Nieuws Prijs voor onderzoek naar alternatieven voor dierproeven

2 oktober 2015

De Willy van Heumenprijs, normaal gesproken 25.000 euro, wordt eens per twee jaar uitgereikt. Dit jaar wilde de Stichting Stimuleringsfonds Alternatieven voor Proefdieren twee jonge veelbelovende onderzoekers belonen die wetenschappelijk onderzoek doen zonder proefdieren te gebruiken. De stichting verhoogde het totaalbedrag van de prijs naar 30.000 euro zodat beide winnaars 15.000 euro in ontvangst nemen. Susanna Louhimies, de hoogste ambtenaar van de Europese Commissie die verantwoordelijk is voor wetgeving op het gebied van dierproeven, reikt de prijzen uit op 15 oktober, tijdens het congres Laboratory Animal Science 2.0. Het congres wordt gehouden ter gelegenheid van het 60-jarig bestaan van het Centraal Dierenlaboratorium van Radboudumc.

Kweekhuid in 3D

Dr. Ellen van den Bogaard, biomedisch onderzoekster bij de afdeling Dermatologie van het Radboudumc maakte en verfijnde een 3D-huidmodel. “Normaal gesproken wordt huidonderzoek gedaan aan de hand van een proefdiermodel”, aldus Van den Bogaard: “Maar de muizenhuid verschilt zeer van de mensenhuid. Heel veel resultaten kan je daarom niet één op één vertalen naar de mens. Ons 3D-huidmodel is goed bruikbaar als tussenstap voordat je geneesmiddelen alsnog, volgens de wet verplicht, gaat testen op muizen. We voorkomen op die manier onnodige experimenten met muizen, die anders zouden falen.”

Van den Bogaard bewerkte voor het 3D-huidmodel in het laboratorium stukjes menselijke huid die waren verkregen na een buikwand- of borstcorrectie. Ze vermeerderde de huidcellen. In een kweekschaaltje maakte ze daarvan nieuwe stukjes 3D-opperhuid, die de eigenschappen hebben van een gewoon stuk huid. Van den Bogaard vermeerderde de huidcellen honderden malen zodat ze heel veel experimenten kon uitvoeren met de 3D gekweekte huid: “Dat is belangrijk omdat huid voor experimenten niet gemakkelijk beschikbaar komt”, aldus de biomedisch onderzoekster.

Bijzonder is haar onderzoek naar teerzalf, een stinkende zwarte zalf die al eeuwenlang met name wordt gebruikt bij eczeem en psoriasis, ontstekingsziekten van de huid. Van den Bogaard bestudeerde de werking van teerzalf op moleculair niveau en loste met een 3D-huidmodel het raadsel van de werkzaamheid op. “Nu kunnen we de teerzalf verfijnen, en de geur en de kleur eruit halen. We hopen dat we deze zalf binnen vijf jaar kunnen maken.”

Digitaal proefdier

Dr. ir. Jochem Louisse, werkzaam bij de afdeling Toxicologie van Wageningen Universiteit, ontwikkelde een digitaal proefdier waarmee hij een inschatting kan maken van de toxiciteit van stoffen op alle plekken in het lichaam en zelfs op de ontwikkeling van een ongeboren kind. Zijn computermodel rekent exact uit (en voorspelt) wat er met een stof gebeurt, waar deze zich ophoopt en wat het verloop van de concentratie van deze stof in het bloed is. Jochem Louisse: “Een mens of een proefdier krijgt bijvoorbeeld stoffen binnen via de mond. De stoffen gaan naar de darmen en naar de lever. Daar kan een stof worden afgebroken of juist toxisch worden. De stof kan onze organen bereiken en ook een eventueel ongeboren kind. Dit zijn kinetische processen. En die beschrijf ik met de computer.”

Tot nu werd toxiciteit van een stof vooral bepaald aan de hand van experimenten met dieren, of met behulp van losse cellen (in vitro) in plaats van dieren. “Maar een groot probleem van studies met cellen is weer dat ze moeilijk zijn te vertalen naar risicobeoordelingen voor de mens omdat de kinetische processen in deze in vitro modellen met cellen missen”, aldus Jochem Louisse. “Door mijn computermodellen te koppelen aan de in vitro modellen kan ik voorspellingen maken voor de mens.”

Producenten zijn volgens Europese regels sinds 2009 verplicht de risico’s van chemicaliën te inventariseren. Louisse brengt in Wageningen onder meer de toxiciteit in kaart van glycolethers, stoffen die vaak voorkomen in verf, en van vitamine A-zuur, een stof die veel wordt gebruikt als anti-kankermedicijn of als middel tegen psoriasis.

Meer nieuws


Ziekenhuizen regio starten IC-café voor voormalige IC-patiënten

21 maart 2019

Een opname op de IC kan erg ingrijpend zijn, voor patiënten en hun naasten. Daarom start het IC-café in deze regio.

lees meer

Aantasting medisch beroepsgeheim voor betere bepaling tbs bij weigeraars

20 maart 2019

Als onderdeel van de nieuwe Wet forensische zorg kan vanaf juli 2019 het medisch dossier van verdachten die tbs proberen te ontlopen worden opgeëist.

lees meer

Judith Homberg benoemd tot hoogleraar Translational Neuroscience

20 maart 2019

Judith Homberg is met ingang van 1 februari benoemd tot hoogleraar Translational Neuroscience aan de Radboud Universiteit/afdeling Cognitive Neuroscience Radboudumc.

lees meer

Direct dotteren na een acute hartstilstand is niet altijd noodzakelijk

18 maart 2019

Onmiddellijke hartkatheterisatie en dotteren biedt geen grotere kans op overleven bij gereanimeerde patiënten met een acute hartstilstand die niet veroorzaakt is door een hartinfarct.

lees meer

Nieuw open innovatieprogrammaTopFit gelanceerd tijdens Health Valley Event

15 maart 2019

Het Radboudumc is een van de initiatiefnemers van TopFit, een nieuw open innovatieprogramma in Oost-Nederland, dat gisteren werd gepresenteerd tijdens Health Valley

lees meer

RoboSculpt wint Health Valley Bridge Prijs 2019

15 maart 2019

Bezoekers van het Health Valley Event hebben het Radboudumc met het project RoboSculpt uitgeroepen tot winnaar van de Health Valley Bridge Prijs 2019.

lees meer