Radboudumc

print
Cushing syndroom

Het syndroom van Cushing is een verzamelnaam voor de klachten die ontstaan als u gedurende  langere tijd te veel cortisol in uw bloed hebt. Uw bijnieren maken cortisol aan, onder invloed van het hypofysehormoon ACTH. Cortisol beïnvloedt de werking van al uw lichaamscellen. Het is belangrijk voor uw stofwisseling en in stresssituaties. 

Klachten bij het syndroom van Cushing

U kunt last krijgen van de volgende klachten:

  • gewichtstoename terwijl u niet meer eet dan normaal. Vooral uw buik, gezicht en nek worden dikker, de benen worden dunner; 
  • blauwe plekken;
  • gemakkelijker bloeden; 
  • paarsrode huidstriemen; 
  • spierzwakte; 
  • overbeharing.

Ook krijgen veel patiënten hoge bloeddruk, hoog cholesterol, suikerziekte en een verhoogde kans op hart- en vaatziekten.

Oorzaken van Cushing

Cushing door medicijngebruik
De meest voorkomende oorzaak van Cushing is het gebruik van glucocorticoïden (zoals dexamethason en prednison). Deze medicijnen krijgt u soms als behandeling voor een andere ziekte, zoals reuma, chronisch astma, COPD, of na een transplantatie. Het gaat dan dus om een bijwerking van het medicijn. 

Cushing door hypofyse- of bijniergezwel
Uw klachten kunnen ook veroorzaakt worden door een hypofysegezwel of bijniergezwel. Dat komt in Nederland ongeveer bij vijftig mensen per jaar voor. Meestal gaat het dan om een goedaardig gezwel in uw hypofyse dat teveel ACTH afgeeft. Dit zorgt ervoor dat de bijnieren veel cortisol aanmaken. In dat geval spreken we van de ziekte van Cushing. Minder vaak ligt de oorzaak in uw bijnier. Er zit dan een goed- of kwaadaardig gezwel in uw bijnier dat te veel cortisol produceert. In zeldzame gevallen is er buiten de hypofyse een gezwel dat ACTH produceert.

Nazorg

Uiteindelijk kunnen we het syndroom van Cushing bij bijna iedereen onder controle brengen. Wel hebt u soms meerdere behandelingen nodig en blijft u lang onder controle. Het syndroom van Cushing kan namelijk terugkomen. De meeste van uw klachten zullen verdwijnen, maar vermoeidheid en een dikkere buik blijven vaak. Wilt u uw ervaringen met anderen delen? Dan kunt u bijvoorbeeld terecht bij de Nederlandse vereniging voor Addison en Cushing patiënten.

Informeer uw bedrijfsarts
Hebt u klachten die u belemmeren in uw werk? Bespreek dit dan met uw bedrijfsarts. De bedrijfsarts kan op onze polikliniek informatie opvragen over uw diagnose en behandeling. Wij geven die informatie alleen als u daar toestemming voor geeft.

  • Eerste onderzoek
    Het is lastig om de ziekte van Cushing aan te tonen, omdat u ook bij overgewicht, psychische aandoeningen en overmatig alcoholgebruik soortgelijke klachten kunt hebben. We kunnen dan zelfs afwijkende bloedwaardes vinden.  Daarom doen we op verschillende tijdstippen bloed-, urine- en/of speekselonderzoek. 

    Dexamethason suppressietest 
    Met een dexamethason suppressietest willen we vervolgens vaststellen of u het Syndroom van Cushing hebt.

    Vervolgonderzoek
    Als we vaststellen dat u een verhoogde cortisolproductie hebt, moeten we vervolgens de oorzaak nog achterhalen. Hiervoor doen we, meestal tijdens een korte opname, meerdere bloedonderzoeken. Afhankelijk van de uitslag, maken we een CT-scan van uw bijnieren, een MRI-scan van uw hypofyse of een scan van een ander deel van uw lichaam. Soms is het nodig om een bloedafname te doen uit het vaatstelsel rond uw hypofyse (Bloedafname uit de sinus petrosus).

  • De behandeling van het syndroom van Cushing is afhankelijk van de oorzaak. Als de oorzaak een hypofysegezwel is, adviseren we meestal een hypofyse-operatie. Ook kunnen we de hypofyse bestralen of uw beide bijnieren verwijderen. Soms hebt u meerdere behandelingen nodig.

    Hebt u een cortisolproducerend gezwel in één van uw bijnieren, dan zullen we die bijnier verwijderen. Als een gezwel ergens anders in uw lichaam het syndroom van Cushing veroorzaakt, zullen we dat gezwel proberen te verwijderen. Soms is het nodig om uw beide bijnieren te verwijderen. Dan zult u uw leven lang bijnierschorshormonen (cortisol en aldosteron) in tabletvorm moeten gebruiken.