Wetenschap­pelijk onderzoek VAX-GLP1

Over het onderzoek

Veel mensen weten dat diabetes slecht is voor het hart, de ogen en de nieren. Minder bekend is dat mensen met diabetes ook tot wel 15 keer vaker een ernstige infectie kunnen krijgen. Dit  kan bijvoorbeeld een infectie zijn aan de longen, voeten, botten of urinewegen. Zij komen daardoor vaker in het ziekenhuis en overlijden ook vaker. Daarom is het belangrijk dat mensen met diabetes zich goed laten vaccineren.

Maar, bij mensen met diabetes werken die vaccins soms minder goed. Het lichaam krijgt dan minder bescherming, terwijl deze bescherming juist extra nodig is. 

Een voorbeeld is een infectie door de pneumokokkenbacterie, zoals longontsteking. Deze infectie komt voor vaker bij mensen met diabetes dan bij mensen zonder diabetes. Ook hier zien we dat het vaccin bij mensen met diabetes minder bescherming biedt.

We weten nog niet precies waarom vaccins minder goed werken bij mensen met diabetes. Er zijn wel drie mogelijke oorzaken die vaker worden genoemd:

1. Overgewicht
2. Een te hoge bloedsuiker
3. Een lichte, langdurige ontsteking in het lichaam 

In dit onderzoek bekijken we of medicijnen op basis van darmhormonen hierbij kunnen helpen. Er bestaan al zulke middelen voor mensen met type 2 diabetes. Dit zijn de GLP-1-medicijnen (middelen beter bekend als Victoza, Ozempic en Mounjaro). Deze medicijnen verlagen de bloedsuiker en helpen bij afvallen. Maar ze kunnen ook ontstekingen in het lichaam verminderen. Daarom denken we dat deze medicijnen misschien zorgen dat vaccins beter werken. Ze pakken namelijk alle drie de mogelijke oorzaken aan. 

Voor wie?

We zijn op zoek naar volwassenen (18 jaar of ouder) met type 2 diabetes die in aanmerking zouden komen voor behandeling met een GLP-1 medicijn (zoals Diavic, Diavorin, Mounjaro, Ozempic, Rybelsus, Trulicity of Victoza).

Ook zoeken we:

• Gezonde volwassenen (18 jaar of ouder) die geen medicatie gebruiken. 
• Mensen met type 2 diabetes die meer dan één jaar Ozempic/semaglutide gebruiken.

Dit overzicht is mogelijk niet volledig. De onderzoeker kan u meer informatie geven over de criteria waaraan u moet voldoen.

Behandeling

Voor dit onderzoek zoeken we 60 mensen met type 2 diabetes en 20 gezonde mensen zonder diabetes. De mensen met diabetes die nog géén GLP-1 medicijn gebruiken worden door loting verdeeld in twee groepen: 

• Groep 1 krijgt een behandeling van zeven weken met GLP-1 medicijn
• Groep 2 krijgt geen extra behandeling 

Alle deelnemers, ook de gezonde mensen en mensen met type 2 diabetes die Ozempic gebruiken, krijgen een pneumokokkenvaccin. Er wordt bloed afgenomen vóór de start en meerdere keren na de vaccinatie. In het bloed meten we hoe goed het lichaam reageert op het vaccin,  en hoe het afweersysteem reageert op het GLP-1 medicijn. 

Het totale onderzoek duurt 20 weken. Tijdens elk bezoek (in totaal vier keer) meten we ook het gewicht en bloeddruk.  Thuis vullen deelnemers vragenlijsten in en houden ze kort een eetdagboek bij. Daarnaast krijgen alle deelnemers twee weken een glucosesensor en een bewegingsmeter.

Informatie voor verwijzers

In- en exclusiecriteria

Inclusiecriteria voor klinische trial: 

• Diagnose met T2DM en een klinische indicatie om te starten met een GLP-1 receptor agonist, zoals het hebben van zeer-hoog cardiovasculair risico (gedefinieerd als in de NHG Standaard diabetes) of het niet behalen van het streef-HbA1c
• Leeftijd 18 jaar of ouder

Inclusiecriteria voor cohort studie:

• Diagnose met T2DM en reeds chronisch (1 jaar of meer) gebruik van subcutaan semaglutide.
• Gezonde controles hebben géén relevante voorgeschiedenis en gebruiken geen medicatie.

Exclusiecriteria: 

• Contra-indicaties zoals staat in de bijsluiter van liraglutide en pneumovax-23
• Pneumokokken vaccinatie in de laatste 5 jaar
• Vaccinatie of infectie in de voorgaande 4 weken
• Gebruik van GLP-1 receptor agonist of DPP-4 remmer in de afgelopen 6 maanden
• Nefropathie met een GFR <15mL/min/1.73m2
• Zwangerschap of met zwangerschapsplannen gedurende de studieduur
• Gebruik van immuunsysteem modificerende medicatie
• Diagnose met auto-inflammatoire of auto-immuun ziekten
• Onbekwaamheid in de Nederlandse taal

Extra onderzoeksgegevens

De VAX-GLP1 trial is onderdeel van een onderzoeksgrant van het diabetes fonds dat is toegekend aan dr. Mark Smits. Het onderzoek is gestart in DATUM. Het doel van het onderzoek is om meer kennis te vergaren over hoe GLP-1 therapie het immuunsysteem van mensen met type 2 diabetes beïnvloedt. Een belangrijk onderdeel hiervan is de immunologische reactie op vaccinatie. Tegelijkertijd wordt er diepgaand gekeken naar de effecten van GLP-1 medicatie op de hoeveelheid leukocyten, de functie van de leukocyten en plasma immuunmediatoren. Verder wordt exploratief gekeken naar de relatie tussen glucose, beweging, dieet en de vaccinatie respons. Het onderzoek heeft op DATUM ethische goedkeuring gekregen van de METC Oost-Nederland. 

Voor VAX-GLP1 zullen 40 mensen met type 2 diabetes worden geïncludeerd die een klinische indicatie hebben om te starten met een GLP-1 receptor agonist. Zij worden gerandomiseerd naar een interventiegroep (waarin de GLP-1 receptor agonist zal worden gestart) of een controlegroep (waarin deelnemers gedurende de studie zullen geen GLP-1 receptor agonist krijgen). Tevens zullen er 20 gezonde controles en 20 mensen met type 2 diabetes die chronisch semaglutide gebruiken deelnemen om de respons van de mensen met diabetes te vergelijken met een controlegroep. Gedurende het onderzoek zullen alle deelnemers volledig worden gevaccineerd met het Pneumovax-23 vaccin. 

De eindpunten van het onderzoek zijn verschillen in de antistof-respons op Pneumovax-23 en verschillen in de compositie en functie van circulerende leukocyten.

Meer informatie

Meer informatie over de achtergrond van het onderzoek vindt u op de website van het diabetesfonds.

Contact

Heeft u vragen over het onderzoek? Of wilt u overleggen of uw patiënt in aanmerking komt? Neem dan contact op met:

Manon Reesink (PhD student, coördinerend onderzoeker)

E  manon.reesink@radboudumc.nl

T 06 268 33 067

Mark Smits (internist-endocrinoloog, hoofdonderzoeker)

E mark.smits@radboudumc.nl

T 06 529 06 223