Expertisecentra Zeldzame aandoeningen Schimmelinfecties Radboudumc CWZ

Over het expertisecentrum

Dit centrum biedt consultatie voor patiënten met complexe schimmelinfecties. Het multidisciplinair team bestaat uit onder andere internist-infectiologen, arts-microbiologen en klinisch farmacologen.

lees meer

Over het expertisecentrum

Dit centrum biedt consultatie voor patiënten met complexe schimmelinfecties. Het multidisciplinair team bestaat uit onder andere internist-infectiologen, arts-microbiologen en klinisch farmacologen. Zij bieden hulp bij het diagnosticeren van schimmelinfecties en bij het opstellen van een behandelingsplan. In het centrum is ook het Nationale Schimmel Referentie Laboratorium gehuisvest en wordt nationaal surveillance onderzoek naar resistentie gecoördineerd.

De Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) heeft het Radboudumc en CWZ erkend als expertisecentrum voor complexe schimmelziekten. Tevens is het Expertisecentrum Schimmelinfecties Radboudumc/CWZ toegekend door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Beleid rond COVID-19 geassocieerde pulmonale aspergillose (CAPA)

Achtergrond

Er worden in verschillende centra positieve Aspergillus kweken gevonden in respiratoire materialen (sputum, trachea aspiraat en BAL) van COVID patiënten die opgenomen zijn op de IC. Bovendien wordt bij patiënten galactomannan (GM) en/of Aspergillus PCR positief gevonden in deze materialen. Naast BAL-vloeistof wordt GM en Aspergillus DNA ook aangetoond in sputum en bronchus aspiraten waarvan de sensitiviteit en specificiteit niet goed bekend zijn. Serum GM blijkt in de meeste COVID patiënten negatief ook al wordt Aspergillus gevonden in respiratoire materialen.

Hoewel Aspergillus ernstige infecties kan veroorzaken bij IC-patiënten met influenza pneumonie, lijkt COVID anders te verlopen dan influenza waardoor de klinische presentatie maar ook het risico op invasieve aspergillose mogelijk anders is dan bij influenza. Het is dus mogelijk dat COVID-19 patiënten gekoloniseerd raken met Aspergillus, maar geen invasieve aspergillose ontwikkelen. Anderzijds is het mogelijk dat COVID-patiënten wel CAPA ontwikkelen maar dat serum GM negatief blijft. Een reden voor negatieve serum GM kan (hydroxy)chloroquine of andere anti-virus behandeling zijn omdat deze middelen mogelijk antifungale activiteit hebben.

Tot nu toe is er terughoudendheid ten aanzien van het verrichten van een BAL bij COVID patiënten vanwege risico’s voor patiënt en medewerker.
 

Diagnostiek 

Op dit moment denken we dat BAL GM de meest betrouwbare marker is voor het diagnosticeren van CAPA. Echter, het uitvoeren van een BAL is vanwege aerosolvorming een hoog risico ingreep en moet met uiterste terughoudendheid worden ingezet. Een BAL is nadrukkelijk niet geïndiceerd om de diagnose COVID-19 te stellen [ref advies NVALT-SPI, WABIP en AABIP statement]. Wanneer een BAL wordt uitgevoerd bij COVID-19 patiënten is het advies om dit uitsluitend bij geïntubeerde patiënten uit te voeren en hiervoor strikte persoonlijk beschermingsmaatregelen te gebruiken. Internationaal is zijn de richtlijnen uiteenlopend: bij voorkeur wordt de BAL uitgevoerd met disposable bronchoscopen (ter voorkoming van besmetting tijdens reinigingsproces) in een ruimte met negatieve druk [AABIP]. Vanwege de partikelgrootte van het coronavirus worden in verschillende landen FFP3 maskers geadviseerd [Duitsland en GB] naast de gelaatsbescherming en persoonlijke beschermingsmaatregelen (spatbril, face-shield, jas met lange mouwen). Het is derhalve essentieel om uw protocol af te stemmen met de lokale HIP. Veelal zal een negatieve drukkamer niet beschikbaar zijn. In dat geval zijn beschermende hoezen (afsluitend over de bronchoscoop en tube) ter preventie van aerosolen mogelijk een effectieve additionele beschermende maatregel.
 
Gezien bovenstaande overweging zijn in de Nederlandse ziekenhuizen verschillende flowcharts ontwikkeld. Onderstaand een flowchart zoals gebruikt in het Amsterdam MC. Er zijn echter ook flowcharts die de stap tracheale mini lavage overslaan en na CT(A) toch kiezen voor de meest sensitieve/specifieke diagnostiek middels bronchoscopie.


Belangrijke overwegingen bij de benadering van de diagnostiek zijn:
  • Alleen een BAL te verrichten bij COVID-19 IC-patiënten die een secundaire respiratoire objectieve verslechtering doormaken die niet te wijten is aan de COVID infectie zelf. Op de BAL wordt dan (naast andere bepalingen) een GM bepaling en/of Aspergillus PCR en/of kweek verricht.
  • Respiratoire materialen zoals sputum en bronchus aspiraat worden als niet gelijkwaardig beschouwd aan BAL-vloeistof. GM ELISA is niet gevalideerd voor bovenste luchtweg materialen zoals sputum en bronchus aspiraat, alleen voor serum en BAL-vloeistof.
  • Serum GM lijkt een weinig gevoelige biomarker voor het aantonen van CAPA.  
  • Kolonisatie kweken van sputum die positief worden, worden niet beschouwd als reden om een BAL te doen TENZIJ de patiënt klinisch achteruit gaat.
  • Bij de BAL-procedure moeten extra beschermende maatregelen zoals gebruik van een face shield overwogen worden.
 

Behandeling

Er is nog onduidelijkheid omtrent het optreden van invasieve Aspergillus infecties bij COVID-patiënten, en zien we niet het fulminante beloop en hoge schimmel load zoals gezien wordt bij influenza. We zien derhalve geen indicatie voor antifungale profylaxe.
Bij patiënten met positieve BAL-GM kan antifungale behandeling overwogen worden bij klinische verslechtering. Voor de keuze van antifungale middelen verwijzen we naar de SWAB richtlijn op de SWAB website. Graag verwijzen we ten overvloede naar de grote kans op farmacokinetische interacties alsmede de QT tijd verlenging van voriconazol en posaconazol maar niet voor isavuconazol in combinatie van andere geneesmiddelen zoals (hydroxy)chloroquine.
 

Registratie

Omdat er nog veel onduidelijkheden zijn omtrent de diagnostiek en pathogenese van CAPA is er een registratie opgezet vanuit de Dutch-Belgian Mycosis Study Group (DB-MSG). Hier kunnen patiënten worden ingevoerd met verdenking op CAPA. Aanmelding hiervoor kan via internist-infectioloog Nico Janssen (Nico.Janssen@radboudumc.nl) of arts-microbioloog Jochem Buil (Jochem.Buil@radboudumc.nl).
 
Expertisecentrum Schimmelinfecties Radboudumc/CWZ
NVALT
 
 

Referenties

Onze expertise

Dit centrum biedt consultatie voor patiënten met complexe schimmelinfecties: hulp bij het diagnosticeren van schimmelinfecties en bij het opstellen van een behandelingsplan.

lees meer

Onze expertise

Dit centrum is onderdeel van het Radboudumc Centrum voor Infectieziekten en biedt consultatie voor patiënten met complexe schimmelinfecties: hulp bij het diagnosticeren van schimmelinfecties en bij het opstellen van een behandelingsplan.

Bij dit expertisecentrum werken specialisten die gespecialiseerd zijn in het opsporen en behandelen van schimmelinfecties en het achterhalen van de oorzaak van deze infecties. Ook werken er enkele internisten in opleiding tot infectioloog. Wij behandelen alle soorten schimmelinfecties en geven advies aan personen met een chronische schimmel aandoening. Met ons wetenschappelijk onderzoek dragen we bij aan het ontwikkelen van nieuwe kennis over schimmelinfecties en gepersonaliseerde behandelstrategieën.

Tevens geeft het schimmelcentrum trainingen en cursussen aan voor verschillende groepen werkzaam in de gezondheidszorg.

Voor verwijzers

Heeft u een patiënt of patiënten met complexe schimmel-infecties? Neem dan contact met ons op of neem virtueel deel aan ons MDO voor advies bij het diagnosticeren van deze infecties en voor hulp bij het opstellen van behandelingsplannen.

lees meer

Voor verwijzers

Heeft u een patiënt of patiënten met complexe schimmelinfecties? Neem dan contact met ons op of neem virtueel deel aan ons MDO voor advies bij het diagnosticeren van deze infecties en voor hulp bij het opstellen van behandelingsplannen.
 

Multi- disciplinair overleg

Iedere twee weken (dinsdagen van 09:00 – 10:00 uur) vindt er een multi- disciplinair overleg plaats tussen internist-infectiologen, arts-microbiologen, klinisch farmacologen en andere medisch specialisten die met schimmelinfecties te maken hebben. Tijdens dit overleg komen de behandeling van complexe schimmelinfecties en het onderzoek naar schimmelinfecties aan bod. Aanmelden voor dit overleg kan via mycologie@radboudumc.nl. U ontvangt dan een link waarmee u virtueel kan deelnemen aan het overleg.

Contactformulier

Expertisecentrum Schimmelinfecties

contact

Onderwijs

Jaarlijks organiseren wij een cursus voor arts-assistenten in opleiding tot medisch specialist. Tevens bestaat er binnen het centrum de mogelijkheid tot het volgen van een etalagestage op het gebied van de klinische mycologie.

lees meer

Onderwijs

Het Expertisecentrum Schimmelinfecties Radboudumc/CWZ is verantwoordelijk voor het nationale en internationale onderwijs aan studenten, medisch specialisten, verpleegkundigen en analisten. Jaarlijks organiseren wij een cursus voor arts-assistenten in opleiding tot medisch specialist. Tevens bestaat er binnen het centrum de mogelijkheid tot het volgen van een etalagestage op het gebied van de klinische mycologie.

Naast participatie in onderzoek zijn de mycologen van het Expertisecentrum veel gevraagde sprekers op internationale congressen. Zie voor cursussen en congressen de agenda.

Wetenschap­pelijk onderzoek

In het centrum is ook het Nationale Schimmel Referentie Laboratorium gehuisvest en hier wordt het nationaal surveillance onderzoek naar resistentie gecoördineerd. Het onderzoek richt zich op gastheerfactoren, geneesmiddeleffectiviteit & -interacties en diagnose & resistentie.

Informatie voor patiënten


Voor patiënten

Of we u kunnen behandelen en hoe we u behandelen, is afhankelijk van de oorzaak. U kunt bijvoorbeeld vroegtijdig antischimmelmiddelen gaan gebruiken bij een nieuwe infectie of u krijgt een voortdurende behandeling.

lees meer

Voor patiënten

Als u bekend bent met een schimmelinfectie of vermoedt dat u een schimmelinfectie heeft, dan kunt u dit aangeven bij uw huisarts of dit melden bij uw behandelend specialist (bijvoorbeeld longarts). Nadat u een verwijzing heeft gekregen is het mogelijk een afspraak te maken in ons centrum.

Of we u kunnen behandelen en hoe we u behandelen, is afhankelijk van de oorzaak. U kunt bijvoorbeeld vroegtijdig antischimmelmiddelen gaan gebruiken bij een nieuwe infectie of u krijgt een voortdurende behandeling (langer dan 3 weken). U kunt na de eerste diagnose en behandeling onder begeleiding van het Radboudumc blijven. Daarnaast kunnen we ook met een specialist van een ziekenhuis bij u in de buurt afstemmen na een eerste consultvoering.

Uw bezoek

Tijdens uw bezoek wordt u gezien door een klinisch mycoloog (een specialist op het gebied van schimmelinfecties). Bent u al onder behandeling bij ons? Dan kunt u uiteraard uw eigen arts benaderen voor vragen.

Heeft u mogelijk een schimmelinfectie? Dan krijgt u nadat u van uw huisarts of specialist een verwijzing heeft gekregen, een uitgebreid gesprek met een klinisch mycoloog. Deze wil alles weten over:
  • wat voor infecties u heeft (gehad)
  • hoe vaak u infecties heeft (gehad)
  • hoe oud u was toen het begon
  • hoeveel en welke antischimmelmiddelen u heeft gebruikt
  • of u nog andere ziekteverschijnselen heeft
Ook vragen we uw medische gegevens op bij artsen waar u eerder onder controle bent geweest. Als het nodig is, vinden er aanvullende onderzoeken plaats. 

Schimmel­infectie

Schimmelinfecties van de huid en de nagels en vaginale afscheiding door schimmels komen heel vaak voor.

lees meer

Naar uw afspraak

Ingang: Hoofdingang
Route: 777

bekijk route

Naar uw afspraak

Bezoekadres

Radboudumc hoofdingang
Geert Grooteplein Zuid 10
6525 GA Nijmegen

Routebeschrijving

Reis naar Geert Grooteplein Zuid 10
Ga naar binnen bij: Hoofdingang
Volg route 777

Meedoen aan onderzoek

Onderzoek naar schimmelinfecties wordt verricht binnen het Expertisecentrum Schimmelinfecties Radboudumc/CWZ. Als er een onderzoek loopt waarvoor u in aanmerking komt, dan benaderen wij u voor verdere informatie en eventuele deelname.

Onze mensen