Longpatiënten profiteren van een nieuw ontwikkeld revalidatieprogramma dat aansluit bij hun dagelijkse leven. Onderzoek van het Radboudumc laat zien dat een aanpak gebaseerd op zowel wat patiënten kúnnen als wat zij daadwerkelijk dóén, leidt tot merkbare verbeteringen in gezondheid en kwaliteit van leven. Een belangrijke doorbraak, met potentieel voor de 550.000 patiënten die in Nederland leven met COPD.
Longrevalidatie is een belangrijk onderdeel van de behandeling van mensen met COPD en andere chronische longaandoeningen. Deze behandeling is gericht op een betere kwaliteit van leven, minder klachten en een beter dagelijks functioneren. Toch blijkt het, na afloop van de behandeling, in de praktijk lastig om de behaalde gezondheidswinst op lange termijn vast te houden.
Onderzoekers van het Radboudumc ontwikkelden daarom een vernieuwende aanpak, het zogeheten ‘Kunnen en doen’-concept. In deze methode maken de behandelaren onderscheid tussen wat iemand fysiek aankan en hoeveel iemand daadwerkelijk beweegt in het dagelijks leven. Op basis daarvan worden patiënten ingedeeld in verschillende groepen, waarna het longrevalidatieprogramma wordt afgestemd op hun specifieke situatie. Zij volgden een programma van tien weken in het Radboudumc.
Deze door het Radboudumc ontwikkelde aanpak gaat verder dan alleen fysieke training. Sommige patiënten hebben vooral ondersteuning nodig om hun conditie te verbeteren, terwijl anderen juist baat hebben bij begeleiding om actiever te worden of meer vertrouwen te krijgen in hun eigen mogelijkheden. Daardoor ontstond een longrevalidatieprogramma waarin fysieke, psychologische en gedragsmatige aspecten gecombineerd worden.
Vervolgens analyseerden de onderzoekers gegevens van 934 deelnemers. Ongeveer de helft van de deelnemers bleek veel fysieke beperkingen te hebben en ook daadwerkelijk weinig te bewegen. Andere patiënten konden lichamelijk meer aan dan zij in het dagelijks leven lieten zien, terwijl een kleine groep juist opvallend actief bleef ondanks een beperkte longfunctie.
De onderzoekers keken hierbij naar verschillende uitkomsten, waaronder inspanningsvermogen, klachten, beperkingen in het dagelijks leven en kwaliteit van leven. Direct na afloop van het programma lieten alle patiëntgroepen verbeteringen zien op verschillende vlakken. Ook een jaar later waren de resultaten nog altijd beter dan vóór de longrevalidatie, al nam een deel van de winst in die periode weer iets af.
‘Deze studie laat zien dat we als behandelaars niet alleen naar de longfunctie of conditie van een patiënt moeten kijken’, zegt longarts Bram van den Borst van het Radboudumc. ‘Minstens zo belangrijk is de vraag hoe actief iemand daadwerkelijk is in het dagelijks leven. Door die twee aspecten te combineren, kunnen we de behandeling veel gerichter afstemmen op wat een patiënt nodig heeft.’

Longarts Bram van den Borst.
Gedrag én gezondheid
Opvallend is dat alle onderzochte patiëntgroepen profiteerden van de gepersonaliseerde aanpak. Hoewel er geen controlegroep was en alle deelnemers dezelfde behandeling kregen, zien de onderzoekers voldoende aanleiding om dit concept breder toe te passen binnen de longrevalidatie. Tegelijkertijd is vervolgonderzoek nodig om vast te stellen of deze aanpak beter werkt dan bestaande programma's.
‘Deze benadering sluit goed aan bij de complexiteit van chronische longaandoeningen, die een enorme invloed hebben op alle aspecten van het dagelijks leven van patiënten’, zegt longfysioloog Hanneke van Helvoort. ‘Met deze persoonlijke aanpak kunnen we beter inspelen op de obstakels die iemand ervaart. We denken dat de kans daardoor groter wordt dat gezonde gewoonten ook na de revalidatie worden volgehouden.’ Of die verbeteringen ook op de lange termijn behouden blijven, moet vervolgonderzoek uitwijzen.
Wereld COPD-dag
Op 18 november, Wereld COPD-dag, verschijnt een internationaal aanbevelingsdocument met nieuwe inzichten voor longrevalidatie. Internationale experts benadrukken daarin dat gerichte longrevalidatie een belangrijke bijdrage levert aan de kwaliteit van leven van mensen met COPD, iets waar we in Nederland al ver in zijn. Ook pleiten zij voor het vroegtijdig herkennen van patiënten die hiervoor in aanmerking komen, zodat zij eerder de juiste behandeling kunnen krijgen.
COPD (Chronische Obstructieve Longziekte) is een aandoening waarbij de longen beschadigd zijn. In Nederland hebben ongeveer 550.000 mensen COPD. Door een tekort aan zuurstof hebben zij vaak minder energie, waardoor dagelijkse activiteiten zoals traplopen, boodschappen doen of aankleden lastiger worden. De ziekte heeft daardoor grote gevolgen voor het dagelijks leven, werk en sociale contacten.COPD staat op de tweede plaats in de top 10 van ziekten met de grootste ziektelast. Dat betekent dat de ziekte leidt tot veel jaren met een verminderde kwaliteit van leven en vroegtijdige sterfte. De impact op patiënten en hun naasten is dan ook groot.
Over deze publicatie
Deze studie is gepubliceerd in Respiratory Medicine: Implementation of a ‘Can do-Do do’-guided pulmonary rehabilitation programme: a retrospective single-centre cohort study - Jeannette B. Peters, Mariska P.M. Klaassen, Jeanine C. Antons, Hieronymus W.H. van Hees, Hanneke A.C. van Helvoort, Bram van den Borst, Jan H. Vercoulen. DOI: 10.1016/j.rmed.2026.109249.
-
Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.





