Nieuws Nieuwe afweerreactie tegen malariaparasiet ontdekt
6 juni 2019

Rode bloedcellen die geïnfecteerd zijn met de geslachtscellen van malariaparasieten kunnen door het immuunsysteem herkend en bestreden worden, ontdekte Teun Bousema van het Radboudumc samen met internationale collega’s. Eerder werd gedacht dat de parasiet in deze fase onaantastbaar was. Het immuunsysteem heeft alleen meestal wel wat hulp nodig bij het opruimen van de parasiet. Een nieuw vaccin zou hierbij kunnen helpen.

Het team wetenschappers van Radboudumc, de University of Glasgow en Harvard University. onderzocht het bloedplasma van meer dan 500 malariapatiënten uit Kameroen, Burkina Faso, Malawi en Gambia. De resultaten verschenen in Science Translational Medicine.

Plasmodium falciparum is een eencellige parasiet die voor zijn hele levenscyclus afhankelijk is van muggen en mensen. Wanneer een geïnfecteerde mug een mens steekt, spuit deze parasieten in die de mens ziek maken en soms tot sterfte leiden. Een deel van de ziekmakende parasieten ontwikkelt zich tot mannelijke en vrouwelijke geslachtscellen die vervolgens weer door een andere mug opgenomen kunnen worden. Een deel van die parasietontwikkeling vindt plaats in rode bloedcellen in het beenmerg.

Immuunreactie versterken met vaccin?

De onderzoekers ontdekten eiwitten van de geslachtscellen van de malariaparasiet op de buitenkant van hun rode bloedcellen. Die eiwitten worden herkend en aangepakt door het immuunsysteem. Deze afweerreactie resulteert in een afname in het aantal ontwikkelende geslachtscellen die weer muggen kunnen infecteren. De nieuw ontdekte vorm van immuniteit onderbreekt de ontwikkeling van malariaparasieten en voorkomt zo dat het menselijk bloed besmettelijk wordt voor muggen. De resultaten bieden aanknopingspunten voor een vaccin dat deze afweerreactie versterkt en misschien de verspreiding van malaria helemaal kan voorkomen.

Hoogleraar Epidemiologie van Tropische Infectieziekten Teun Bousema van het Radboudumc: “Er bestaat geen individuele, magische oplossing voor malaria, maar dit is wel een ontdekking met potentie. Het helpt ons om te begrijpen hoe malaria zich door gemeenschappen verspreidt, en biedt aanknopingspunten voor nieuwe middelen. Zulke innovatieve middelen zijn essentieel voor de voortzetting van de continue campagne om deze verschrikkelijke ziekte een halt toe te roepen.”

Bouwen op eerdere ontdekkingen

Eerder ontdekte Teun Bousema al dat sommige mensen na een malaria-infectie een afweerreactie ontwikkelen die voorkomt dat ze nieuwe muggen besmetten. De antistoffen die deze mensen aanmaken worden door de mug opgezogen en schakelen in de muggenmaag de malariaparasiet uit. De patiënten hebben zelf geen voordeel van de antistoffen die ze aanmaken, maar andere mensen – die door deze muggen gebeten worden – wel. Het is een interessante vorm van altruïstische immuniteit. Bousema ontdekte dat één op de vijfentwintig malariapatiënten verspreiding van de ziekte zo voorkomt. De nieuw ontdekte afweerreactie, deze week gepubliceerd in Science Translational Medicine, werkt vroeger in de parasietontwikkeling en voorkomt de uitrijping van malariaparasieten in het beenmerg. Het menselijk afweersysteem kan parasieten dus opruimen voordat ze de mug bereiken en zelfs als ze de mug bereiken hun besmettelijkheid nog remmen.

Over malaria

Malaria is met zo’n 216 miljoen gevallen en 400.000 doden per jaar een van de grootste infectieziekten van deze tijd. De laatste jaren is er een opwelling in het aantal zieken, vooral in Sub-Sahara Afrika en Zuid-Amerika.
De meest dodelijke vorm van malaria wordt veroorzaakt door een eencellige parasiet, Plasmodium falciparum, die door muggen wordt overgedragen. Eenmaal in de mens ontwikkelt de parasiet zich in vijf fasen van een ongeslachtelijke cel tot volgroeide mannelijke en vrouwelijke geslachtscellen. Die cellen kunnen vervolgens weer door muggen opgezogen worden, waarna bevruchting van de parasieten in de muggenmaag plaatsvindt. De nakomelingen kunnen na een steek van de mug weer in een nieuwe mens terechtkomen. De efficiënte verspreiding van malaria via geslachtscellen wordt gezien als een van de grootste uitdagingen bij de bestrijding van malaria.
  • Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.

    Nieuws home

Meer informatie


Stephan van Duin

persvoorlichter

Meer nieuws


Zeven hoogleraren benoemd als lid van Academia Europaea

22 augustus 2019

De Nijmeegse hoogleraren Hans van Bokhoven, Beatrice van der Heijden, Olivier Hekster, Nicoline Hoogerbrugge, Hans de Kroon, Asli Ozyurek en Michiel Vermeulen zijn onlangs benoemd in de Academia Europaea

lees meer

Social-mediaberichten over medicijngebruik tijdens zwangerschap vaak onjuist

21 augustus 2019

Op Nederlandstalige social media wordt regelmatig gepost over de veiligheid van medicijnen voor zwangere vrouwen. Uit een nieuwe analyse blijkt echter dat de informatie over het risico van medicijngebruik in die berichten vaak niet overeenkomt met de richtlijnen.

lees meer

Veel proefpersonen bij Lowlands-onderzoek Radboudumc

19 augustus 2019

1.472 festivalbezoekers laten ‘in hun broek kijken’ en 383 leren reanimeren.

lees meer

Lowlands-bezoekers leren levens redden Welke training is het beste: ‘traditionele’ instructeurstraining of virtual reality-bril en app?

17 augustus 2019

In onderzoek van het Radboudumc leren bezoekers van het festival reanimeren, en wordt onderzocht wat hiervoor de beste methode is: een traditionele methode met een instructeur of een virtual reanimatie-app.

lees meer

Lowlands-bezoekers doen mee aan onderzoek: hoe tevreden ben jij over je piem of poes? ‘Alles is anders bij iedereen, dus ook daar’

16 augustus 2019

Hoe ziet je geslachtsorgaan eruit en hoe tevreden ben je ermee? Lowlands-bezoekers doen dit weekend mee aan onderzoek van het Radboudumc waarin ze dit anoniem laten weten. De resultaten kunnen eraan bijdragen om patiënten met een ‘variatie van het geslachtsdeel’ beter te helpen.

lees meer

Verhoogd gehalte van signaalstof troponine na inspanning voorspelt risico op hartinfarct, beroerte en vroegtijdige sterfte

13 augustus 2019

Een verhoogde concentratie van het eiwit troponine in het bloed na langdurig wandelen is geassocieerd met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten en vroegtijdige sterfte. Dit blijkt uit onderzoek onder 725 deelnemers aan de Nijmeegse Vierdaagse dat maandag is gepubliceerd in Circulation.

lees meer