grant 2012 Anneke den Hollander

In 2012 ontving Anneke den Hollander een ERC Starting grant om op zoek te gaan naar de oorzaken van leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD).

Lees meer

ERC Starting Grant 2012 Anneke den Hollander

In 2012 ontving Anneke den Hollander een ERC Starting grant om op zoek te gaan naar de oorzaken van leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD). LMD is een ouderdomsziekte van het centrale netvlies en de belangrijkste oorzaak van slechtziendheid in de westerse wereld. Patiënten met LMD verliezen geleidelijk hun centrale gezichtsveld, waardoor ze niet meer kunnen lezen, niet meer kunnen autorijden en geen gezichten meer kunnen herkennen.

Den Hollander vond tijdens haar onderzoek nieuwe oorzaken van leeftijdsgebonden maculadegeneratie. De activiteit van het complement systeem (een onderdeel van het afweersysteem) is verhoogd bij patiënten die bepaalde genetische varianten dragen. Voor de klinische praktijk betekent dit dat deze subgroep van patiënten waarschijnlijk behandeld kan worden met complement remmers. De komende jaren wordt hier verder onderzoek naar verricht door Den Hollander en collega's, zodat er een behandeling op maat ontwikkeld kan worden voor maculadegeneratie.
 

ERC Starting Grant 2012 Mihai Netea

Mihai Netea ontving een ERC Starting Grant in 2012 om de relatie te onderzoeken tussen het genoom en microbioom.

Lees meer

ERC Starting Grant 2012 Mihai Netea

Mihai Netea ontving een ERC Starting Grant in 2012 om de relatie te onderzoeken tussen het genoom en microbioom (de complete collectie van micro-organismen die op en in ons lichaam wonen plus het genetische materiaal dat zij bij zich dragen) van de 'gastheer' (degene die al dan niet getroffen wordt door een schimmelinfectie) en hoe beide het immuunsysteem beïnvloeden.

Het belangrijkste wetenschappelijke resultaat van zijn project was om voor het eerst, op een samenhangende manier, de factoren te beschrijven die cytokineproductie in mensen beïnvloedt: dit betreft genetische en niet-genetische gastheer-factoren, evenals het menselijke micriobioom. Deze inzichten zijn beschreven in drie 'back-to-back papers' in Cell in november 2016.
De meest interessante maatschappelijke impact van het onderzoek is dat de inzichten gebruikt kunnen worden om nieuwe therapieën voor immuunmodulatie en behandeling van menselijke ziekten te identificeren.
 

ERC Advanced Grant 2012 Nico Verdonschot

Verdonschot en zijn team werken aan een computersimulatie van het skelet en de spieren van het onderbeen. De bouwblokken hiervoor worden op dit moment gemaakt: Verdonschot verwacht dat aan het eind van zijn ERC-project zijn model klaar is voor gebruik in de kliniek.

Lees meer

ERC Advanced Grant 2012 Nico Verdonschot

Verdonschot (hoogleraar Biomechanische diagnostiek en evaluatiemethoden in de Orthopedie) en zijn team werken aan een computersimulatie van het skelet en de spieren van het onderbeen. De bouwblokken hiervoor worden op dit moment gemaakt: Verdonschot verwacht dat aan het eind van zijn ERC-project zijn model klaar is voor gebruik in de kliniek.

Op de lange termijn verwachten de orthopedische onderzoekers dat ze knie-chirurgie, kunnen verbeteren door chirurgen tijdens de operatie te adviseren op basis van deze modellen. De verwachting is dat dit betere resultaten zal geven en kosten zal besparen. Leer hier meer over dit project.
 

2011


ERC Starting Grant 2011 Timothy Radstake

Dr. Timothy Radstake, als reumatoloog/onderzoeker verbonden aan het Radboudumc en aan de Boston University of Medicine (USA), ontvangt van de Europese Unie een ERC Starting Grant van anderhalf miljoen euro voor zijn onderzoek naar de oorzaak en behandeling van sclerodermie.

Lees meer

ERC Starting Grant 2011 Timothy Radstake

Dr. Timothy Radstake, als reumatoloog/onderzoeker verbonden aan het  Radboudumc en aan de Boston University of Medicine (USA), ontvangt van de Europese Unie een ERC Starting Grant van anderhalf miljoen euro voor zijn onderzoek naar de oorzaak en behandeling van sclerodermie. Voor de honderd beschikbare grants waren maar liefst tienduizend aanvragen ingediend.

2010


ERC Advanced Grant 2010 Carl Figdor

Samenwerking speelde een belangrijke rol in Carl Figdor's onderzoek op het gebied van tumorimmunologie. 'Om klinisch onderzoek te doen heb je allerlei expertises nodig', legt hij uit.

Lees meer

ERC Advanced Grant 2010 Carl Figdor

Samenwerking speelde een belangrijke rol in Carl Figdor's onderzoek op het gebied van tumorimmunologie. 'Om klinisch onderzoek te doen heb je allerlei expertises nodig', legt hij uit. 'In ons project werkten we samen met de afdeling medische oncologie, radiologie, pathologie en farmacie, om er een paar te noemen.'
Figdor ontving zijn ERC Advanced grant (van in totaal 2,5 miljoen euro) in 2010. Met het geld probeert hij een nanovaccin tegen kanker te ontwikkelen. Het project bouwt voort op Figdor's eerdere onderzoek naar dendritische cellen.

Deeltjes met adresetiketten

‘Dendrititsche cellen zijn de generaals van het immuunsysteem en ze hebben overal spionnen', vertelt Figdor. 'Maar kankercellen blijven vaak onopgemerkt. Hoe kan dat, en nog belangrijker: wat kunnen we eraan doen?' In de laatste twintig jaar heeft Figdor een methode ontwikkeld om bij patiënten dendritische cellen weg te halen, vervolgens die cellen in het lab te leren hoe kanker te bestrijden en ze vervolgens terug te plaatsen bij de patiënt.
Een nadeel van deze methode is dat je de dendritische cellen van elke patiënt in het lab moet bewerken. Dat is zowel tijdrovend als kostbaar. Figdor bedacht een manier om de dendritische cellen instructies te geven ín het lichaam van de patiënt. 'We maken nanodeeltjes met adresetiketten erop', legt hij uit. 'Eenmaal in het lichaam, zoeken de deeltjes naar dendritische cellen. De dendritische cellen eten de deeltjes op en verwerven op die manier de instructies. Die instructies zijn tweeledig: we vertellen de cellen wat ze moeten doen en wanneer.'
 

ERC Advanced grant 2010 Guillén Fernandez

Guillén Fernandez bestudeerde met zijn groep hoe nieuwe herinneringen worden gevormd. Ze keken daarbij vooral hoe de relatie tussen bestaande en nieuwe informatie de vorming van herinneringen beïnvloedt.

Lees meer

ERC Advanced grant 2010 Guillén Fernandez

Guillén Fernandez bestudeerde met zijn groep hoe nieuwe herinneringen worden gevormd. Ze keken daarbij vooral hoe de relatie tussen bestaande en nieuwe informatie de vorming van herinneringen beïnvloedt. Ook onderzochten ze de rol van neurotransmitters die specifieke situaties vrijkomen. Bijvoorbeeld bij het zien van een nieuwe omgeving, of bij het doen van lichaamsoefeningen na het leren.

Ze ontdekten dat de activiteit in de locus coeruleus die tijdens het meemaken/leren van nieuwe dingen wordt geactiveerd, cruciaal was voor het ophalen van recent gevormde herinneringen. Hoewel dit hersengebied locus coeruleus draait op noradrenaline, geven de neuronen ook dopamine af tijdens dit proces. Dit was een onverwachte vinding uit het proefdierenonderzoek dat deel uitmaakte van dit ERC-project. Toegepast op mensen toonden de onderzoekers aan dat het doen van lichaamsoefeningen op een geschikte tijd na het leren van iets nieuws, leidt tot een hogere score op een geheugentest twee dagen later. Lichamelijke activiteit zorgt voor de afgifte van noradrenaline en adrenaline. Hiermee zijn de onderzoekers een geheugenstrategie op het spoor die bijvoorbeeld ook goed toepasbaar is in het onderwijs.
Fernandez gaf een ‘key-note lecture’ over dit onderwerp op de jaarlijkse conferentie van European Association for Research on Learning and Instruction, en er zijn projecten gestart om onderwijskundig onderzoek te doen op basis van deze neurowetenschappelijk ontdekking.
De studie leidde bovendien tot een internationale mediastorm. Hiermee werden Fernandez en zijn collega’s Radbouds international media top scorer van 2016. Hiervoor kregen ze een Hermesdorfprijs
 

2009


ERC Starting Grant 2009 Tom Scheenen

Radioloog Tom Scheenen was in 2009 een van de eerste Nederlandse onderzoekers die een prestigieuze ERC Starting grant ontving.

lees meer

ERC Starting Grant 2009 Tom Scheenen

Radioloog Tom Scheenen was in 2009 een van de eerste Nederlandse onderzoekers die een prestigieuze ERC Starting grant ontving. Met de grant (van 1,8 miljoen euro) kon hij zijn eigen onderzoeksgroep opzetten en agressiviteit van prostaatkanker onderzoeken.

'De meeste mannen krijgen tijdens hun leven kankercellen in hun prostaat', legt Scheenen uit. 'Maar het grootste deel daarvan overlijdt niet aan prostaatkanker, dus niet alle kankercellen lijken even agressief te zijn. In het onderzoeksproject hebben we naar metabolisme gekeken om uit te vinden welke kankercellen agressief zijn.'

Gehyperpolariseerde stoffen

Een van de postdocs in de onderzoeksgroep ontwikkelde een polarisator. Een machine die in staat is om bepaalde stoffen te hyperpolariseren; als het ware 'voor te magnetiseren'. Die moleculen kunnen vervolgens als contrastvloeistof gebruikt worden in de MRI om zo de agressiviteit van kankercellen te onderzoeken. 'We hebben al ontdekt dat agressieve tumoren vaak een andere verhouding aan fosfor metabolieten hebben dan minder agressieve tumoren', vertelt Scheenen.

Recent is er een ERC Consolidator grant toegekend om de polarisatiemethode verder te ontwikkelen. 'De hypergepolariseerde stoffen die we nu maken moeten onmiddellijk gebruikt worden. In de toekomst willen we ze kunnen maken en vervolgens opslaan en transporteren voor later gebruik.'

Scheenen is ervan overtuigd dat de multidisciplinaire werkomgeving in het Radboudumc heeft bijgedragen aan het succes van zijn onderzoek. 'Als moleculaire wetenschapper krijg ik hier een goed beeld van wat er nodig is in de klinische praktijk en kan ik direct inschatten of het fundamenteel haalbaar is of niet.'
 

Overzicht


Ontvangen grants

De European Research Council (ERC) geeft beurzen aan de beste onderzoekers van Europa. Onderzoekers aan het Radboudumc ontvingen verschillende soorten ERC Grants.

lees meer

Ontvangen grants

Jaar ERC Grant Wie Onderwerp
2009 ERC Starting Grant Tom Scheenen De agressiviteit van prostaatkanker
2010 ERC Advanced Grant Guillén Fernandez Hoe worden nieuwe herinneringen gevormd en welke neurotransmitters spelen hierbij een rol?
2010 ERC Advanced Grant Carl Figdor Een nanovaccin tegen kanker
2011 ERC Starting Grant Timothy Radstake De auto-immuunaandoening Sclerodermie
2012 ERC Advanced Grant Nico Verdonschot Uitbreiding diagnostische en evaluatiemethoden voor orthopedische patiënten.
2012 ERC Starting Grant Anneke den Hollander De oorzaken van leeftijdsgebonden maculadegeneratie
2012 ERC Starting Grant Mihai Netea de relatie te onderzoeken tussen het genoom en microbioom en hoe beiden het immuunsysteem beïnvloeden.
2013 ERC Consolidator Grant Peter Friedl Het ontwikkelen van een nieuwe microscoop om dieper in tumoren te kijken
2013 ERC Starting Grant Mangala Srinivas Klinische nanodeeltjes testen op echografie
2013 ERS Starting Grant Geert van den Bogaart Het sorteren van gelijksoortige eiwitten in het membraan
2014 ERC Starting Grant Teun Bousema Verspreiding van Malaria
2014 ERC Consolidator Grant Ronald van Rij Het afweersysteem dat sommige muggen tegen virussen hebben, zoals het Dengue virus en West-Nijlvirus.
2015 ERC Starting Grant Martijn Verdoes Afweer tegen kanker
2016 ERC Starting Grant Miriam Schmidts Ernstig ziek door kapotte celantenne, cilopathie
2016 ERC Advanced Grant John van Opstal Meer inzicht in oog-hoofdcoordinatie
2017 ERC Consolidator Grant Michiel Vermeulen Balans tussen celdeling en celdifferentatie testen in minidarmen
2017 ERC Consolidator Grant Annemiek van Spriel Onder het oppervlak van de kankercel