Deelname medisch-wetenschap­pelijk onderzoek


Deelname aan medisch-wetenschappelijk onderzoek

In het Radboudumc behandelen en verplegen we patiënten. Daarnaast doen we medisch-wetenschappelijk onderzoek. Het doel hiervan is het vinden van oorzaken van aandoeningen en het vinden van betere behandelmethoden. U kunt gevraagd worden om hieraan deel te nemen.

lees meer

Deelname aan medisch-wetenschappelijk onderzoek

In het Radboudumc behandelen en verplegen we patiënten. Daarnaast doen we hier medisch-wetenschappelijk onderzoek. Het doel hiervan is het vinden van oorzaken van aandoeningen en het vinden van betere behandelmethoden. U kunt gevraagd worden om hieraan deel te nemen.

Veel van het onderzoek wordt gedaan door artsen. Maar ook hulpverleners als fysiotherapeuten en verpleegkundigen verrichten medisch-wetenschappelijk onderzoek. Deelname aan een onderzoek kan betekenen dat we bij u (extra) bloed of ander lichaamsmateriaal afnemen. Of dat we u vragen u om een vragenlijst in te vullen. Het is ook mogelijk dat we vragen om deel te nemen aan een onderzoek waarin bijvoorbeeld een nieuw geneesmiddel of een nieuwe operatietechniek wordt onderzocht.
 

Toestemming

U bent nooit verplicht om aan een onderzoek mee te doen. Als u besluit om niet mee te doen, dan hoeft u hiervoor geen reden op te geven. Welke beslissing u ook neemt, het heeft geen gevolgen voor de behandeling. Niemand neemt u het kwalijk als u niet aan een onderzoek mee wilt doen.

Als u besluit om aan een onderzoek deel te nemen, dan vragen we u meestal om een toestemmingsverklaring te ondertekenen. In sommige gevallen is mondelinge toestemming voldoende. Zelfs als u (schriftelijk) toestemming heeft gegeven, kunt u zich op elk moment uit het onderzoek terugtrekken. Ook daarvoor hoeft u geen reden op te geven. Bij sommige onderzoeken is het niet mogelijk om ineens te stoppen. Bijvoorbeeld als het medicijn dat u heeft gekregen, langzaam moet worden afgebouwd. Hierover krijgt u van tevoren informatie.

Beslissen over deelname

We informeren u over het doel van het onderzoek en over de voor- en nadelen. Op basis daarvan beslist u of u wel of niet wilt deelnemen.

lees meer

Beslissen over deelname

Het Radboudumc geeft u informatie over het doel van het onderzoek en over de voor- en nadelen. Op basis daarvan beslist u of u wel of niet wilt deelnemen.
 

Informatie over het onderzoek

Voordat u kunt beslissen of u aan een onderzoek wilt meedoen, moet u goed zijn geïnformeerd. Meestal krijgt u niet alleen mondelinge informatie over het onderzoek, maar ook informatie op schrift. Neem rustig de tijd om na te denken over uw deelname. Meestal hoeft u niet direct te beslissen. In sommige gevallen moet u wel snel een beslissing nemen, bijvoorbeeld als we onmiddellijk met een (experimentele) behandeling moeten beginnen.
 

Voordelen

Vaak heeft deelname aan een onderzoek voor u persoonlijk geen voordelen. Toekomstige patiënten die op basis van het onderzoek beter geholpen kunnen worden, hebben wel voordeel van uw deelname. Het voordeel voor uzelf hangt af van 3 factoren:
  1. De fase waarin het onderzoek zich bevindt. Als het onderzoek zich in een vroeg stadium bevindt, is het meestal nog onduidelijk of de behandeling die onderzocht wordt effect heeft.
  2. Het bestaan van andere behandelingen voor uw aandoening. Als het onderzoek in een verder gevorderd stadium is, is meer duidelijk over de werkzaamheid van de behandeling. Maar het is mogelijk dat er voor uw aandoening al goede behandelingen bestaan. Soms worden in een onderzoek 2 bestaande behandelingen met elkaar vergeleken. Bij deelname aan zo’n onderzoek, krijgt u één van beide behandelingen. Dat levert geen bijzonder voordeel op voor u, want u kunt ook buiten het onderzoek één van beide behandelingen krijgen.
  3. De opzet van het onderzoek. Vaak wordt een nieuwe behandeling in een onderzoek vergeleken met een placebobehandeling. Dit is een behandeling die lijkt op de nieuwe behandeling, maar niet werkzaam is (u krijgt dan bijvoorbeeld een neppil). Op die manier kunnen we goed vaststellen of de experimentele behandeling echt werkt. Meestal wordt door loting bepaald welke behandeling u krijgt. Dit betekent dat u ook een placebobehandeling kunt krijgen.
 

Nadelen

Het onderzoek kan risico’s met zich meebrengen. Bijvoorbeeld omdat er nog niet veel bekend is over de behandeling die we onderzoeken. Bestaat er voor uw aandoening ook een standaardbehandeling? Dan is het verstandig om de risico’s en ongemakken van de experimentele behandeling te vergelijken met die van de standaardbehandeling.
Een onderzoek kan ook belastend zijn. Bijvoorbeeld als er extra lichamelijk of inwendig onderzoek wordt gedaan. Of als aan u indringende vragen worden gesteld over uw seksualiteit of over bepaalde traumatische ervaringen in het verleden.
In veel gevallen moet u voor een onderzoek vaker naar het ziekenhuis komen. Soms moet u er zelfs speciaal voor worden opgenomen.

Plaatsver­vangende toestemming

In sommige gevallen kan iemand anders namens de deelnemer toestemming geven voor deelname aan het onderzoek.

lees meer

Plaatsver­vangende toestemming

In sommige gevallen kan iemand anders namens de deelnemer toestemming geven voor deelname aan het onderzoek. Dit heet plaatsvervangende toestemming. Dit komt voor in de volgende gevallen:
  • Kinderen mogen alleen onder zeer strikte voorwaarden aan een onderzoek meedoen. Als het gaat om kinderen die jonger zijn dan 12 jaar, dan moeten de ouder(s) of voogd(en) hiervoor toestemming geven. Kinderen van 12 jaar of ouder moeten ook zelf toestemming verlenen.
  • Ook volwassenen die niet in staat zijn om over deelname aan een onderzoek te beslissen, mogen alleen onder strikte voorwaarden aan een onderzoek meedoen. Bijvoorbeeld mensen met dementie, mensen die bewusteloos zijn of hevige pijn lijden. De echtgenoot of partner mag dan toestemming geven. Als de patiënt een wettelijk vertegenwoordiger heeft of iemand schriftelijk gemachtigd heeft, dan heeft het Radboudumc de toestemming van deze persoon nodig.
  • Bij hoge uitzondering en onder strikte voorwaarden mag een onderzoek worden gestart zonder toestemming van de patiënt. Bijvoorbeeld bij onderzoek naar een geneesmiddel voor de behandeling van patiënten die net een hartaanval hebben gehad. Er moet dan wel een reële kans bestaan dat de gezondheid van de deelnemende patiënt verbetert door de behandeling.
Als er iemand aanwezig is die plaatsvervangende toestemming mag geven, dan moet het Radboudumc hem of haar om toestemming vragen. Zodra de patiënt daar zelf weer toe in staat is, moet het verzoek aan hem of haar worden voorgelegd.

Medisch-ethische toetsings­commissie

Voordat een medisch-wetenschappelijk onderzoek kan starten, moet een medisch-ethische toetsingscommissie het onderzoek goedkeuren. Als er tijdens de uitvoering van een onderzoek onverwachte dingen gebeuren, moeten de onderzoekers contact opnemen met deze commissie.


Privacy

Het Radboudumc gaat vertrouwelijk om met de gegevens die tijdens het onderzoek verzameld worden.

lees meer

Privacy

Als u deelneemt aan een onderzoek, dan verzamelen de onderzoekers bepaalde gegevens over u. Bijvoorbeeld over de manier waarop uw lichaam reageert op een geneesmiddel. Met uw gegevens gaan we vertrouwelijk om. Ze kunnen alleen worden ingezien door degenen die direct bij het onderzoek zijn betrokken. Soms worden uw gegevens gedeeld met ‘derden’, bijvoorbeeld met de firma die het initiatief heeft genomen tot het onderzoek. In dat geval worden uw gegevens eerst gecodeerd, zodat uw identiteit niet kan worden achterhaald.

Meedoen aan onderzoek trials

Het actuele overzicht van medisch-wetenschappelijke onderzoeken waaraan u kunt deelnemen.

lees meer

Vergoeding en verzekering

Voor deelnemers aan wetenschappelijk onderzoek gelden regels rondom vergoedingen en verzekeringen.

lees meer

Vergoeding en verzekering

Voor deelnemers zijn regels rondom vergoedingen en verzekeringen vastgesteld.
 

Vergoeding

Meestal krijgt u geen financiële beloning voor uw deelname aan een onderzoek. Vaak vergoeden we wel extra (reis)kosten, zeker als het onderzoek geen voordelen heeft voor de deelnemers. Informatie hierover vindt u in de schriftelijke informatie over het betreffende onderzoek.
 

Verzekering

Als u deelneemt aan een onderzoek, bent u verzekerd tegen eventuele schade. Meer informatie over deze verzekering vindt u in de schriftelijke informatie over het betreffende onderzoek. Bijvoorbeeld over de soort schade waarvoor u verzekerd bent en de bijbehorende bedragen. U bent niet verzekerd voor onderzoek dat geen enkel risico met zich meebrengt.

Heeft u nog vragen?

Als bepaalde zaken over een onderzoek niet duidelijk zijn, aarzel dan niet hierover vragen te stellen aan uw behandelaar, de onderzoeker of een onafhankelijke arts.

lees meer

Heeft u nog vragen?

Als bepaalde zaken over een onderzoek u niet duidelijk zijn, aarzel dan niet hierover vragen te stellen aan uw behandelaar of aan de onderzoeker. Bij sommige onderzoeken kunt u met vragen ook terecht bij een onafhankelijke arts.
 

Onafhankelijke arts

Dit is een arts die niet betrokken is bij het onderzoek, maar u wel kan informeren over het onderzoek. De naam en het telefoonnummer van de onafhankelijke arts is te vinden in de schriftelijke informatie over het onderzoek.
inloggen