Volwassenen die aan beide oren ernstig slechthorend zijn, kregen jarenlang maar één cochleair implantaat (CI) vergoed. Terwijl twee implantaten een groot verschil kunnen maken in het dagelijks leven. Van gesprekken op werk of in gezelschap kunnen volgen tot horen waar een auto vandaan komt. Zorgprofessionals van het Radboudumc en het UMC Utrecht hebben gezamenlijk het voortouw genomen om hier verandering in te brengen. In samenwerking met betrokken beroepsgroepen, patiëntvertegenwoordigers, het Zorginstituut Nederland en de Zorgverzekeraars Nederland, is het gelukt om het beleid te wijzingen zodat voortaan voor een deel van de volwassenen ook een tweede implantaat wordt vergoed.
Voor mensen met ernstig gehoorverlies kan een cochleair implantaat (CI) uitkomst bieden. Dit apparaatje stimuleert de gehoorzenuw met elektrische signalen, waardoor mensen weer kunnen horen. In Nederland krijgen jaarlijks gemiddeld 500 volwassenen zo'n implantaat. Maar ook als ze aan beide oren doof of ernstig slechthorend waren, werd vanuit de basisverzekering maar één implantaat vergoed. Voor hoogleraar Hearing & Implants Wendy Huinck van het Radboudumc en KNO-arts Diane Smit van het UMC Utrecht was dat reden om in actie te komen.
Manoeuvreren door geluidssituaties
Hoewel één implantaat het gehoor sterk kan verbeteren, blijven alledaagse situaties lastig. ‘In volledige stilte lukt het vaak nog wel om een gesprek te volgen’, vertelt Diane Smit. ‘Maar hoe vaak is het nu echt stil om ons heen?’ Vooral een gesprek verstaan in rumoerige ruimtes, zoals op kantoor of tijdens een bijeenkomst met meerdere mensen kost dan veel moeite. ‘Mensen met één implantaat moeten zich daardoor de hele dag staande zien te houden in een wereld vol uitdagende luistersituaties. Dat kost ontzettend veel energie. Sommigen zijn halverwege hun werkdag al uitgeput,’ voegt Wendy Huinck toe.
Onderzoekers uit binnen- en buitenland, en vanuit de KNO-afdelingen van het UMC Utrecht en Radboudumc, onderzochten jarenlang wat horen met een implantaat aan beide oren voor mensen kan betekenen. Hiermee werd aangetoond dat mensen hiermee beter gesprekken kunnen volgen in achtergrondlawaai. Tijdens een vergadering met meerdere mensen kunnen ze bijvoorbeeld makkelijker volgen wie er aan het woord is. Ook kunnen mensen met twee implantaten beter bepalen uit welke richting andere geluiden komen, bijvoorbeeld in het verkeer.
Een tweede implantaat biedt daarmee meer dan alleen beter horen van een gesprek. Het kan mensen helpen om gemakkelijker deel te nemen aan sociale activiteiten en het draagt bij aan hun veiligheid en zelfstandigheid. Zo kan een tweede implantaat een belangrijk verschil maken in het dagelijks functioneren en de kwaliteit van leven.
Van wetenschappelijk bewijs naar betere zorg
Maar wetenschappelijk bewijs over de meerwaarde leidt niet automatisch tot vergoeding van een behandeling. Daarom namen Smit en Huinck in 2023 het initiatief om een tweede CI ook voor volwassenen vergoed te krijgen.
Daarbij stond één vraag centraal: hoe bepaal je eigenlijk wat beter horen waard is? ‘In onderzoek kunnen we goed meten hoeveel mensen beter horen en verstaan met twee implantaten’, legt Smit uit. ‘Maar de gebruikte maten laten niet voldoende zien wat het horen met twee oren in het dagelijks leven voor mensen betekent.’
Samen met ethici onderzochten Wendy Huinck en Diane Smit daarom of de huidige manier waarop behandelingen worden beoordeeld wel recht doet aan de bredere voordelen. ‘Het gaat namelijk niet alleen om medische testresultaten en behandelkosten, maar ook om het welzijn van mensen en wat een behandeling voor hen mogelijk maakt’, vertelt Huinck. ‘Die persoonlijke en maatschappelijke waarde moeten we beter meewegen bij beslissingen over vergoeding.’
Samen werken aan de zorg van morgen
Om de vergoeding mogelijk te maken, werkten de onderzoekers samen met de betrokken beroepsgroepen, patiëntenorganisaties, zorgverzekeraars en CI-centra van alle academische ziekenhuizen in Nederland. Deze samenwerking was volgens Huinck essentieel. ‘Als je iets aan de zorg wilt veranderen, moet je daar als zorgprofessionals gezamenlijk achter staan. Je doet dit niet voor patiënten van één ziekenhuis, maar voor patiënten in heel Nederland. Samen sta je sterker.’
Een blijvend verschil voor patiënten
Die jarenlange gezamenlijke inzet heeft nu resultaat: volwassenen die met beide oren slecht horen en al één cochleair implantaat dragen, kunnen nu ook een tweede implantaat vergoed krijgen. Specialisten beoordelen per patiënt of een tweede implantaat voldoende meerwaarde biedt.
Deze vergoeding is niet alleen belangrijk voor patiënten van nu, maar ook voor de toekomst. ‘Jaarlijks krijgen ongeveer 500 volwassenen een cochleair implantaat’, vertelt Smit. ‘Door de vergrijzing stijgt dit aantal naar verwachting verder. Want hoewel mensen steeds ouder worden, gaat ons gehoor met de stijgende leeftijd wel achteruit.’
Voor de onderzoekers is dit een bijzonder moment. ‘Als clinici en onderzoekers zijn we voortdurend bezig met de vraag hoe we mensen zo goed mogelijk kunnen laten horen. Nu hebben we echt iets voor patiënten bereikt. Niet alleen voor de mensen die we vandaag behandelen, maar ook voor patiënten over tien, twintig of dertig jaar.’
Op de foto: Hoogleraar Hearing & Implants Wendy Huinck.
Kom ik in aanmerking voor een (tweede) cochleair implantaat?
Of u in aanmerking komt voor een (tweede) cochleair implantaat hangt af van uw persoonlijke situatie. Heeft u al één implantaat en bent u aan beide oren doof of ernstig slechthorend, dan kan een tweede implantaat een optie zijn. Bespreek de mogelijkheden altijd met uw eigen behandelend arts of CI-team; zij kunnen beoordelen of een tweede implantaat geschikt is en voor vergoeding in aanmerking komt.
-
Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.
