Radboudumc

print
Myositis: polymyositis en dermatomyositis

Bij myositis zijn spieren ontstoken. Deze ontstekingen tasten spiercellen aan. Dat zorgt voor pijn en verlies aan kracht in uw spieren. 

Myositis komt voor in verschillende vormen. De twee meest voorkomende zijn polymyositis en dermatomyositis.

Polymyositis
Bij polymyositis zijn vooral de spieren in uw bovenarmen en -benen ontstoken. Polymyositis is zeldzaam en komt voor bij ongeveer tien op de honderdduizend mensen. De ziekte kan op alle leeftijden voorkomen en is niet erfelijk.

Dermatomyositis
Dermatomyositis is een vorm van polymyositis. Alleen zijn hierbij niet alleen uw spieren ontstoken, maar ook uw huid. Daardoor kunt u jeuk, pijn, roodheid of schilfering krijgen, vooral rond uw ogen en op de knokkels van uw handen. Dermatomyositis ontstaat in Nederland jaarlijks bij vijf op de miljoen mensen. De ziekte kan zich op alle leeftijden openbaren, maar komt vooral voor bij kinderen tussen de vijf en vijftien jaar en bij mensen op middelbare leeftijd. Het is niet erfelijk.

Symptomen

De eerste verschijnselen van polymyositis:
  • zwakke spieren
  • spierpijn
  • u voelt zich niet lekker
  • koorts
Deze klachten kunnen vrij plotseling ontstaan en lijken op verschijnselen van een zware griep. De klachten kunnen zich echter ook geleidelijk ontwikkelen. U krijgt dan meestal eerst klachten in de spieren van de bekken- en schoudergordel. Dat zorgt voor problemen met traplopen, fietsen en het tillen van voorwerpen boven uw hoofd. Als de ziekte niet wordt behandeld, neemt uw spierkracht verder af.

Andere klachten die vaak optreden, zijn vermoeidheid en pijn in en rond de gewrichten. De aantasting van specifieke spieren kan bovendien vervelende gevolgen hebben. Zo kan verzwakking van de ademhalingsspieren of ontsteking van het longweefsel leiden tot kortademigheid. En verzwakking of zwelling van de slikspieren kan leiden tot slikproblemen, zoals verslikken.

Een ernstig verschijnsel dat zich vooral bij kinderen voordoet, is aantasting van andere organen. Het gaat hierbij vooral om het maag- en darmstelsel, het hart en de longen. Ook kunnen onderhuidse kalkneerslagen ontstaan, die aanvoelen als knobbels en schijven. Deze belemmeren kinderen bij het bewegen en veroorzaken veel pijn.

Als u dermatomyositis hebt, krijgt u naast de verschijnselen van polymyositis last van huidafwijkingen. Deze treden vooral op rondom de ogen en op de handen:
  • een pijnlijke en jeukende huid
  • wondjes
  • het gebied rond de ogen en de oogleden kan paarsrood kleuren en opzwellen.  
  • een schilferige, rode verkleuring op de knokkels van de vingers, ellebogen, enkels en knieën.
  • rode puntjes langs de nagelriem
Bij volwassenen met dermatomyositis doen de huidklachten zich meestal eerder voor dan spierzwakte en spierpijn. Bij kinderen kan ook eerst spierzwakte optreden.

Oorzaak

De oorzaak van myositis is niet bekend, maar waarschijnlijk werkt uw immuunsysteem niet goed en krijgt u daardoor ontstekingen in de spieren. Normaal gesproken zorgt het immuunsysteem ervoor dat alles wat niet in het lichaam thuishoort, wordt opgespoord en verwijderd. Bij polymyositis en dermatomyositis richt het immuunsysteem zich niet alleen tegen stoffen en cellen die niet in het lichaam horen, maar ook tegen de spiercellen of bloedvaatjes in de spieren. We spreken daarom van een auto-immuunziekte. Door het afweersysteem te onderdrukken, verminderen de symptomen van polymyositis en dermatomyositis.

Diagnose en behandeling

Op basis van het verhaal van spierzwakte, spierpijn en eventuele huidafwijkingen en de bevindingen van het lichamelijk onderzoek, kan uw arts besluiten om aanvullend onderzoek naar deze ziektes te doen. Dit bestaat meestal uit bloedonderzoek en een elektromyografisch onderzoek (EMG). Bevestigen deze onderzoeken de diagnose poly- of dermatomyositis? Dan kan uw arts een spierbiopt (polymyositis) of huidbiopt (dermatomyositis) laten afnemen. Bij volwassenen kan dermatomyositis soms tegelijk optreden met een tumor (in borst, huid, long of buik) of met een longontsteking. Daarom onderzoekt uw arts ook andere organen en kunt u een CT-scan of mammografie krijgen.

Myositis is niet te genezen. Medicijnen kunnen de ontsteking wel remmen. Deze medicijnen noemen we immunosuppressiva of immuunonderdrukkers. Meestal start u met prednison. Prednison moet u langdurig gebruiken, eerst in een hoge en later een lage dosering. Vanwege de bijwerkingen krijgt u hierbij medicijnen die botontkalking en maagbloedingen tegengaan. Als de behandeling niet het gewenste effect heeft, kan uw arts andere immuunonderdrukkers voorschrijven. Bijvoorbeeld methotrexaat en azathioprine (Imuran).

Naast deze ontstekingsremmers kan uw arts ook medicijnen voorschrijven tegen specifieke gevolgen, zoals:
  • hartversterkende medicijnen
  • pijnstillers tegen gewrichtspijnen
  • zalf tegen jeuk en pijn bij dermatomyositis
Bij uw behandeling krijgt u te maken met diverse specialisten, zoals een neuroloog en reumatoloog. Om uw mobiliteit te verbeteren, kunt u hulp krijgen van een revalidatiearts, fysiotherapeut of ergotherapeut. Hebt u problemen met slikken en voeding? De diëtist helpt u op weg. Bij sommige klachten, zoals pijnlijke onderhuidse verkalkingen of een verdikking van de slikspieren, kan een operatie uitkomst bieden.

Verder lezen

Via de website van het Reumafonds kunt u een brochure downloaden over myositis.