Nieuws Verrassend veldonderzoek naar werking malariavaccin
23 mei 2022

In veldonderzoek naar de werking van een malariavaccin zagen de onderzoekers, onder wie Benjamin Mordmüller van het Radboudumc, een opmerkelijk effect. Het vaccin roept een bredere respons op tegen malaria-eiwitten dan er in het vaccin zitten, schrijven ze in The Journal of Clinical Investigation.

Mosquirix (RTS,S/AS01E) is het eerste vaccin dat door de WHO wordt aanbevolen voor gebruik bij Afrikaanse kinderen om malaria te voorkomen. Dit vaccin richt zich op Plasmodium falciparum, de dodelijkste malariasoort bij de mens. Het vaccin bevat een eiwitfragment van de sporozoïet-oppervlakte, waar het lichaam dan antilichamen tegen kan ontwikkelen. De sporozoiet is het stadium van de malariaparasiet die door een muggenbeet in het lichaam van de mens terechtkomt en daar op zoek gaat naar de lever. Het vaccin is gericht om malaria precies in die fase onschadelijk te maken. Dat gebeurt dan met antilichamen die het vaccin opwekt tegen (delen van) de sporozoiet. 

Effectiviteit vaccin
Benjamin Mordmüller van de afdeling Medische Microbiologie Radboudumc heeft met het MAL076 Vaccine Immunology Consortium en Antigen Discovery Inc. onderzoek gedaan naar de werking van het vaccin in de praktijk. “We hebben bij meer dan 2000 kinderen die deelnamen aan een fase3 klinische studie gekeken naar de ontwikkeling van immuunreacties tegen 1000 malaria-antigenen”, zegt Mordmüller. “Primair kijk je dan of de kinderen antilichamen vormen tegen de belangrijke eiwitten van de parasiet en hoe dit door de vaccinatie kan worden beïnvloed.”

Bredere bescherming
Opmerkelijk genoeg zagen ze dat er niet alleen sterke reacties tegen de ingespoten eiwitten ontstonden. Mordmüller: “We vonden ook sterke reacties tegen malaria-eiwitten die geen onderdeel vormden van het vaccin. We hebben ons afgevraagd hoe dat mogelijk is. Worden gevaccineerde kinderen misschien meer blootgesteld aan malariaparasieten? Maar in de praktijk vonden we daar zelfs in een controlegroep geen aanwijzingen voor.” 

Kruisreactie
De onderzoekers denken nu dat de bredere bescherming misschien ontstaat door een soort kruis-reactie. Daarbij maakt het lichaam niet alleen antilichamen aan tegen de ingespoten eiwitten, maar ontstaat er op een nog niet opgehelderde manier een veel bredere afweerreactie. Mordmüller: “Deze off-target reacties traden op bij ongeveer de helft van de deelnemers en de herkende eiwitten vertonen geen duidelijke gelijkenissen met het vaccin. We onderzoeken momenteel of antilichamen tegen het vaccin meer dan een eiwit herkennen of dat het een zogenoemde omstander-reactie is: na een vaccinatie worden niet alleen antigeen-specifieke cellen, maar ook andere afweercellen (B-cellen) geactiveerd. Dat leidt vaak tot de productie van meer - ook niet specifieke - antilichamenantilichamen, maar meestal is deze reactie van relatief korte duur. Vanuit het oogpunt van vaccinatie en bescherming is het belangrijkste nieuws dat de off-target reacties die bij een deel van de kinderen ontstaan een betere bescherming geven tegen malaria. Dat is een onverwachte meevaller.”
­­­­­­­­­­­­­-
Publicatie in JCI Insight: Strong off-target antibody reactivity to malarial antigens induced by RTS,S/AS01E vaccination is associated with protection - Dídac Macià, Joseph J. Campo, Gemma Moncunill, Chenjerai Jairoce, Augusto J. Nhabomba, Maximilian Mpina, Hermann Sorgho, David Dosoo, Ousmane Traore, Kwadwo A. Kusi, Nana Aba Williams, Amit Oberai, Arlo Randall, Hector Sanz, Clarissa Valim, Kwaku P. Asante, Seth Owusu-Agyei, Halidou Tinto, Selidji T. Agnandji, Simon Kariuki, Ben Gyan, Claudia Daubenberger, Benjamin Mordmüller, Paula Petrone and Carlota Dobaño

Meer informatie


Pieter Lomans

persvoorlichter

send an email

Meer nieuws


Rubicon voor drie onderzoekers Radboudumc

14 april 2022

Drie onderzoekers van het Radboudumc hebben Rubicon-financiering ontvangen van NWO/ZonMw. Daarmee kunnen Elke Muntjewerff, Laura de Vries en Laurens van de Wiel twee jaar lang onderzoek gaan doen aan een buitenlandse onderzoeksinstelling.

lees meer

Neolithicum maakte ons langer en intelligenter maar gevoeliger voor hart- en vaatziekten Hoe moderne Europese populaties evolueerden in de afgelopen 50.000 jaar

6 april 2022

Na het Neolithicum vertoonden Europese bevolkingen een toename in lengte en intelligentie, verminderde hun huidpigmentatie en nam de kans op hart- en vaatziekten toe, schrijven onderzoekers uit Nijmegen en Hannover in Frontiers in Genetics.

lees meer

Immuun-genetisch onderzoek in diverse populaties is essentieel Duidelijke immunologische verschillen tussen populaties in Europa en Afrika

15 februari 2022

Genetische factoren die mede de afweer van de gastheer bepalen, verschillen soms aanzienlijk tussen mensen en bevolkingsgroepen onderling. Dat toont een publicatie in het American Journal of Human Genetics van onderzoekers uit Nederland, Tanzania en India.

lees meer

Amerikaanse subsidie voor vervolg­onderzoek naar tuberculose meningitis

9 februari 2022

Met subsidie van het Amerikaanse NIH gaat Reinout van Crevel het ziekteproces van tuberculose meningitis nog verder ontrafelen.

lees meer

Genetische archeologie toont grote veranderingen in het afweersysteem

9 september 2021

Evolutie van het immuunsysteem in beeld gebracht met oeroud DNA

lees meer
  • Medewerkers
  • Intranet