14 maart 2018

Zeven jonge Amerikanen kregen begin jaren tachtig acuut verschijnselen van Parkinson na het gebruik van synthetische heroïne. Deze bevinding veroorzaakte een revolutie in het denken over de oorzaak en behandeling van Parkinson. Nu, dertig jaar later, kregen Jorik Nonnekes en Bas Bloem van het Radboudumc de beschikking over originele videobeelden van deze bijzondere patiënten. Zij deden hierin twee nieuwe observaties over de ziekte van Parkinson die zij op 15 maart beschrijven in Lancet Neurology.

In 1982 meldde zich een jonge man op de spoedeisende hulp van het Santa Clara Valley Medical Center in Californië met acuut ontstane verschijnselen van een vergevorderd stadium van de ziekte van Parkinson. De behandelend artsen stonden voor een raadsel. Neuroloog William Langston raakte geïntrigeerd door deze patiënt en spoorde in korte tijd zes vergelijkbare gevallen op. Hij ontdekte dat ze allemaal MPTP hadden gebruikt, een synthetische drug die lijkt op heroïne. De symptomen verdwenen na het toedienen van het medicijn levodopa, een middel dat ook wordt gebruikt bij de ziekte van Parkinson.
 
Vintage video
Langston zorgde in de jaren tachtig van de vorige eeuw met publicaties over dit MPTP-parkinsonisme in onder andere Science voor een doorbraak in het onderzoek naar de oorzaak en behandeling van Parkinson. Hij bleek ook ongepubliceerde video-opnames te hebben van deze patiënten. Nu, dertig jaar later, kregen Bas Bloem en Jorik Nonnekes van het Radboudumc beschikking over deze ‘vintage’ videobeelden. Met de kennis van nu bekeken, onthulden de beelden twee nieuwe observaties die in de jaren tachtig onopgemerkt waren gebleven.
 
Bevriezen
Eén observatie betreft het bevriezen tijdens het lopen waar veel parkinsonpatiënten in gevorderde ziektestadia last van hebben. Ze hebben dan het gevoel alsof de voeten plotseling vastgeplakt zitten aan de grond. Jorik Nonnekes: “Verassend genoeg kwam dit bevriezen veel minder voor bij de MPTP-patiënten dan je op grond van hun ziekte-ernst zou verwachten. Daarentegen zagen we het klassieke beeld wel optreden bij één patiënt die enkele jaren behandeld was met levodopa. Dit kan erop wijzen dat langdurig levodopagebruik een rol speelt bij het veroorzaken van bevriezen.”
 
Grote verschillen tussen patiënten
De onderzoekers ontdekten in de beelden ook twee verschillende klinische verschijningsvormen van MPTP-parkinsonisme. Er is een milde vorm die gepaard gaat met een stevige tremor, en een ernstiger variant waarbij juist stijfheid en extreme traagheid van bewegingen op de voorgrond staan. Ook bij parkinsonpatiënten worden deze verschillen gezien. Bas Bloem, hoogleraar Neurologie van het Radboudumc: “We snappen nog steeds niet goed waarom mensen met Parkinson onderling zo sterk van elkaar kunnen verschillen. Het was voor mij een openbaring dat wij zulke enorme verschillen zagen tussen mensen die dezelfde oorzaak voor hun parkinsonisme hadden. Kennelijk spelen andere mechanismen een rol, zoals het vermogen van gezonde hersengebieden om te compenseren voor de MPTP beschadigingen. Dat vermogen lijkt sterk te variëren tussen verschillende patiënten.’
 
Discovery Channel
Bas Bloem: “De ontdekking van die zeven patiënten begin jaren tachtig was niks minder dan een totale revolutie in de wereld van de Parkinson. Er is toen zelfs een Discovery documentaire aan gewijd. Nu tonen wij voor het eerst de unieke beelden van deze patiënten aan de medische wereld. Dat historische feit is al meer dan bijzonder genoeg. Dat wij door revisie van die oorspronkelijke beelden nu ook nog eens nieuwe inzichten verwerven is daarbij een bonus, die ons weer verder kan helpen bij het ontwikkelen van betere behandelingen.”
 
Werking van MPTP
MPTP (1-methyl-4-phenyl-1,2,3,6-tetrahydropyridine) is een organische verbinding die zeer giftig is voor zenuwcellen in de substantia nigra van de hersenen. Dit gebied maakt de stof dopamine, die essentieel is voor het aansturen van bewegingen. Door de giftige werking van MPTP ontstaat een acuut en ernstig tekort aan dopamine, wat leidt tot symptomen die sprekend lijken op die van de ziekte van Parkinson, zoals trillende handen (tremor) en traagheid van bewegen. Ook bij Parkinson ligt de oorzaak van de symptomen in afbraak van cellen in de substantia nigra.

Bekijk de video's op het YouTube kanaal van The Lancet Neurology.

Meer informatie


drs. Marcel Wortel

persvoorlichter

(024) 81 87389

Meer nieuws


Keuzes maken in zorg is lastig. De burger wijst politiek de weg

22 juni 2018

Goed geïnformeerde burgers zien de financiële noodzaak van het maken van keuzes in de zorg, en zijn wel degelijk bereid deze keuzes te maken. Zij dragen hierbij concrete criteria en voorbeelden aan, als leidraad voor de politiek om te bepalen welke zorg vergoeding verdient.

lees meer

Chemotherapie gericht 'losklikken' leidt tot goede resultaten in muizen

4 mei 2018

Tagworks Pharmaceuticals, gevestigd in het Radboudumc, heeft een nieuwe techniek ontwikkeld om chemotherapie gericht af te geven bij tumoren waarbij dat tot dusver heel moeilijk bleek.

lees meer

Langer duiken door grote milt Zeenomaden in Zuid-Oost Azië hebben grote milt dankzij natuurlijke selectie

20 april 2018

Onderzoekers van onder andere het Radboudumc publiceren vandaag in Cell dat de Bajau hun uitzonderlijke duikprestaties mogelijk te danken hebben aan een ongewoon grote milt.

lees meer

Katrien Grünberg benoemd tot hoogleraar Pathologie

18 april 2018

Katrien Grünberg is met ingang van 1 maart 2018 benoemd tot hoogleraar Pathologie aan de Radboud Universiteit/Radboudumc.

lees meer

Celsus academie presenteert handboek betaalbare zorg Uitreiking op congres Celsus academie op 19 april

18 april 2018

We moeten duidelijk kiezen waar we ons zorggeld aan uit willen geven. Daarbij is het belangrijk om in te zetten op terugdringen van onnodige zorg en het beter coördineren van zorg rondom de zorgvraag.

lees meer

Beter op de been na hersen­beschadiging Loop Expertise Centrum ontwikkelt aanpak behandeling loopafwijkingen

27 februari 2018

Onderzoekers en artsen van het Loop Expertise Centrum van de Sint Maartenskliniek en het Radboudumc ontwikkelden een aanpak voor de behandeling van loopstoornissen na een hersenbeschadiging.

lees meer
  • Snel naar