Nieuws 2018 Pneumokokken-DNA voorspelt afloop infectie

4 juli 2018

Naast de conditie van een patiënt blijkt ook het DNA van de pneumokokken-bacterie informatie te geven over het verloop van een infectie. Onderzoekers van het Radboudumc beschrijven op 4 juli in Clinical Infectious Diseases een aantal pneumokokkengenen die voorspellen of een patiënt risico loopt op hersenvliesontsteking, of een dodelijk verloop van de ziekte. Inzet van dergelijk genetisch onderzoek kan de diagnostiek van infectieziekten verbeteren.

Pneumokokken (Streptococcus pneumoniae) zijn een belangrijke verwekker van longontsteking, bloedvergiftiging en hersenvliesontsteking. Deze bacteriën komen van nature voor in de neusholte. Normaal gesproken leidt dit niet tot problemen, maar verzwakte patiënten kunnen ernstig ziek worden, regelmatig met dodelijk afloop. Patiënteigenschappen zoals leeftijd, een verzwakt afweersysteem, of bijkomende ziektes verklaren voor een deel waarom de één longontsteking ontwikkelt en de ander hersenvliesontsteking. Het was niet bekend of eigenschappen van de pneumokok zelf ook bepalen hoe de ziekte zich manifesteert.
 
Variatie
Pneumokokken zijn genetisch enorm variabel. Deze variatie wordt vaak beschreven met antistoffen (sera) die specifieke suikerkapsels aan de buitenkant van de pneumokokken herkennen. Er zijn meer dan 90 van dergelijke suikerkapsels (serotypes) bekend. Er is een relatie tussen deze serotypes en het ziektebeloop, maar de variatie bij pneumokokken beperkt zich niet tot verschillen in suikerkapsels. Onderzoekers van het Radboudumc hebben daarom in samenwerking met het RIVM, het CWZ, Maasziekenhuis Pantein, Imperial College London en het Sanger Institute in Cambridge de volledige DNA-volgorde bepaald van pneumokokken uit het bloed van 350 patiënten. Vervolgens konden ze de genetische variatie relateren aan meer dan 20 verschillende ziektebeelden.
 
Bloed-breinbarrière
De onderzoekers vonden een aantal bacteriegenen die gekoppeld zijn aan het verloop van de ziekte. Zo bleek de aanwezigheid van het gen slaA voorspellend te zijn voor het ontwikkelen van hersenvliesontsteking. Dit gen codeert voor het eiwit fosfolipase A2. Eerder onderzoek suggereert dat dit eiwit betrokken is bij ontsteking en mogelijk de bloed-breinbarrière aantast. Bacteriën met dit gen zouden daardoor kunnen doordringen in de hersenen.
 
Een andere set van vier genen voorspelde of iemand binnen 30 dagen kwam te overlijden, juist bij patiënten bij wie dit op het eerste gezicht niet werd verwacht. Marien de Jonge, hoofd van de sectie Kinderinfectieziekten van het Radboudumc: “We hebben eerder gevonden dat één van deze genen codeert voor een eiwit dat bloedplaatjes activeert, wat kan leiden tot overmatige bloedstolling en verhoogde kans op sterfte.” Ook in een tweede groep van 500 patiënten kwamen de gevonden genen naar voren.
 
Risico-inschatting
De gevonden pneumokokken-genen kunnen ook gemeten worden in het bloed van patiënten. Dit maakt toepassing in de diagnostiek kansrijk, zegt Amelieke Cremers, arts-microbioloog in opleiding en eerste auteur van de studie: “Dit onderzoek laat zien dat moderne DNA sequencing-technieken het mogelijk maken om de diagnostiek van infectieziekten te verbeteren. Kennis over genetische variatie binnen bacteriesoorten kan helpen bij het maken van een risico-inschatting voor de individuele patiënt met een acute infectie.”

Meer informatie


Marcel Wortel

persvoorlichter

(024) 81 87389

Meer nieuws


Koninklijke onderscheiding voor KNO-arts dr. Ronald Admiraal Ridder in de Orde van Oranje-Nassau

24 september 2018

Ronald Admiraal heeft tijdens zijn afscheidssymposium op vrijdag 21 september een lintje ontvangen voor zijn werk als KNO-arts.

lees meer

Niet opereren is ook een optie Samen beslissen over een operatie

20 september 2018

Noralie Geessink ontwikkelde een training voor chirurgen om de gesprekken met de patiënt te verbeteren.

lees meer

Opnieuw een 8,5 voor de zorg in het Radboudumc

20 september 2018

Ruim 5000 patiënten deelden hun ervaringen met de zorg via de Consumer Quality Index

lees meer

NFU doet eindbod met structurele loonsverhoging van 8,25% over drie jaar en afspraken over verlaging werkdruk

19 september 2018

De NFU biedt structureel een loonsverhoging van 8,25% voor een driejarige cao voor de ruim 70.000 medewerkers van de acht universitair medische centra (umc’s).

lees meer

Cognitieve gedragstherapie effectief bij myotone dystrofie type 1 Nieuwe behandeloptie voor complexe ziekte

19 september 2018

Een behandeling met cognitieve gedragstherapie helpt patiënten met myotone dystrofie type 1 in het verbeteren van hun fysieke capaciteiten en sociale deelname.

lees meer

Citrienfonds.nl laat zien hoe de zorg beter kan én betaalbaar blijft 24 zorgverbeteringen in Radboudumc

11 september 2018

Om de zorg beter, toegankelijk en betaalbaar te houden, is in 2014 door de minister van VWS het Citrienfonds opgericht. Met de umc’s als initiatiefnemer werken partijen in de zorg gezamenlijk aan het verbeteren van de zorg. 24 van de ruim 100 projecten uit het Citrienfonds zijn van het Radboudumc.

lees meer
  • Snel naar