Nieuws Samenwerkende T-cellen ruimen tumorcellen effectiever op
10 september 2021

Tumorcellen leggen het loodje als ze in korte tijd meerdere keren beschadigd worden door T-cellen, terwijl ze nog kunnen herstellen na een enkele klap. Dat tonen wetenschappers van het Radboudumc samen met een internationaal team aan in een publicatie in Nature Communications. Deze ontdekking geeft nieuwe aanknopingspunten voor het verbeteren van therapie tegen kanker.

‘De soldaten van het immuunsysteem’, zogenoemde cytotoxische T-cellen, kunnen in hun eentje een losse bloedkankercel doden, soms wel 20 keer per dag. Maar bij grotere tumoren leidt de aanval van een enkele T-cel op een tumorcel maar zelden tot de dood van de tumorcel. Wetenschappers van het Radboudumc tonen nu aan dat dit wel lukt als meerdere T-cellen samenwerken. Ook laten ze in detail zien hoe T-cellen precies schade aanrichten, en hoe tumorcellen die schade vervolgens weer proberen te herstellen.

Geen bazooka

Peter Friedl, hoogleraar Microscopische Beeldvorming van de Cel van het Radboudumc: “We wisten al dat T-cellen en tumorcellen regelmatig contact maken met elkaar. Maar wat gebeurt er dan precies tussen de cellen? Wij zien dat tijdens de helft van de interacties de T-cel schade aanricht bij de tumorcel, door het veroorzaken van gaten in de celmembraan, scheurtjes in het kernmembraan en schade aan het DNA. Dit moet je niet zien als schieten met een bazooka, maar meer als snijden met een klein mesje. Wanneer een T-cel maar een enkele keer snijdt, dan kan de tumorcel de schade nog herstellen, net zoals wij ook van een snijwond kunnen herstellen. Maar meer schade in korte tijd kan de tumorcel wel doden.”

De onderzoekers gebruikten huidkankercellen en bekeken het contact met T-cellen met een speciale microscoop voor levende cellen. Daarnaast ontwikkelden ze 3D computermodellen die de interacties simuleren. Zo zagen ze dat tumorcellen doodgaan, wanneer ze binnen drie uur minimaal drie keer zijn aangepakt door een T-cel. Dat kan drie keer door dezelfde T-cel zijn, maar in 80% van de gevallen zijn er meerdere T-cellen betrokken. Bij een lage concentratie aan T-cellen krijgt de tumorcel minder schade en zal daarom vaker overleven. In het algemeen geldt dus: hoe meer T-cellen bij de tumorcel, hoe beter.

Schade stimuleren

Dit onderzoek geeft nieuwe aanknopingspunten voor het verbeteren van therapie tegen kanker. Friedl: “We laten zien dat meerdere klappen die afzonderlijk niet tot de dood van de tumorcel leiden, dat samen wel kunnen. Dat wil je verder stimuleren. Bijvoorbeeld met medicijnen die zorgen voor een langere binding van de T-cel aan de tumorcel via zogenaamde activerende check-points. Deze medicijnen binden aan de T-cel en stimuleren de afweerreactie tegen tumorcellen. Wij hebben al laten zien dat een enkele T-cel dan meerdere keren schade aanbrengt aan dezelfde tumorcel. Je kunt ook zeer lage doses chemotherapie of bestraling geven, zodat die schade optelt bij de schade die de T-cellen veroorzaken. We verwachten dat dit de tumorcel gevoeliger zal maken en dat hij sneller zal afsterven.”

Video: afweercellen vallen tumor aan

In deze video zien we hoe tumorcellen (blauw) worden aangevallen door cytotoxische T-cellen (groen). In geel de uitgedeelde klappen. Op het einde gaat de tumorcel kapot.

Over de publicatie

Dit onderzoek is gepubliceerd in Nature Communications: Cytotoxic T cells are able to efficiently eliminate cancer cells by additive cytotoxicity. Bettina Weigelin, Annemieke Th. den Boer, Esther Wagena, Kelly Broen, Harry Dolstra, Rob J. de Boer, Carl G. Figdor, Johannes Textor and Peter Friedl.
 

  • Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.

    Centrum voor Oncologie

Meer informatie


Annemarie Eek

wetenschapsvoorlichter

Meer nieuws


Medici op straat: Ook Nijmeegse artsen en verpleegkundigen de straat op

1 december 2021

In Rotterdam en Utrecht deden ze het al. Het afgelopen weekend zijn ook Nijmeegse artsen de straat op gegaan. Niet om mensen te overtuigen om zich te laten vaccineren, maar om het gesprek met hen aan te gaan en hen goed te informeren.

lees meer

T-Guard kan immuunsysteem resetten

1 december 2021

Al 20 jaar werkt het Nijmeegse Xenikos, een spin-off van het Radboudumc, aan een middel dat het afweersysteem kan resetten.

lees meer

Zorgen of angst bij kanker, wat is jouw ervaring?

30 november 2021

30 november opent de nieuwe Doneer Je Ervaring-peiling “Zorgen of angst bij kanker, wat is jouw ervaring?”. Met deze vragenlijst wil de NFK achterhalen of mensen die kanker hebben of hebben gehad zorgen en angstgevoelens ervaren, en of deze van invloed zijn op het dagelijks leven.

lees meer
  • Medewerkers
  • Intranet