Nieuws Nieuwe afweerreactie tegen malariaparasiet ontdekt
6 juni 2019

Rode bloedcellen die geïnfecteerd zijn met de geslachtscellen van malariaparasieten kunnen door het immuunsysteem herkend en bestreden worden, ontdekte Teun Bousema van het Radboudumc samen met internationale collega’s. Eerder werd gedacht dat de parasiet in deze fase onaantastbaar was. Het immuunsysteem heeft alleen meestal wel wat hulp nodig bij het opruimen van de parasiet. Een nieuw vaccin zou hierbij kunnen helpen.

Het team wetenschappers van Radboudumc, de University of Glasgow en Harvard University. onderzocht het bloedplasma van meer dan 500 malariapatiënten uit Kameroen, Burkina Faso, Malawi en Gambia. De resultaten verschenen in Science Translational Medicine.

Plasmodium falciparum is een eencellige parasiet die voor zijn hele levenscyclus afhankelijk is van muggen en mensen. Wanneer een geïnfecteerde mug een mens steekt, spuit deze parasieten in die de mens ziek maken en soms tot sterfte leiden. Een deel van de ziekmakende parasieten ontwikkelt zich tot mannelijke en vrouwelijke geslachtscellen die vervolgens weer door een andere mug opgenomen kunnen worden. Een deel van die parasietontwikkeling vindt plaats in rode bloedcellen in het beenmerg.

Immuunreactie versterken met vaccin?

De onderzoekers ontdekten eiwitten van de geslachtscellen van de malariaparasiet op de buitenkant van hun rode bloedcellen. Die eiwitten worden herkend en aangepakt door het immuunsysteem. Deze afweerreactie resulteert in een afname in het aantal ontwikkelende geslachtscellen die weer muggen kunnen infecteren. De nieuw ontdekte vorm van immuniteit onderbreekt de ontwikkeling van malariaparasieten en voorkomt zo dat het menselijk bloed besmettelijk wordt voor muggen. De resultaten bieden aanknopingspunten voor een vaccin dat deze afweerreactie versterkt en misschien de verspreiding van malaria helemaal kan voorkomen.

Hoogleraar Epidemiologie van Tropische Infectieziekten Teun Bousema van het Radboudumc: “Er bestaat geen individuele, magische oplossing voor malaria, maar dit is wel een ontdekking met potentie. Het helpt ons om te begrijpen hoe malaria zich door gemeenschappen verspreidt, en biedt aanknopingspunten voor nieuwe middelen. Zulke innovatieve middelen zijn essentieel voor de voortzetting van de continue campagne om deze verschrikkelijke ziekte een halt toe te roepen.”

Bouwen op eerdere ontdekkingen

Eerder ontdekte Teun Bousema al dat sommige mensen na een malaria-infectie een afweerreactie ontwikkelen die voorkomt dat ze nieuwe muggen besmetten. De antistoffen die deze mensen aanmaken worden door de mug opgezogen en schakelen in de muggenmaag de malariaparasiet uit. De patiënten hebben zelf geen voordeel van de antistoffen die ze aanmaken, maar andere mensen – die door deze muggen gebeten worden – wel. Het is een interessante vorm van altruïstische immuniteit. Bousema ontdekte dat één op de vijfentwintig malariapatiënten verspreiding van de ziekte zo voorkomt. De nieuw ontdekte afweerreactie, deze week gepubliceerd in Science Translational Medicine, werkt vroeger in de parasietontwikkeling en voorkomt de uitrijping van malariaparasieten in het beenmerg. Het menselijk afweersysteem kan parasieten dus opruimen voordat ze de mug bereiken en zelfs als ze de mug bereiken hun besmettelijkheid nog remmen.

Over malaria

Malaria is met zo’n 216 miljoen gevallen en 400.000 doden per jaar een van de grootste infectieziekten van deze tijd. De laatste jaren is er een opwelling in het aantal zieken, vooral in Sub-Sahara Afrika en Zuid-Amerika.
De meest dodelijke vorm van malaria wordt veroorzaakt door een eencellige parasiet, Plasmodium falciparum, die door muggen wordt overgedragen. Eenmaal in de mens ontwikkelt de parasiet zich in vijf fasen van een ongeslachtelijke cel tot volgroeide mannelijke en vrouwelijke geslachtscellen. Die cellen kunnen vervolgens weer door muggen opgezogen worden, waarna bevruchting van de parasieten in de muggenmaag plaatsvindt. De nakomelingen kunnen na een steek van de mug weer in een nieuwe mens terechtkomen. De efficiënte verspreiding van malaria via geslachtscellen wordt gezien als een van de grootste uitdagingen bij de bestrijding van malaria.
  • Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.

    Nieuws home

Meer informatie


Stephan van Duin

wetenschapsvoorlichter

06 24 59 27 70

Meer nieuws


Gezond ouder worden met een online coach

15 november 2019

Ook ouderen blijken zelf goed aan een gezondere leefstijl te kunnen werken met hulp van een online coach. Zo kunnen zij het risico op hart- en vaatziekten en dementie verlagen.

lees meer

Willem-Pieter de Boode benoemd tot hoogleraar Neonatologie

14 november 2019

Willem-Pieter de Boode is kinderarts-neonatoloog en staflid van de afdeling Neonatologie in het Amalia Kinderziekenhuis Nijmegen. (English version included)

lees meer

Bertine Lahuis per 1 januari 2020 voorzitter van de Raad van Bestuur van het Radboudumc

13 november 2019

Dr. Bertine Lahuis is door het bestuur van de Stichting Katholieke Universiteit met ingang van 1 januari 2020 benoemd tot voorzitter van de Raad van Bestuur van het Radboudumc. Zij volgt prof. dr. Paul Smits op, wiens benoemingstermijn per die datum verstrijkt.

lees meer

In gesprek met makers graphic novel 'Naasten' Praten over meer aandacht voor de mantelzorger, Dekker vd Vegt, Nijmegen, zat. 16 nov. 14.00-15.30 uur

13 november 2019

Op zat. 16 november zijn onderzoekers Jelle van Gurp, Gert Olthuis, en tekenaars Melanie Kranenburg en Niek van Ooijen aanwezig bij Dekker van de Vegt om met u in gesprek te gaan over het beeldverhaal 'Naasten'. Het beeldverhaal wil proberen om mantelzorg meer zichtbaar en bespreekbaar te maken.

lees meer

Verloop van dementie beter in kaart gebracht

12 november 2019

Dementie is een ziekte met vele gezichten. Het kan diverse oorzaken hebben, maar hoe de ziekte verloopt wordt ook door veel factoren beïnvloedt. Miriam Haaksma onderzocht deze invloeden en promoveert daarop aan het Radboudumc op 12 november 2019.

lees meer

Hoe gezond bent u? Test het nu! Gratis leefstijlchecks op dag van de chronisch zieken

12 november 2019

Cholesterol, bloeddruk en bloedsuiker zijn de belangrijkste voorspellers voor het krijgen van een beroerte. De afdeling Neurologie van het Radboudumc organiseert daarom een publiekevenement op 12 november. Iedereen die zijn of haar gezondheid wil laten testen (is welkom.

lees meer