Nieuws ADHD op vijf plekken in de hersenen zichtbaar
16 februari 2017

Bij mensen met ADHD zijn vijf hersengebieden kleiner dan bij mensen zonder ADHD. De verschillen zijn het duidelijkst bij kinderen en minder groot bij volwassenen. Dit blijkt uit de grootste neuro-imaging studie tot nu toe bij mensen met ADHD. De gevonden verschillen kunnen de vertraagde hersenontwikkeling verklaren die karakteristiek is voor deze aandachtsstoornis. Het onderzoek is uitgevoerd onder leiding van Barbara Franke van het Radboudumc en op 16 februari gepubliceerd in Lancet Psychiatry.

ADHD wordt gekenmerkt door symptomen van aandachtstekort, impulsiviteit en hyperactiviteit. Een op de twintig kinderen heeft hier last van en tweederde daarvan houdt symptomen in hun volwassen leven. Eerder hersenonderzoek liet vaak tegenstrijdige verschillen zien in de hersenen binnen de groep van mensen met ADHD, waarschijnlijk door het gebruik van verschillende onderzoeksmethoden en een te kleine onderzoekspopulatie. De meest duidelijke afwijking zagen wetenschappers in de basale ganglia, het gedeelte van het brein dat betrokken is bij emotiecontrole en cognitie.

Vijf gebieden

Binnen het internationale ENIGMA-ADHD consortium werden de gegevens van 23 eerdere studies naar de volumes van zeven hersengebieden opnieuw geanalyseerd. Hieruit bleek dat het totale hersenvolume kleiner was bij mensen met ADHD, in vergelijking met proefpersonen zonder ADHD. Specifiek waren de volumes van de amygdala en de hippocampus kleiner. Ook waren drie onderdelen van de basale ganglia-onderdelen verkleind. De verschillen waren het beste zichtbaar in kinderen en minder duidelijk in volwassenen. De onderzoekers veronderstellen daarom dat de vertraging in de ontwikkeling van het brein karakteristiek is voor ADHD.

Emoties

Het grootse verschil werd gevonden voor de amygdala. Dit hersengebied is waarschijnlijk gekoppeld aan ADHD door de rol die dit hersengebied speelt bij emotieregulatie. De kleinere gebieden in de basale ganglia kunnen bijvoorbeeld verklaren waarom mensen met ADHD liever snel een kleine beloning krijgen in plaats van een uitgestelde grote beloning. De rol van de hippocampus is minder duidelijk, maar mogelijk heeft dit ook met motivatie en emotieregulatie te maken. Daarnaast lieten de resultaten zien dat medicatie wel symptomen onderdrukt, maar geen effect heeft op de hersenvolumes van mensen met ADHD.

Geen label

“De hersenverschillen zijn zeer klein, ongeveer enkele procenten kleiner. Deze konden alleen gevonden worden doordat we een hele grote onderzoekspopulatie hadden. Internationaal samenwerken is dus een absolute must”, zegt onderzoeker Martine Hoogman van het Radboudumc en eerste auteur van de publicatie, “Vergelijkbare verschillen in grootte zijn ook gevonden in andere psychiatrische aandoening zoals depressie.” Zij hoopt dat de resultaten meer begrip opleveren over ADHD en bepaalde stigma’s kunnen ontkrachten, zoals het idee dat ADHD komt door een slechte opvoeding, of alleen maar een label is voor moeilijke kinderen.

Hersenen en genetica

De ENIGMA studie is het grootste onderzoek tot nu toe naar hersenvolumes in mensen met ADHD. In totaal zijn de hersenbeelden vergeleken van 1.713 mensen met ADHD en 1.529 mensen zonder ADHD, in de leeftijd van 4 tot 63 jaar. Ook keken de onderzoekers naar het effect van leeftijd, geslacht, medicatiegebruik en andere psychiatrische aandoeningen. ENIGMA heeft als doel om grote groepen mensen te vergelijken op het niveau van de hersenen en de genetica. Vergelijkbaar onderzoek is uitgevoerd voor schizofrenie, depressie, obsessief compulsieve stoornis en bipolaire stoornis.

  • Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.

    Nieuws home

Meer nieuws


Radboudumc en Voeding Leeft willen met nieuwe leefstijlbehandeling kankerprognose verbeteren

3 juli 2020

Radboudumc, Voeding Leeft en de Vereniging Arts en Leefstijl slaan de handen ineen om een leefstijlbehandeling te ontwikkelen voor de groeiende groep kankerpatiënten.

lees meer

Carolijn Ploem per 1 oktober 2020 lid van de Raad van Bestuur van het Radboudumc

3 juli 2020

Drs. Carolijn J. Ploem is door het bestuur van de Stichting Katholieke Universiteit met ingang van 1 oktober 2020 benoemd tot lid van de Raad van Bestuur van het Radboudumc. Zij krijgt de portefeuille Organisatie van Zorg & Human Resources.

lees meer

Radboudumc-artsen naar Suriname voor COVID-hulp

3 juli 2020

Vandaag vertrekt vanaf Schiphol een landelijk team van COVID-deskundigen naar Suriname om ondersteuning te bieden bij de COVID-zorg aldaar. Het Radboudumc coördineert deze hulpactie en biedt terplekke ook hulp en expertise met de inzet van onder meer infectiologen.

lees meer

Herma Renkema benoemd tot Chief Early Development Officer bij Khondrion

3 juli 2020

Khondrion, een spin-off van het Radboudumc, heeft Herma Renkema per 1 juli 2020 benoemd tot Chief Early Development Officer. Ze zal zich sterk richten op de ontwikkeling van nieuwe medicijnen voor mitochondriële ziekten.

lees meer

Nieuwe donorwet van kracht per 1 juli Wat is de impact van deze wet? En wat zijn de grootste misverstanden hierover?

2 juli 2020

Per 1 juli 2020 geldt in Nederland een nieuwe donorwet. Orgaandonatie--coördinator Willem Hordijk licht de impact van de wijziging toe, en neuroloog-intensivist Farid Abdo bespreekt de 5 grootste misverstanden over deze nieuwe wet.

lees meer

Invasieve schimmelinfecties bij influenza en COVID-19

29 juni 2020

In de longen van veel COVID-patiënten op de IC wordt de Aspergillus schimmel aangetroffen. Het lijkt op wat wordt gezien bij influenzapatiënten op de IC, maar op basis van de eerste gegevens lijkt een ernstige schimmelinfectie bij COVID-patiënten minder vaak voor te komen. Alertheid blijft geboden.

lees meer