Nieuws Vervolgonderzoek naar rol darmflora in ontstaan hart- en vaatziekten

18 april 2019

​Een consortium onderzoekers onder leiding van Folkert Kuipers (UMCG) en Mihai Netea (Radboudumc) heeft een Impulse Grant van drie miljoen euro van de Hartstichting ontvangen. Deze vervolgfinanciering stelt onderzoekers van UMCG, Radboudumc en Amsterdam UMC in staat om verder te gaan met onderzoek naar de mechanismen die bijdragen aan het ontstaan van aderverkalking (atherosclerose) bij hart- en vaatziekten met focus op de rol van de darmflora (microbiota). Ook willen zij nieuwe geneesmiddelen ontwikkelen. Dit onderzoek, IN-CONTROL II geheten, is een vervolg op IN-CONTROL I, een succesvol Cardiovasculair Onderzoek Nederland (CVON)-consortium dat in 2013 werd opgericht. Het onderzoek duurt 5 jaar.

Nog altijd zijn hart- en vaatziekten één van de belangrijkste doodsoorzaken in Nederland, onder andere door de vergrijzing en een toenemende mate van overgewicht onder de bevolking. Vroegtijdige diagnose en behandeling van personen met een verhoogde gevoeligheid voor hart- en vaatziekten is daarom van cruciaal belang. Uit recent onderzoek, onder andere uitgevoerd in IN-CONTROL I, is gebleken dat ook de microbiota in de darm een rol speelt in de ontwikkeling van hart- en vaatziekten. Deze rol is complex, aangezien de microbiota zowel invloed heeft op de stofwisseling als op het immuunsysteem en daarmee samenhangende ontstekingsprocessen. 

Resultate​​n IN-CONTROL I

In IN-CONTROL I zijn verschillende factoren geïdentificeerd die van invloed zijn op de darmflora van patiënten met overgewicht en hart- en vaatziekten, en de moleculaire mechanismen die hier mogelijkerwijs aan ten grondslag liggen. Zo is aangetoond dat een sterk verband bestaat tussen de microbiota in de darm en het lipidenprofiel (vetachtige substanties in het bloed) in het bloed van gezonde individuen. Meerdere factoren, zoals leeftijd, geslacht, voeding, medicijngebruik, en hypertensie zijn van invloed op de samenstelling, functie en diversiteit van de microbiota in de darm. De studies uitgevoerd binnen IN-CONTROL I hebben sterk bijgedragen aan het mechanistische inzicht dat ten grondslag ligt aan het complexe samenspel tussen de microbiota in de darm, het ontstaan van ontstekingsprocessen en het risico op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten. Aangetoond is dat beinvloeding van de microbiota gebruikt kan worden ter preventie en/of behandeling van zowel een verstoord bloedlipidenprofiel als de ontstekingscomponent van atherosclerose. Daarnaast is een nieuwe biomarker gevonden, IL18-binding protein, die bij mensen met overgewicht beter dan bestaande biomarkers atherosclerose in de halsslagader kan voorspellen. De studie IN-CONTROL II bouwt voort op deze resultaten. ​

Doel nieuwe onderzoek IN-CONTROL II

Het doel van IN-CONTROL II is om de aanwijzingen uit IN-CONTROL I om te zetten in bewijs, om daarmee nieuwe geneesmiddelen en preventieve behandelingen tegen hart- en vaatziekten te ontwikkelen. Hierbij wil het consortium erop letten dat bepaalde aangrijpingspunten mogelijk specifiek voor vrouwen en voor mannen en ook leeftijdspecifiek dienen te worden ontwikkeld, geanalyseerd en uiteindelijk getest. In het onderzoek maakt het consortium gebruik van de nieuwste inzichten op gebied van data-analyse, imagingtechnieken en innovatieve experimentele modellen.  ​

Samenwerking in consortium

Binnen het consortium zal het Radboudumc zich vooral richten op het immunologische deel van de studie, Amsterdam UMC op de effecten van pre- en probiotica in mensen met verhoogd risico en UMCG op de genetica van het microbioom, de rol daarvan op veroudering van het immuunsysteem en het uitvoeren van mechanistische studies in innovatieve muismodellen. Het uiteindelijke doel is om de ontwikkelde concepten en de te ontwikkelen geneesmiddelen beschikbaar te maken voor grote groepen (potentiële) patiënten. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met de Hartstichting en met de patiëntenvereniging Harteraad.​

Subsidie Hartstichting

De subsidie van de Hartstichting komt voort uit het CVON-programma. CVON financiert grootschalige landelijke onderzoeksprojecten, waarin onderzoekers, universiteiten en bedrijven samenwerken. Uitgangspunt van CVON is dat de beste onderzoekers binnen een bepaald onderzoeksgebied elkaar opzoeken en zichzelf organiseren. ​

Meer nieuws


Nieuwe biomarker voor jicht kan ziekte monitoren

26 februari 2024

Radboudumc en Université Paris Cité hebben een nieuwe biomarker gevonden waarmee de aanwezigheid van urinezuurkristallen heel goed is te monitoren. Mogelijk is daarmee gezondheidsschade op termijn terug te dringen.

lees meer

Vijf vragen over jicht Beantwoord door reumatoloog Sander van Leuven

26 februari 2024

Jicht is aan een stille maar gestage opmars bezig. In 2019 waren er wereldwijd meer dan 45 miljoen mensen met jicht, een verdubbeling in dertig jaar. Reumatoloog Sander van Leuven beantwoordt vijf veelvoorkomende vragen.

lees meer

Merel van der Stelt in Focus over 3D-geprinte onderbeenprotheses Donderdag 22 februari, 20.55 uur, Focus, NPO2

22 februari 2024

NTR Wetenschap zendt op donderdag om 20.55 uur de uitzending 'Geprinte benen' uit. Hierin is o.a. collega Merel van der Stelt te zien. (foto: Focus)

lees meer
  • Medewerkers
  • Intranet