Gebruiken voor onderwijs en ondersteuning

Dit boek is goed bruikbaar voor onderwijs, maar kan ook worden ingezet bij ondersteuning of nazorg aan naasten. Het staat iedereen vrij om het boek te gebruiken, maar vermeld dan wel altijd de bron. Bijvoorbeeld zo:
  • Uit: ‘Naasten’ door Melanie Kranenburg, Niek van Ooijen en Maaike Haan, 2019.
Interesse? Neem voor overleg of het aanvragen van een gratis exemplaar voor onderwijs en/of ondersteuning contact op (zie 'Contact').

 
Onderzoeksprojecten De mantel der liefde verbeeld

Naasten een graphic novel over mantelzorg in de laatste levensfase

Onderzoeker Maaike Haan en tekenaars Melanie Kranenburg en Niek van Ooijen maakten in 2019 een graphic novel over zorgen voor een naaste wanneer deze ernstig ziek is. Dit project combineert onderzoek en kunst. Via het boek wordt geprobeerd mantelzorg meer zichtbaar en bespreekbaar maken.

lees meer en bekijk een preview

Naasten een graphic novel over mantelzorg in de laatste levensfase

Onderzoeker Maaike Haan en tekenaars Melanie Kranenburg en Niek van Ooijen maakten in 2019 een graphic novel over zorgen voor een naaste wanneer deze ernstig ziek is. Dit project combineert onderzoek en kunst. Via het boek wordt geprobeerd mantelzorg meer zichtbaar en bespreekbaar maken.

Indrukwekkend beeldverhaal

In dit indrukwekkende beeldverhaal volg je afwisselend Geert die zorgt voor zijn vrouw met uitgezaaide kanker en Eva die zorgt voor haar haar vader met COPD. De verhalen van Geert en Eva geven een idee van hoe het kan zijn om te zorgen voor iemand in de laatste levensfase. Hoe ingewikkeld en confronterend het soms kan zijn, hoeveel druk het kan geven om voor de laatste keer het goede te doen voor de ander – maar ook hoe liefdevol, mooi en dankbaar dit zorgen kan zijn.

Preview

Bekijk hier een preview van een aantal pagina’s uit het boek. Eerst zie je drie pagina’s uit het leven van Geert en zijn vrouw, getekend door Melanie Kranenburg. Dan volgt een scène in de supermarkt waar de twee verschillend getekende verhaallijnen elkaar kruisen. In deze scène wordt verbeeld hoe het zorgen iemand nooit loslaat. Tot slot volgen drie pagina’s uit het leven van dochter Eva en haar vader, getekend door Niek van Ooijen.

Beschikbaar bij...

Het boek is zowel online als via de reguliere boekhandel te verkrijgen. Ook zijn gratis exemplaren voor onderwijs en ondersteuning op te vragen bij het projectteam.


Contact

Maaike Haan

contact

Waarom dit boek?

Met de graphic novel Naasten wilden de onderzoekers meer inzicht geven in wat het kan betekenen om te zorgen voor een ernstig zieke naaste. Ook onderzochten ze hoe kunst kan helpen om daarover in gesprek te gaan.

lees meer

Waarom dit boek?

In de palliatieve zorg draait het vaak om degene die gaat sterven. Maar zo’n situatie heeft ook impact op iemands familie en vrienden. Deze ‘mantelzorgers’ voelen zich soms eenzaam of niet begrepen. Met ons onderzoeksproject (2017-2020) wilden we hun leven zichtbaar maken. Letterlijk: via het stripboek ‘Naasten’.

Het stripboek roept veel reacties op, bleek uit ons onderzoek. Voor veel mensen is het origineel maar toch herkenbaar, en soms ontroerend. Voor naasten en patiënten kan het confronterend zijn. Misschien is het boek leerzamer voor mensen om hen heen. Zoals een buurman, verpleegkundige of vrijwilliger die thuis langskomt. Door in het boek mee genomen te worden kunnen zij beter begrijpen wat naasten doormaken en daarop afstemmen.

Onderzoek


Interviewstudie

Tussen 2017 en 2019 sprak onderzoeker Maaike Haan met mensen die allemaal te maken hadden met zorg voor of van hun naaste.

lees meer

Interviewstudie

Via uitgebreide interviews is een beeld verkregen van mantelzorg rondom het levenseinde. Tussen 2017 en 2019 sprak onderzoeker in opleiding Maaike Haan met mensen die allemaal te maken hadden met zorg voor of van hun naaste. Sommigen zorgden op dat moment voor hun partner, vader, moeder of een ander familielid. Anderen hadden dat kortgeleden gedaan, maar hun naaste was inmiddels overleden. Ook sprak Maaike met mensen die wisten dat ze snel dood zouden gaan. Mensen met kanker, COPD, hartfalen of andere aandoeningen.

In de interviews was een ‘normatieve’ dimensie van mantelzorg terug te zien: hoe zulke zorg gekleurd kan worden door morele waarden zoals liefde voor elkaar of vanuit een gevoelde morele verplichting vanuit iemands familie of je cultuur. Ook kan zorg gekleurd worden iemands achterliggende ideeën en normen over hoe je je behoort te gedragen (bijvoorbeeld als oudste dochter) of over wat wel of geen goede zorg is op basis van eerdere ervaringen (bijvoorbeeld "... zoals toen met oom Piet wil ik het nooit voor mijn moeder!").

Het viel op hoe naasten zich, op verschillende manieren, geroepen voelen om er altijd voor de ander te zijn, te zorgen en die zorg vol te houden: “Dit is het laatste wat ik kan doen.”

Ontwikkeling van het boek

Op basis van het interview-onderzoek werkten tekenaars Melanie Kranenburg en Niek van Ooijen, samen met Maaike Haan, twee fictieve verhalen uit tot de graphic novel.

lees meer

Ontwikkeling van het boek

Vanaf september 2018 begon de samenwerking met twee afstuderende studenten van de opleiding Comic design van kunstacademie ArtEZ in Zwolle: Melanie Kranenburg en Niek van Ooijen verbonden zich aan dit project. De graphic novel ‘Naasten’ is de meesterproef waarmee ze hun opleiding afsloten. Onderzoeker Maaike en tekenaars Melanie en Niek creëerden samen de twee verhalen van de fictieve personages Geert en Eva. Melanie en Niek werkten ze uit tot een graphic novel.

Bij het maken deden we ons best om recht te doen aan de verhalen van de geïnterviewde mensen en aan de reacties die we kregen van naasten en professionele zorgverleners. Een bijzondere samenwerking dus, tussen de wereld van de kunst en de wereld van het onderzoek in de zorg.

Het boek verscheen in het najaar van 2019 en is nu zowel online te koop als via reguliere boekhandels. Ook vind je het boek op de website van de Vlaamse uitgeverij Oogachtend. Daarnaast zijn gratis exemplaren voor onderwijs of ondersteuning op te vragen via het projectteam.


Klankbordgroep met vertegen­woordigers

Het onderzoek werd gesteund door een klankbordgroep met vertegenwoorders van diverse Nederlandse en internationale instanties.

lees meer

Klankbordgroep met vertegen­woordigers

Op alfabetische volgorde:
  • ActiZ
  • Bureau MORBidee
  • Evenmens
  • Katholieke Universiteit Leuven
  • MantelzorgNL (voorheen Mezzo)
  • Movisie
  • Nederlands Huisartsen Genootschap
  • Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk
  • Sterker sociaal werk
  • Vrijwillige Palliatieve Terminale Zorg Nederland

Onderwijs


Gebruiken voor onderwijs en ondersteuning

Het staat iedereen vrij om het boek te gebruiken, maar vermeld dan wel altijd de bron. Neem voor overleg of het aanvragen van een gratis onderwijsexemplaar contact op.

lees meer

Expositie over 'Naasten'

We maakten een expositie met toelichting van de belangrijkste thema’s uit ons onderzoek, voorzien van beelden uit het boek. Interesse om deze in de eigen organisatie te tonen, desgewenst met een workshop voor zorgprofessionals of vrijwilligers?

lees meer

Expositie over 'Naasten'

Wat als je intensief zorgt voor iemand dichtbij die niet lang meer zal leven? De expositie ‘Naasten’ geeft een inkijk in wat het voor mantelzorgers betekent om te zorgen voor een ernstige zieke dierbare die binnenkort zal komen te overlijden. De expositie toont thema’s uit dit onderzoek, voorzien van beelden uit het indrukwekkende boek. Als kijker word je uitgenodigd om de beelden en de toelichting daarbij naast jouw eigen ervaringen te leggen.

Desgewenst kan een workshop worden aangeboden, om met deelnemers (bijv. zorgprofessionals of vrijwilligers) door te praten over wat zij zien, wat de waarde ervan kan zijn voor hun ondersteuning aan naasten en hoe zij het stripboek eventueel kunnen gebruiken binnen hun zorgorganisatie.

Onderzoeksteam


In de media Persberichten

  • "(..) en medisch-ethicus Maaike Haan spraken tientallen mensen met een ongeneeslijke ziekte en hun naasten. Eén ding is zeker: als de dood nadert, komen er grote vragen op je af."

    bekijk persbericht


  • Alle persberichten


Uniek stripboek over mantelzorg in de laatste levensfase Graphic novel ‘Naasten’ schetst herkenbare, aangrijpende verhalen

24 september 2019

'Naasten' is een graphic novel, een beeldverhaal, over wat het met mensen doet die de zorg op zich nemen van een naaste die niet meer lang te leven heeft.

lees meer

Ook interessant