Nieuws Lithium zowel vriend als vijand van de nier
18 december 2015

Lithium wordt sinds halverwege de vorige eeuw voorgeschreven aan patiënten met een bipolaire stoornis. Langdurig gebruik ervan voorkomt het optreden van depressieve of manische periodes, maar kan ook leiden tot het zogenaamde diabetes insipidussyndroom. De nieren worden hierbij ongevoelig voor het hormoon vasopressine dat de opname van water uit de voorurine regelt. Patiënten gaan hierdoor overmatig plassen en kampen met voortdurende dorst.

Verlies van waterkanalen

Het diabetes insipidussyndroom hangt samen met een verlies van waterkanalen in de nierbuisjes, wat de terugloop aan heropname van water uit de voorurine verklaart. Het middel thiazide wordt al 30 jaar gebruik om dit probleem op te lossen. Destijds was de hypothese dat thiazide alleen een natriumtransporter in de nierbuisjes remt. Remmen van deze transporter zorgt ervoor dat de volumebalans in het bloed verschuift, waardoor de nier minder water verliest. Deze medicatie kan echter ook leiden tot een tekort aan natrium en een overschot aan kalium, zuur en lithium in het bloed.

Andere route

Theun de Groot en zijn collega’s twijfelden aan de aanname dat alleen de natriumkanalen een belangrijke rol spelen in de werking van thiazide. Bij muizen die het natriumkanaal niet hebben, werkte thiazide namelijk nog steeds. De Groot: “We kwamen erachter dat thiazide ook een ander eiwit remt, namelijk het enzym carbonzuur anhydrase. Dus hebben wij bij muizen de werking van acetazolamide onderzocht, een plaspil die specifiek die carbonzuur anhydrases remt. Dit middel werkte net zo goed in het bestrijden van het diabetes insipidussyndroom, maar gaf minder negatieve effecten op de volume-, kalium- en zuurbalans. De zuurgraad en de waardes van kalium en natrium in het bloed zijn zelfs vergelijkbaar met de waardes bij muizen die helemaal geen lithium gebruikten. Het zal nu moeten blijken of acetazolamide ook bij mensen goed werkt.”

Tegenstrijdigheid

Hoewel langdurig lithiumgebruik nadelig is voor de nieren, blijkt lithium in lagere concentraties juist voordelig te zijn. Theun de Groot vond de oorzaak van dit beschermend effect van lithium op de nieren in de regulatie van het GSK3 eiwit. Dit eiwit zorgt in gecontroleerd lage concentraties voor een gezonde remming van onder andere ontstekingsreacties. Een volledige blokkering van het GSK3 eiwit leidt echter tot het diabetes insipidussyndroom. Het gebruik van lithium wat zowel beschermend is voor de nieren, als werkt tegen bipolaire stoornissen is echter niet mogelijk. Daarvoor is de beschermende lithiumhoeveelheid twee tot vijf keer te laag.

  • Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.

    Nieuws home

Meer nieuws


Meniscusprothese van ATRO Medical ontvangt FDA Breakthrough Designation

22 januari 2020

ATRO Medical BV, een spin-off van het Radboudumc en DSM, heeft voor de Trammpolin meniscusprothese een Breakthrough Device Designation ontvangen van de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA). De toekenning kan de toegang tot de Amerikaanse markt versnellen.

lees meer

57% van zorgpersoneel Radboudumc tegen griep gevaccineerd Opnieuw stijging vaccinatiegraad seizoensgriep

22 januari 2020

In 2019 is 57% van het zorgpersoneel van het Radboudumc gevaccineerd tegen de seizoensgriep. Het percentage is gestegen ten opzichte van 2018, toen 53,4 procent zich liet inenten tegen de griep.

lees meer

Bas Bloem vandaag te gast bij 5 Uur Live

21 januari 2020

De neuroloog is samen met Ernst Daniël Smid te gast om te praten over Parkinson

lees meer

Anne Speckens bij de Boeddhistische Blik NCRV Zondag 19 januari Boeddha's in het Westen deel 2, NCRV, NPO2, 15.25 uur

16 januari 2020

Zondag 19 januari is deel 2 te zien van de Boeddhistische Blik, Boeddha's in het Westen. Anne Speckens wordt daarin ook geïnterviewd o.a. over Mindfulness.

lees meer