Nieuws Behandeling van meest voorkomende huidkanker kan soms wachten
20 september 2021

Basaalcelkanker, de meest voorkomende vorm van huidkanker, hoeft niet altijd direct verwijderd te worden. Het zogenaamde waakzaam wachten, waarbij een arts de tumor niet behandelt maar wel regelmatig controleert, kan voor sommige patiënten een goede optie zijn. Dat blijkt uit een publicatie in JAMA Dermatology van onderzoekers Satish Lubeek en Marieke van Winden en hun team van het Radboudumc.

Basaalcelcarcinoom ontstaat vooral bij oudere patiënten met een lichte huidskleur. Meestal op lichaamsdelen die veel in de zon komen, zoals het hoofd en de hals, maar ook bijvoorbeeld op de romp. Per jaar krijgen vele tienduizenden patiënten in Nederland een basaalcelcarcinoom. Deze huidkanker groeit langzaam, zaait zelden uit en is nagenoeg nooit levensbedreigend. De behandeling is relatief simpel: het verwijderen van de tumor. Dat is goedkoop en brengt weinig risico met zich mee. Waarom zou je dan willen wachten met behandelen?

“Mensen hebben verschillende redenen om niet meteen een operatie te plannen,” antwoordt Marieke van Winden, dermatoloog in opleiding in het Radboudumc en eerste auteur van het artikel. “Bijvoorbeeld vanwege een korte levensverwachting, of een zwakke gezondheid. Ook geeft een tumor soms weinig klachten en groeit heel langzaam. Of mensen zijn bang voor de belasting en de nasleep van een behandeling. Maar tot nu toe was er weinig bekend over de gevolgen van afwachten, waardoor dermatologen moeilijk advies kunnen geven. Dit hebben wij nu onderzocht.”

Samen beslissen

Voor de studie volgde het onderzoeksteam 280 tumoren verdeeld over 89 patiënten. Elke drie maanden kwamen de patiënten voor controle. Soms besloten arts en patiënt samen om de tumor alsnog weg te halen. Dat gebeurde over het algemeen na zeven maanden. Dat kon in bijna alle gevallen nog op precies dezelfde manier als aan de start van het traject, ook als de tumor iets gegroeid was. Vooral voor een bepaald subtype van het basaalcelcarcinoom, namelijk nodulaire en superficiële basaalceltumoren, kunnen artsen afwachten of afzien van behandeling vaker overwegen. In dit onderzoek bleken deze tumoren gemiddeld maar 1 millimeter per jaar te groeien. Daarmee lijken ze een goede kandidaat voor waakzaam wachten.

De keuze voor wel of niet direct behandelen is volgens Van Winden een goed voorbeeld van gepersonaliseerde zorg. “Een arts maakt de overweging: wat zijn de consequenties van 1 tot 2 millimeter groei per jaar? Het maakt daarbij uit waar de tumor zit. Bij een oog kan 1 millimeter groei al veel zijn, terwijl dat op de rug vaak weinig uitmaakt. Ook beslist een arts altijd samen met de patiënt. Sommige mensen willen dat je een tumor zo snel mogelijk verwijdert. Een ander zegt: ‘Moet dat allemaal nog op mijn leeftijd?’ en wil liever wachten. Zo komen we samen tot betaalbare en zinnige zorg.”

Verstandige afwegingen

Waakzaam wachten staat al als strategie in richtlijnen en aanbevelingen voor prostaatkanker. Ook voor andere soorten kanker is waakzaam wachten in opkomst, maar nog niet voor basaalcelkanker. Van Winden: “Terwijl deze kanker zich vanwege de locatie op de huid juist heel goed leent voor gemakkelijke controle. Deze studie vormt hopelijk een beginpunt voor waakzaam wachten als strategie. We moeten nog een grotere vervolgstudie doen en de ontwikkeling van richtlijnen kost veel tijd. Maar voor dit type tumoren zie ik een toekomst waarbij we soms op basis van verstandige afwegingen kunnen afzien van behandeling.”

Over de publicatie

Dit artikel is gepubliceerd in JAMA Dermatology: Evaluation of Watchful Waiting and Tumor Behavior in Patients With Basal Cell Carcinoma. An Observational Cohort Study of 280 Basal Cell Carcinomas in 89 Patients. Marieke E. C. van Winden, Charlotte R. M. Hetterschijt, Ewald M. Bronkhorst, Peter C. M. van de Kerkhof, Elke M. G. J. de Jong, Satish F. K. Lubeek.

Ook verscheen een editorial over deze publicatie: Clinical Evidence on “Watchful Waiting” in Basal Cell Carcinoma. Mackenzie R. Wehner, MD, MPhil.

Meer informatie over basaalcelcarcinoom kunt u vinden op onze website.

Promotie

Op 1 november om 14.30 verdedigt Marieke van Winden haar proefschrift getiteld ‘A patient-centered approach in geriatric dermatology’. De livestream is te volgen via deze link.

Meer informatie


Annemarie Eek

wetenschapsvoorlichter

Meer nieuws


Precisiegeneeskunde voor hersenaandoeningen Project BRAINMODEL ontvangt 4 miljoen subsidie van ZonMw

25 oktober 2021

In het project BRAINMODEL werken Radboudumc en VU Amsterdam met andere kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties, beroepsverenigingen en bedrijven aan onderzoeksmethodes om ontwikkelingsstoornissen in de hersenen beter te kunnen genezen op basis van stamcellen.

lees meer

Christian Gilissen benoemd tot hoogleraar Genoom Bioinformatica

22 oktober 2021

Christian Gilissen is per 1 oktober 2021 benoemd tot hoogleraar Genoom Bioinformatica aan het Radboudumc / de Radboud Universiteit.

lees meer

Landelijke actiedag cao - 26 oktober Radboudumc doet ook mee

21 oktober 2021

Dinsdag 26 oktober organiseren de FNV, CNV, LAD en FBZ een landelijke actiedag voor een betere cao in de acht Nederlandse umc’s. En dit keer doet ook het Radboudumc mee. 21 afdelingen draaien op deze dag zondagsdiensten.

lees meer

Vier TURBO-grants voor medisch-technisch onderzoek

19 oktober 2021

Vier TURBO-subsidies zijn vandaag toegekend aan onderzoekers van de Universiteit Twente (TechMed Centre) en het Radboudumc voor vernieuwend technisch-medisch onderzoek. Met de subsidie kunnen ze gezamenlijk een innovatief idee uitwerken.

lees meer