Nieuws Nieuwe toepassing Bayesiaans gecombineerde N1 trialmethode
12 december 2018

Om te beoordelen of een geneesmiddel voor een zeldzame ziekte effect heeft, is grootschalig onderzoek met een gerandomiseerde klinische studie niet altijd meer nodig, zeggen onderzoekers van de afdeling Neurologie en Health Evidence van het Radboudumc. In een door ZonMw gesubsidieerde studie onderzochten zij de werking van het middel mexiletine bij patiënten met erfelijke spierstijfheid volgens de zogenaamde Bayesiaans gecombineerde N=1 trialmethode. Dit leverde al bij een kleine groep patiënten betrouwbaar bewijs voor de werking van het geneesmiddel, schrijven zij op 11 december in het wetenschappelijke toptijdschrift JAMA.

Onderzoek volgens een gerandomiseerde klinische studie op groepsniveau (Engels: RCT, voor Randomized Controlled Trial) wordt beschouwd als de beste bewijsvoering voor de werking van een geneesmiddel. Voordat een middel wordt geregistreerd door de overheid en vergoed door de zorgverzekeraars, is daarom een RCT met grote groepen patiënten vereist. Bij zeldzame ziektes is een RCT vaak niet mogelijk, omdat er te weinig patiënten zijn om een betrouwbare uitspraak te kunnen doen over het effect van het geneesmiddel.  Acht procent van de bevolking heeft of krijgt een zeldzame ziekte.
 
Onderzoek naar zieke en ziekte
In een N=1 trial krijgt een enkele patiënt (‘de zieke’) gedurende afgebakende periodes herhaaldelijk zowel een placebo als een werkzaam geneesmiddel, totdat duidelijk is of het middel werkt. Het combineren van de resultaten van verschillende N=1 trials kan ook informatie op groepsniveau opleveren (‘de ziekte’), maar methoden om dit te doen ontbraken vooralsnog. Onderzoekers van de afdelingen Neurologie en Health Evidence van het Radboudumc zijn er nu in geslaagd om uitkomsten van verschillende N=1 trials betrouwbaar samen te voegen door gebruik te maken van Bayesiaanse statistiek. Hierbij wordt niet zoals gebruikelijk naar een significant verschil tussen placebo en werkzaam geneesmiddel gezocht, maar naar de kans dat het middel een merkbaar positief effect heeft bij die patiënt.”
 
Minder patiënten
De onderzoekers keken naar het effect van het middel mexiletine op spierstijfheid bij patiënten met de zeldzame spierziekte niet-dystrofe myotonie. Zij voerden hiervoor 27 afzonderlijke N=1 studies uit. Door deze onderzoeken Bayesiaans te combineren bleek dat het middel gemiddeld genomen de klachten doet afnemen van 6 naar 2,5 op een schaal van 10. Door samenwerking met onderzoekers van de universiteit van Rochester in de Verenigde Staten, konden de onderzoekers hun resultaten direct vergelijken met een eerder uitgevoerde internationale RCT. De resultaten bleken vergelijkbaar, maar bij de nieuwe N=1 trialopzet waren beduidend minder patiënten nodig (11 in plaats van 57).
 
Welkom alternatief
Volgens onderzoeker en neuroloog in opleiding Bas Stunnenberg is het combineren van N=1 trials met Bayesiaanse statistiek een welkom alternatief voor RCT’s in het leveren van bewijs voor de werking van een geneesmiddel bij chronische zeldzame ziekten: “Een RCT zegt namelijk minder over het effect van een middel bij de individuele patiënt. Het meten van groepseffecten is tot nu toe wel nodig voor de registratie en vergoeding van geneesmiddelen. We laten nu zien dat het combineren van N=1 trials vergelijkbare en betrouwbare uitspraken oplevert over de werking van een middel op groepsniveau, terwijl we tegelijkertijd veel beter kunnen bepalen wat de behandeling bij een individuele patiënt doet en wat de factoren zijn die een individueel behandelsucces bepalen.”

Bijdrage aan patiëntgerichte zorg
“Omdat de RCT nog steeds als de gouden standaard wordt beschouwd, is er een gevaar dat effectieve geneesmiddelen voor patiënten met een zeldzame ziekte niet geregistreerd en vergoed worden,” aldus Stunnenberg. “Bij Bayesiaanse gecombineerde N=1 trials heb je minder patiënten nodig om betrouwbare uitspraken te kunnen doen over een middel. Dit is een belangrijke stap in het onderzoek naar de werkzaamheid van behandelingen voor patiënten met zeldzame aandoeningen.”

Publicatie in JAMA: Stunnenberg BC, Raaphorst J, Groenewoud HM, et al. Effect of Mexiletine on Muscle Stiffness in Patients With Nondystrophic Myotonia Evaluated Using Aggregated N-of-1 Trials. JAMA. 2018;320(22):2344–2353. doi:10.1001/jama.2018.18020

  • Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.

    Nieuws home

Meer informatie


Marcel Wortel

persvoorlichter

06 21 10 54 33

Meer nieuws


Zeven hoogleraren benoemd als lid van Academia Europaea

22 augustus 2019

De Nijmeegse hoogleraren Hans van Bokhoven, Beatrice van der Heijden, Olivier Hekster, Nicoline Hoogerbrugge, Hans de Kroon, Asli Ozyurek en Michiel Vermeulen zijn onlangs benoemd in de Academia Europaea

lees meer

Social-mediaberichten over medicijngebruik tijdens zwangerschap vaak onjuist

21 augustus 2019

Op Nederlandstalige social media wordt regelmatig gepost over de veiligheid van medicijnen voor zwangere vrouwen. Uit een nieuwe analyse blijkt echter dat de informatie over het risico van medicijngebruik in die berichten vaak niet overeenkomt met de richtlijnen.

lees meer

Veel proefpersonen bij Lowlands-onderzoek Radboudumc

19 augustus 2019

1.472 festivalbezoekers laten ‘in hun broek kijken’ en 383 leren reanimeren.

lees meer

Lowlands-bezoekers leren levens redden Welke training is het beste: ‘traditionele’ instructeurstraining of virtual reality-bril en app?

17 augustus 2019

In onderzoek van het Radboudumc leren bezoekers van het festival reanimeren, en wordt onderzocht wat hiervoor de beste methode is: een traditionele methode met een instructeur of een virtual reanimatie-app.

lees meer

Lowlands-bezoekers doen mee aan onderzoek: hoe tevreden ben jij over je piem of poes? ‘Alles is anders bij iedereen, dus ook daar’

16 augustus 2019

Hoe ziet je geslachtsorgaan eruit en hoe tevreden ben je ermee? Lowlands-bezoekers doen dit weekend mee aan onderzoek van het Radboudumc waarin ze dit anoniem laten weten. De resultaten kunnen eraan bijdragen om patiënten met een ‘variatie van het geslachtsdeel’ beter te helpen.

lees meer

Verhoogd gehalte van signaalstof troponine na inspanning voorspelt risico op hartinfarct, beroerte en vroegtijdige sterfte

13 augustus 2019

Een verhoogde concentratie van het eiwit troponine in het bloed na langdurig wandelen is geassocieerd met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten en vroegtijdige sterfte. Dit blijkt uit onderzoek onder 725 deelnemers aan de Nijmeegse Vierdaagse dat maandag is gepubliceerd in Circulation.

lees meer