Nieuws Pneumokokken-DNA voorspelt afloop infectie
4 juli 2018

Naast de conditie van een patiënt blijkt ook het DNA van de pneumokokken-bacterie informatie te geven over het verloop van een infectie. Onderzoekers van het Radboudumc beschrijven op 4 juli in Clinical Infectious Diseases een aantal pneumokokkengenen die voorspellen of een patiënt risico loopt op hersenvliesontsteking, of een dodelijk verloop van de ziekte. Inzet van dergelijk genetisch onderzoek kan de diagnostiek van infectieziekten verbeteren.

Pneumokokken (Streptococcus pneumoniae) zijn een belangrijke verwekker van longontsteking, bloedvergiftiging en hersenvliesontsteking. Deze bacteriën komen van nature voor in de neusholte. Normaal gesproken leidt dit niet tot problemen, maar verzwakte patiënten kunnen ernstig ziek worden, regelmatig met dodelijk afloop. Patiënteigenschappen zoals leeftijd, een verzwakt afweersysteem, of bijkomende ziektes verklaren voor een deel waarom de één longontsteking ontwikkelt en de ander hersenvliesontsteking. Het was niet bekend of eigenschappen van de pneumokok zelf ook bepalen hoe de ziekte zich manifesteert.
 
Variatie
Pneumokokken zijn genetisch enorm variabel. Deze variatie wordt vaak beschreven met antistoffen (sera) die specifieke suikerkapsels aan de buitenkant van de pneumokokken herkennen. Er zijn meer dan 90 van dergelijke suikerkapsels (serotypes) bekend. Er is een relatie tussen deze serotypes en het ziektebeloop, maar de variatie bij pneumokokken beperkt zich niet tot verschillen in suikerkapsels. Onderzoekers van het Radboudumc hebben daarom in samenwerking met het RIVM, het CWZ, Maasziekenhuis Pantein, Imperial College London en het Sanger Institute in Cambridge de volledige DNA-volgorde bepaald van pneumokokken uit het bloed van 350 patiënten. Vervolgens konden ze de genetische variatie relateren aan meer dan 20 verschillende ziektebeelden.
 
Bloed-breinbarrière
De onderzoekers vonden een aantal bacteriegenen die gekoppeld zijn aan het verloop van de ziekte. Zo bleek de aanwezigheid van het gen slaA voorspellend te zijn voor het ontwikkelen van hersenvliesontsteking. Dit gen codeert voor het eiwit fosfolipase A2. Eerder onderzoek suggereert dat dit eiwit betrokken is bij ontsteking en mogelijk de bloed-breinbarrière aantast. Bacteriën met dit gen zouden daardoor kunnen doordringen in de hersenen.
 
Een andere set van vier genen voorspelde of iemand binnen 30 dagen kwam te overlijden, juist bij patiënten bij wie dit op het eerste gezicht niet werd verwacht. Marien de Jonge, hoofd van de sectie Kinderinfectieziekten van het Radboudumc: “We hebben eerder gevonden dat één van deze genen codeert voor een eiwit dat bloedplaatjes activeert, wat kan leiden tot overmatige bloedstolling en verhoogde kans op sterfte.” Ook in een tweede groep van 500 patiënten kwamen de gevonden genen naar voren.
 
Risico-inschatting
De gevonden pneumokokken-genen kunnen ook gemeten worden in het bloed van patiënten. Dit maakt toepassing in de diagnostiek kansrijk, zegt Amelieke Cremers, arts-microbioloog in opleiding en eerste auteur van de studie: “Dit onderzoek laat zien dat moderne DNA sequencing-technieken het mogelijk maken om de diagnostiek van infectieziekten te verbeteren. Kennis over genetische variatie binnen bacteriesoorten kan helpen bij het maken van een risico-inschatting voor de individuele patiënt met een acute infectie.”
  • Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.

    Nieuws home

Meer informatie


Marcel Wortel

persvoorlichter

06 21 10 54 33

Meer nieuws


Bijna vijf miljoen voor preventie tuberculose onder mensen met suikerziekte in Afrika

15 juli 2019

Het Radboudumc heeft met internationale partners een Europese subsidie gekregen van 4,8 miljoen euro. Daarmee gaan ze in Uganda en Tanzania duizenden mensen screenen op tuberculose, en het effect en de kosten van drie maanden preventieve behandeling voor tuberculose onderzoeken.

lees meer

Radboud Campus ontrafelt dertigersbrein

4 juli 2019

Radboud Universiteit, Radboudumc en het Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek gaan vanaf deze zomer het dertigersbrein ontrafelen. Met de Healthy Brain Study worden duizend dertigers uit Nijmegen en omgeving worden hiertoe een jaar lang gevolgd en getest.

lees meer

Onderzoekers Radboudumc willen met oog op een chip maculadegeneratie aanpakken Subsidie van Top Sector Life Sciences & Health (LSH) voor orgaan-op-chip project

4 juli 2019

Onderzoekers van het Radboudumc, Universiteit Twente, Leiden UMC, Boehringer Ingelheim en Stichting Proefdiervrij gaan een orgaan-op-een-chip model ontwikkelen, waarmee oogziekten bij de mens zijn te onderzoeken.

lees meer

Lucide dromen dagdromen en mindfulness Openbaar college Stephen LaBerge en weekendsymposium

3 juli 2019

Elke nacht ervaren we de meest surrealistische hallucinaties. Op dat moment realiseren we ons echter niet dat we aan het dromen zijn. De uitzondering op deze regel zijn lucide dromen: je wordt je er bewust van dat je droomt tijdens je slaap.

lees meer

Ruim twee en half miljoen voor kankeronderzoek in Nijmegen Stimulans voor onderzoek naar zeldzame en vaak voorkomende tumoren

2 juli 2019

KWF Kankerbestrijding kent ruim 2,6 miljoen euro toe aan nieuw kankeronderzoek in het Radboudumc. Met dat bedrag kunnen vijf verschillende projecten van start gaan: van immuuntherapie tot erfelijkheid en van longkanker tot eierstokkanker.

lees meer