Nieuws Spidermantactiek veroorzaakt immuunziekte

3 november 2017

Een witte bloedcel die net als Spiderman een kleverig net uitgooit om ziekteverwekkers te vangen. Onderzoeker Elmar Pieterse van het Radboudumc ontdekte dat deze afweertruc een belangrijke rol speelt bij het ontstaan van de zeldzame immuunziekte Systemische Lupus Erythematose (SLE). Dit inzicht biedt extra mogelijkheden voor diagnostiek en behandeling. Op 6 november promoveert Pieterse in Nijmegen.

Neutrofielen zijn de meest voorkomende witte bloedcellen in ons lichaam en spelen een belangrijke rol in het afweersysteem. Ze vormen een eerste verdedigingslinie door ziekteverwekkers, bijvoorbeeld bacteriën ‘op te eten’. Maar als dat niet lukt, bijvoorbeeld omdat de bacterie te groot is, gooit de neutrofiel een kleverig net van DNA-slierten naar buiten. Bacteriën blijven in deze zogenaamde Neutrophil Extracellular Traps (NETs) plakken, waarna speciale enzymen in de netten de ziekteverwekkers stuk knippen. Daarna worden de NETs weer opgeruimd.
 
Kapot knippen
Elmar Pieterse vond in het bloed van patiënten met de immuunziekte Systemische Lupus Erythematose (SLE) afvalstoffen die neutrofielen aanzetten tot het maken van NETs. Vooral in de nieren zorgt dit voor problemen: “De SLE-patiënten maken teveel NETs aan en hebben problemen met het afbreken ervan. Het overschot aan DNA-materiaal komt uiteindelijk in de nieren terecht. Daar ontstaat veel schade. De enzymen in de NETs die normaal gesproken bacteriën kapot knippen, gaan nu cellen in het nierweefsel kapot knippen. Door de gaten in de nierfilters lekken vervolgens eiwitten naar de urine.”
 
Opblazen
Een mogelijke oplossing kan zijn om de enzymen in de NETs te remmen met medicijnen. Alleen werkt dat niet bij alle patiënten even goed. Pieterse: “Dat komt omdat er meerdere manieren zijn waarop NETs kunnen ontstaan. De neutrofiel kan daarbij in leven blijven, maar kan zichzelf ook als het ware opblazen. Als dat laatste gebeurt, zitten er meer enzymen in de netten. Alleen dan heeft behandeling met een enzymremmer dus zin. We hebben nu een techniek ontwikkeld om NETs uit het bloed van patiënten te filteren en te karakteriseren. Zodra we weten welke variant de neutrofiel kiest, kunnen we gaan nadenken over de ontwikkeling van therapieën.”
 
Celonderdelen
SLE is een zeldzame auto-immuunziekte die bij ongeveer 6.000 patiënten in Nederland voorkomt. De ziekte leidt behalve tot nierklachten ook tot gewrichtsontstekingen, huidklachten en haaruitval. Deze klachten ontstaan omdat het afweersysteem zich richt tegen lichaamseigen celonderdelen, zoals stukjes van het DNA. Deze onderdelen komen vrij door verstoringen in de afbraak van cellen. Van SLE is bekend dat dit proces van geprogrammeerde celdood te sterk is en de opruiming van vrijgekomen celonderdelen te laag.
 
Aanvullende verklaring
Pieterse vond eiwitten die een afweerreactie oproepen ook in de NETs van SLE-patiënten. Deze zijn bij de patiënten anders van samenstelling dan bij gezonde mensen, waardoor het afweersysteem ze niet als lichaamseigen herkent. Hij vond hiermee een aanvullende verklaring voor het ontstaan van de ziekte. Pieterse: “Mijn onderzoek laat duidelijk zien dat NETs een rol spelen bij het ontstaan van SLE. Maar ook dit geldt niet voor iedere patiënt. Uiteindelijk moeten we naar een model waarbij we alle processen die een rol spelen bij het ontstaan van SLE kunnen inschatten.”

Meer informatie


Marcel Wortel

persvoorlichter

(024) 81 87389

Meer nieuws


Radboudumc test noodstroom

15 oktober 2018

Op woensdag 17 oktober 2018 om 16.00 uur test het Radboudumc ziekenhuisbreed de noodstroom. Dit doen we om de veiligheid en continuïteit van de zorg te kunnen waarborgen tijdens een echte stroomstoring. De test duurt maximaal 45 minuten.

lees meer

Nauwelijks overlap tussen patiënten met schizofrenie Onderzoek op groepsniveau zegt weinig over de individuele patiënt

11 oktober 2018

Patiënten met de diagnose schizofrenie vertonen onderling grote verschillen. Onderzoekers van het Radboudumc toonden samen met collega’s uit Engeland en Noorwegen aan dat slechts een verwaarloosbaar aantal identieke eigenschappen in de hersenen voorkomt bij meer dan twee procent van de patiënten.

lees meer

Acht Radboudumc vrouwen in de Viva400

8 oktober 2018

Acht vrouwen binnen het Radboudumc zijn genomineerd in de jaarlijkse VIVA400-lijst. Stuk voor stuk ambitieuze, ondernemende vrouwen die afgelopen jaar het verschil wisten te maken.

lees meer

Grote subsidie voor ontwikkeling e-health hartrevalidatie Eurostar subsidie van 1,9 miljoen voor project CaRe

4 oktober 2018

Hoogleraar integratieve fysiologie Maria Hopman van het Radboudumc gaat samen met Deense en Zwitserse bedrijven een e-health programma opzetten voor hartrevalidatie. Zij krijgen hiervoor een Eurostar subsidie van 1,9 miljoen euro.

lees meer

Erfelijke aanleg voor overgewicht groter in dikmakende omgeving

3 oktober 2018

Kinderen worden niet automatisch te dik als ze daar een erfelijke aanleg voor hebben. Deze aanleg voor overgewicht komt sterker tot uiting in een omgeving die overgewicht in de hand werkt.

lees meer

Benefietconcert voor onderzoek naar Pulmonale Hypertensie

3 oktober 2018

Vijf vragen aan cardioloog Arie van Dijk over het belang van onderzoek naar Pulmonale Hypertensie.

lees meer
  • Snel naar