Wetenschap­pelijk onderzoek Adapter: beter zicht op somberheid bij patiënten in de huisartsenpraktijk

Het onderzoek

In dit onderzoek kijken we hoe mensen met somberheid of depressie het beste kunnen worden geholpen tijdens hun behandeling. We vergelijken verschillende manieren van ondersteuning, als aanvulling op de gebruikelijke behandeling, om te onderzoeken wat het beste helpt bij herstel.

Somberheid en depressie komen vaak voor en kunnen veel invloed hebben op het dagelijks leven. Met het Adapter-onderzoek onderzoeken we hoe digitale ondersteuning kan bijdragen aan het herstel van mensen met somberheid of depressie.

Deelnemers krijgen toegang tot de Adapter-app en worden door loting verdeeld over verschillende onderzoeksgroepen. De app wordt als aanvulling op de gebruikelijke behandeling ingezet. Om de resultaten van het onderzoek zo betrouwbaar mogelijk te maken, worden deelnemers niet geïnformeerd over de precieze verschillen tussen de onderzoeksgroepen.

Bij de ontwikkeling van de app zijn huisartsen, POH-GGZ, ervaringsdeskundigen, psychiaters en psychologen betrokken. We hebben de app eerst getest in een kleinere studie (pilotstudie). Tijdens deze pilot verzamelden we feedback van gebruikers om de definitieve versie van de app te maken. Deze versie wordt getest in het hoofdonderzoek bij 222 patiënten in huisartsenpraktijken door heel het land. Het onderzoek start eind 2025 en loopt tot eind 2028.

Voor de zorgverleners

Bent u een huisarts of POH-GGZ en heeft u interesse om met uw praktijk deel te nemen aan dit onderzoek naar een innovatieve aanpak voor depressiezorg?

Deelnemende praktijken worden door loting verdeeld over twee onderzoeksgroepen. Deelnemende zorgverleners kunnen hun patiënten toegang geven tot een handige app die kan helpen bij een sneller herstel. Daarnaast verzorgen we een geaccrediteerde nascholing en krijgt u een vergoeding voor inclusie van patiënten.

Wilt u meer weten over deelname en wat het onderzoek voor uw praktijk betekent? Neem dan contact op met het onderzoeksteam.

Pilotstudie voorafgaand aan het hoofdonderzoek

Van november 2025 tot de zomer van 2026 hebben we een pilotstudie uitgevoerd. In deze studie onderzochten we de haalbaarheid en gebruiksvriendelijkheid van de app. Patiënten en hun zorgverleners hebben feedback gegeven over het gebruik van de app. Deze feedback is gebruikt om de app verder te verbeteren en voor te bereiden op het hoofdonderzoek.

Hoofdonderzoek (cluster RCT)

Het hoofdonderzoek is een zogenaamde cluster-gerandomiseerde trial. Dit betekent dat deelnemende huisartspraktijken door loting worden ingedeeld in één van twee onderzoeksgroepen. Deelnemers krijgen naast de gebruikelijke behandeling toegang tot een smartphone-app. De app biedt ondersteuning bij het herstel van somberheid en depressie.

Om de resultaten van het onderzoek zo betrouwbaar mogelijk te maken, worden deelnemers niet geïnformeerd over de precieze verschillen tussen de onderzoeksgroepen. Tijdens het onderzoek worden op verschillende momenten vragenlijsten afgenomen om het verloop van klachten en herstel te onderzoeken.

In december 2026 begint het hoofdonderzoek en het duurt ongeveer 20 maanden. We volgen ongeveer 222 patiënten gedurende minimaal 6 maanden. In 2030 worden de resultaten van het onderzoek verwacht.

Over het meten van somberheidsklachten

Somberheid en depressie komen vaak voor en kunnen een grote invloed hebben op het dagelijks leven van patiënten en hun omgeving. Daarom is het belangrijk om te onderzoeken hoe mensen met deze klachten zo goed mogelijk kunnen worden geholpen.

Bij verschillende aandoeningen worden metingen gebruikt om te kijken hoe het met iemand gaat en hoe het herstel verloopt. Ook bij depressieve klachten kunnen vragenlijsten worden gebruikt. Het is alleen nog niet duidelijk op welke manier huisartsenpraktijken dit kunnen inzetten om het beste te helpen bij herstel.

Daarom onderzoekt het Adapter-onderzoek verschillende vormen van digitale ondersteuning naast de gebruikelijke behandeling. We kijken onder andere naar het verloop van klachten en herstel en naar de ervaringen van patiënten en zorgverleners.

De resultaten van het onderzoek kunnen helpen om beter te bepalen welke ondersteuning bij de behandeling van somberheid en depressie in de huisartsenpraktijk het meest effectief is. Op basis hiervan kunnen in de toekomst adviezen worden gegeven aan huisartsen en praktijkondersteuners.

Over het onderzoeksteam en onze partners

Het Adapter-onderzoek wordt opgezet door de afdeling huisartsgeneeskunde, onderdeel van de afdeling eerstelijnsgeneeskunde van het Radboudumc. We werken voor dit onderzoek nauw samen met andere organisaties.

Bij de uitvoering van het onderzoek zijn verder betrokken:

• Amsterdam UMC
• UMC Groningen
• Radboudumc, afdeling Psychiatrie
• Pro Persona GGZ
• Nivel
• Patiëntenorganisatie Ixta Noa
• Depressievereniging
• Interactive Studios

Dit onderzoek wordt gefinancierd door ZonMw.