Nieuws hpvtest
6 augustus 2018

Vandaag was er in het nieuws dat steeds minder vrouwen gehoor geven aan de oproep om een uitstrijkje te laten maken. Een zorgelijke ontwikkeling vindt Remko Bosgraaf, gynaecoloog in opleiding en arts-onderzoeker bij het Radboudumc. Bosgraaf doet onderzoek naar het gebruik van een zelftest voor HPV om het aantal vrouwen dat zich laat testen op baarmoederhalskanker te verhogen. In 2014 promoveerde hij op dit onderwerp. Wij vroegen hem naar het belang van het uitstrijkje en de resultaten van zijn onderzoek.

Wat is HPV?
HPV staat voor humaan papillomavirus. Het is een virus dat veel voorkomt en wordt overgedragen via seksueel contact. 80% van alle vrouwen maakt ooit een virusinfectie door. De meeste infecties met HPV gaan vanzelf weer over en je merkt meestal niets van deze infectie. In sommige gevallen wordt het virus niet opgeruimd door het lichaam. Wanneer je besmet bent met een hoog-risico variant van het virus kan, afhankelijk van de plaats van de besmetting, voorloperstadia van kanker of kanker ontstaan. Het virus verdwijnt bijna altijd binnen anderhalf jaar vanzelf weer uit het lichaam. Soms blijft het virus langer in het lichaam en kan dan kanker veroorzaken. Tussen besmetting met HPV en het ontstaan van kanker zit meestal 15 jaar of meer. De meest voorkomende vorm van kanker die door HPV wordt veroorzaakt is baarmoederhalskanker. Andere vormen zijn kanker in vagina, schaamlippen, anus, aan de penis, in de mondholte, in een gedeelte van de keel en in de slokdarm. Sommige laag-risicovarianten van HPV veroorzaken genitale wratten.

Wat gebeurt er als vrouwen positief testen op HPV?
Sinds 2017 wordt het uitstrijkje eerst onderzocht op de aanwezigheid van HPV. Daarvoor werd alleen gekeken naar de afwijkingen op celniveau. Pas als het virus aanwezig is, wordt hetzelfde uitstrijkje direct beoordeeld op afwijkende cellen. Deze vorm van beoordelen blijkt veel betrouwbaarder dan de eerdere vorm van beoordelen. Circa 9 op de 100 vrouwen krijgt de uitslag dat er HPV gevonden is. Bij ongeveer de helft daarvan worden er geen afwijkende cellen gevonden. Dat betekent dat er geen aanwijzingen zijn voor baarmoederhalskanker of een voorstadium daarvan. De grootste kans is dat het lichaam het virus weer vanzelf opruimt. Na 6 maanden volgt nog een controle-uitstrijkje. In een klein deel van de gevallen, circa 2 van de 100 vrouwen, wordt een lichte afwijking in de cellen gevonden. Verder onderzoek bij de gynaecoloog is dan het advies. Er zijn dan geen aanwijzingen voor baarmoederhalskanker. In het resterende deel van de gevallen gaat het om afwijkende cellen en is er vaak een voorstadium van baarmoederhalskanker. Een voorstadium is nog geen baarmoederhalskanker en meestal goed te behandelen. Door behandeling kan baarmoederhalskanker worden voorkomen.

Waarom is het uitstrijkje zo belangrijk?
Baarmoederhalskanker is een van de weinige vormen van kanker waar op gescreend kan worden. De aanwezigheid van HPV en afwijkende cellen zijn noodzakelijk voor de ontwikkeling van baarmoederhalskanker. Hiermee kan baarmoederhalskanker in de meeste gevallen voorkomen worden. In 2017 onderzochten wetenschappers van het Radboudumc of vrouwen met een ernstige afwijking in cellen van de baarmoederhals ook meer kans hebben op andere deels HPV-gerelateerde tumoren, zoals kanker van de mond-keelholte, schaamlippen, vagina en anus. Dit lijkt inderdaad het geval. Niet alleen is het uitstrijkje dus belangrijk om het risico op baarmoederhalskanker te verkleinen maar ook op andere vormen van kanker.  

Je deed onderzoek naar het gebruik van een zelftest voor HPV, wat kwam daar uit?
Wij stuurden 30 duizend vrouwen die niet hadden meegedaan aan het bevolkingsonderzoek een zelftest. Een derde van deze groep gebruikte de test ook. Met deze zelfafnametest kunnen vrouwen thuis cellen van de baarmoederhals afnemen. De afgenomen test wordt naar het laboratorium opgestuurd, waar de aan- of afwezigheid van HPV wordt vastgesteld. Zelfafnametests blijken net zo effectief te zijn in het vaststellen van HPV als een regulier uitstrijkje. Ook het gebruiksgemak is voldoende groot. 80 procent van de vrouwen die de zelfafnametest hebben gebruikt, geven hier de voorkeur aan in plaats van aan een uitstrijkje bij de dokter. De belangrijkste redenen hiervoor zijn het grotere comfort en de mogelijkheid om de afname zelf te kunnen plannen.

(Waar) kun je zo’n zelftest krijgen?
Alle vrouwen in Nederland tussen de 30 en 60 jaar krijgen van de screeningsorganisatie een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek thuisgestuurd. De zelfafnameset kun je bij de uitnodiging al direct aanvragen. Dit kan via de website van je screeningsorganisatie met je DigiD. Je kunt ook de informatielijn van de screeningsorganisatie van je regio bellen bellen of een e-mail sturen. De gegevens van jouw screeningsorganisatie kun je vinden op de uitnodigingsbrief of via de website van het RIVM. Je kunt ook wachten tot je de herinneringsbrief krijgt voor het bevolkingsonderzoek. Die ontvang je 4 maanden na de uitnodigingsbrief. Dan kun je ook het aanvraagformulier gebruiken dat bij de herinneringsbrief zit. Je ontvangt dan meteen de zelfafnameset.

Op de website van het RIVM vind je de screeningsorganisatie in jouw omgeving
 

Meer nieuws


Zeven hoogleraren benoemd als lid van Academia Europaea

22 augustus 2019

De Nijmeegse hoogleraren Hans van Bokhoven, Beatrice van der Heijden, Olivier Hekster, Nicoline Hoogerbrugge, Hans de Kroon, Asli Ozyurek en Michiel Vermeulen zijn onlangs benoemd in de Academia Europaea

lees meer

Social-mediaberichten over medicijngebruik tijdens zwangerschap vaak onjuist

21 augustus 2019

Op Nederlandstalige social media wordt regelmatig gepost over de veiligheid van medicijnen voor zwangere vrouwen. Uit een nieuwe analyse blijkt echter dat de informatie over het risico van medicijngebruik in die berichten vaak niet overeenkomt met de richtlijnen.

lees meer

Lowlands-bezoekers leren levens redden Welke training is het beste: ‘traditionele’ instructeurstraining of virtual reality-bril en app?

17 augustus 2019

In onderzoek van het Radboudumc leren bezoekers van het festival reanimeren, en wordt onderzocht wat hiervoor de beste methode is: een traditionele methode met een instructeur of een virtual reanimatie-app.

lees meer

Lowlands-bezoekers doen mee aan onderzoek: hoe tevreden ben jij over je piem of poes? ‘Alles is anders bij iedereen, dus ook daar’

16 augustus 2019

Hoe ziet je geslachtsorgaan eruit en hoe tevreden ben je ermee? Lowlands-bezoekers doen dit weekend mee aan onderzoek van het Radboudumc waarin ze dit anoniem laten weten. De resultaten kunnen eraan bijdragen om patiënten met een ‘variatie van het geslachtsdeel’ beter te helpen.

lees meer

Verhoogd gehalte van signaalstof troponine na inspanning voorspelt risico op hartinfarct, beroerte en vroegtijdige sterfte

13 augustus 2019

Een verhoogde concentratie van het eiwit troponine in het bloed na langdurig wandelen is geassocieerd met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten en vroegtijdige sterfte. Dit blijkt uit onderzoek onder 725 deelnemers aan de Nijmeegse Vierdaagse dat maandag is gepubliceerd in Circulation.

lees meer

DELA, Radboudumc en Games for Health starten project om eenzaamheid bij ouderen te verminderen met spellen

2 augustus 2019

Meer dan de helft van de 75-plussers voelt zich weleens eenzaam. Een samenwerking tussen DELA, Radboudumc en Games for Health gaat onderzoeken of spellen tussen ouderen en kinderen dit sociale probleem kunnen verminderen.

lees meer