Nieuws Pneumokokken-DNA voorspelt afloop infectie

4 juli 2018

Naast de conditie van een patiënt blijkt ook het DNA van de pneumokokken-bacterie informatie te geven over het verloop van een infectie. Onderzoekers van het Radboudumc beschrijven op 4 juli in Clinical Infectious Diseases een aantal pneumokokkengenen die voorspellen of een patiënt risico loopt op hersenvliesontsteking, of een dodelijk verloop van de ziekte. Inzet van dergelijk genetisch onderzoek kan de diagnostiek van infectieziekten verbeteren.

Pneumokokken (Streptococcus pneumoniae) zijn een belangrijke verwekker van longontsteking, bloedvergiftiging en hersenvliesontsteking. Deze bacteriën komen van nature voor in de neusholte. Normaal gesproken leidt dit niet tot problemen, maar verzwakte patiënten kunnen ernstig ziek worden, regelmatig met dodelijk afloop. Patiënteigenschappen zoals leeftijd, een verzwakt afweersysteem, of bijkomende ziektes verklaren voor een deel waarom de één longontsteking ontwikkelt en de ander hersenvliesontsteking. Het was niet bekend of eigenschappen van de pneumokok zelf ook bepalen hoe de ziekte zich manifesteert.
 
Variatie
Pneumokokken zijn genetisch enorm variabel. Deze variatie wordt vaak beschreven met antistoffen (sera) die specifieke suikerkapsels aan de buitenkant van de pneumokokken herkennen. Er zijn meer dan 90 van dergelijke suikerkapsels (serotypes) bekend. Er is een relatie tussen deze serotypes en het ziektebeloop, maar de variatie bij pneumokokken beperkt zich niet tot verschillen in suikerkapsels. Onderzoekers van het Radboudumc hebben daarom in samenwerking met het RIVM, het CWZ, Maasziekenhuis Pantein, Imperial College London en het Sanger Institute in Cambridge de volledige DNA-volgorde bepaald van pneumokokken uit het bloed van 350 patiënten. Vervolgens konden ze de genetische variatie relateren aan meer dan 20 verschillende ziektebeelden.
 
Bloed-breinbarrière
De onderzoekers vonden een aantal bacteriegenen die gekoppeld zijn aan het verloop van de ziekte. Zo bleek de aanwezigheid van het gen slaA voorspellend te zijn voor het ontwikkelen van hersenvliesontsteking. Dit gen codeert voor het eiwit fosfolipase A2. Eerder onderzoek suggereert dat dit eiwit betrokken is bij ontsteking en mogelijk de bloed-breinbarrière aantast. Bacteriën met dit gen zouden daardoor kunnen doordringen in de hersenen.
 
Een andere set van vier genen voorspelde of iemand binnen 30 dagen kwam te overlijden, juist bij patiënten bij wie dit op het eerste gezicht niet werd verwacht. Marien de Jonge, hoofd van de sectie Kinderinfectieziekten van het Radboudumc: “We hebben eerder gevonden dat één van deze genen codeert voor een eiwit dat bloedplaatjes activeert, wat kan leiden tot overmatige bloedstolling en verhoogde kans op sterfte.” Ook in een tweede groep van 500 patiënten kwamen de gevonden genen naar voren.
 
Risico-inschatting
De gevonden pneumokokken-genen kunnen ook gemeten worden in het bloed van patiënten. Dit maakt toepassing in de diagnostiek kansrijk, zegt Amelieke Cremers, arts-microbioloog in opleiding en eerste auteur van de studie: “Dit onderzoek laat zien dat moderne DNA sequencing-technieken het mogelijk maken om de diagnostiek van infectieziekten te verbeteren. Kennis over genetische variatie binnen bacteriesoorten kan helpen bij het maken van een risico-inschatting voor de individuele patiënt met een acute infectie.”

Meer informatie


Marcel Wortel

persvoorlichter

(024) 81 87389

Meer nieuws


14 Radboudianen in top meest geciteerde wetenschappers

12 december 2018

Op de lijst met de 1 procent meest geciteerde wetenschappers van de afgelopen tien jaar, staan 14 wetenschappers die verbonden zijn aan het Radboudumc of de Radboud Universiteit.

lees meer

Onderzoek geneesmiddel zeldzame ziekte kan efficiënter en patiëntgerichter Nieuwe toepassing Bayesiaans gecombineerde N=1 trialmethode

12 december 2018

Om te beoordelen of een geneesmiddel voor een zeldzame ziekte effect heeft, is grootschalig onderzoek met een gerandomiseerde klinische studie niet altijd meer nodig, zeggen onderzoekers van de afdeling Neurologie en Health Evidence van het Radboudumc.

lees meer

Metalen implantaat maakt medicijn Doelgerichte therapie tegen bacteriële infecties

11 december 2018

Onderzoekers van het Radboudumc hebben ontdekt dat het ijzer in metalen implantaten medicijnen zoals antibiotica kan activeren. Op deze manier kunnen antibiotica in het bloed uitsluitend bij een implantaat infecties actief onderdrukken.

lees meer

Kleine groep patienten krijgt meniscusprothese Kunstmeniscus moet leiden tot minder pijn en betere belasting van de knie

10 december 2018

ATRO Medical BV heeft toestemming van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd om de meniscusprothese Trammpolin® te implanteren bij achttien patiënten. Dit doet ATRO Medical BV samen met het Radboudumc, het Maastricht UMC+ en de Sint Maartenskliniek

lees meer

CardiacBooster ontwikkelt ondersteuningsapparaat voor cruciale dagen na hartinfarct Spin-off Radboudumc ontvangt kwart miljoen van RedMedTech Discovery Fund II

4 december 2018

CardiacBooster, spin-off van het Radboudumc, heeft een lening ontvangen van het RedMedTech Discovery Fund II. Dit versnelt de ontwikkeling van een apparaat dat de pompfunctie van het hart ondersteunt in een kritieke fase na een hartinfarct.

lees meer

MRI verbetert opsporing van prostaatkanker Bij de helft van de mannen is de ‘weefselprik’ niet meer nodig.

3 december 2018

Goed nieuws voor de ruim 40.000 mannen die jaarlijks met een verhoogde PSA-waarde naar het ziekenhuis gaan voor prostaatonderzoek. Bij een normale MRI is geen echogeleid biopt, of ‘weefselprik’ meer nodig.

lees meer
  • Snel naar