Mensen met een hoog gehalte van het Lp(a)-cholesterol in hun lichaam én hoge ontstekingswaarden hebben vaker last van kransslagadervalking. Dat geeft een verhoogd risico op een hartinfarct, blijkt uit onderzoek van het Radboudumc waarin gegevens van 43.000 mensen zijn onderzocht. Deze studie biedt aanknopingspunten voor preventieve behandeling, namelijk voordat schade aan de bloedvaten ontstaat.
We weten dat een hoog cholesterol schadelijk is voor onze bloedvaten, en een verhoogd risico geef op hart- en vaatziekten. LDL is een bekende vorm van ‘slecht’ cholesterol, maar er is nog een andere vorm, die mogelijk nog schadelijker is. Dat is lipoproteïne(a), afgekort tot Lp(a). Dit cholesterol bevat een extra eiwit, en juist dat eiwit maakt Lp(a) mogelijk nog schadelijker voor de bloedvaten.
Een probleem met Lp(a) is dat de mate ervan in het bloed erfelijk bepaald is. Leefstijl speelt hierbij geen rol. Daarnaast bestaat er nog geen behandeling tegen een verhoogd Lp(a), waardoor het bijvoorbeeld bij de huisarts niet vaak gemeten wordt. Cardioloog en hoofdonderzoeker Saloua El Messaoudi: ‘Naar schatting heeft zo’n 20% van de mensen in Nederland een hoog Lp(a)-gehalte in het bloed. We weten dat een groot deel van hen uiteindelijk hart- en vaatziekten ontwikkelt, maar niet iedereen.’
Ze wilde achterhalen hoe dat precies zit. Daarom onderzocht zij in een in een grote studie onder ruim 43.000 deelnemers uit de UK Biobank de rol van ontstekingsmarkers bij mensen met een verhoogd Lp(a) zonder bestaande hartaandoeningen. De deelnemers, gemiddeld 56 jaar oud, werden meer dan 13 jaar gevolgd om te kijken wie hart- en vaatziekten ontwikkelde.
Link met ontstekingswaarden
De resultaten laten zien dat mensen met hoge Lp(a)-waarden een verhoogd risico hebben op hart- en vaatziekten. Opvallend genoeg bleek echter dat risico niet voor iedereen gelijk te zijn. Er speelde namelijk nog een andere factor mee: de mate van zogeheten laaggradige ontsteking in het lichaam, waar leefstijl wél een grote rol in speelt. Mensen met zowel een hoge Lp(a)-waarde als hoge ontstekingswaarde IL-6 hadden een aanzienlijk groter risico op hart- en vaatziekten. De kans hierop was veel kleiner bij mensen met lage ontstekingswaarden, ondanks een verhoogd Lp(a).
Hierdoor weten we nu, benadrukt El Messaoudi, dat niet alleen cholesterolwaarden, maar ook ontsteking bepalend is voor het uiteindelijke risico op een hartinfarct. ‘Dit opent de deur naar meer gepersonaliseerde preventie: niet iedereen met een hoog Lp(a) hoeft dezelfde behandeling, maar vooral mensen met verhoogde ontsteking lijken baat te hebben bij een gerichte behandeling.’
Er loopt een flink aantal internationale studies naar nieuwe medicijnen gericht op dat hoge Lp(a) gehalte. El Messaoudi: ‘Als deze medicijnen aanslaan, hebben we echt iets in handen om preventief mensen te helpen, dus voordat ze definitieve vaatschade ontwikkelen. Maar daarnaast weten we nu ook beter wie deze medicijnen wel en niet nodig hebben. Mensen met weinig ontsteking in hun lichaam, hebben mogelijk geen medicatie nodig.’
Daarnaast richt El Messaoudi zich ook op medicijnen die specifiek ontsteking in het lichaam tegengaan. Eerder onderzoek van haar groep liet zien dat de ontstekingsremmer colchicine niet alleen ontstekingen vermindert, maar mogelijk ook de groei remt van afwijkende bloedcellen die ontstaan door veroudering. En daardoor het risico op hart- en vaatziekten vermindert.
Ook hier vond El Messaoudi een link met verhoogde Lp(a)-waarden. El Messaoudi: ‘Bij patiënten met hoog Lp(a) hen lijkt het effect van colchicine groter. Hierdoor denken we dat de hoge ontstekingswaarden Lp(a) als het ware kunnen activeren. Dit bepaalt in welke mate Lp(a) schade veroorzaakt, en maakt de mate van ontsteking in het lichaam een belangrijk aangrijpingspunt voor toekomstige behandelingen.’
Op de foto: hoofdonderzoeker en cardioloog Saloua El Messaoudi. Fotograaf: Janne van de Weijer.
Over de publicaties
Dit artikel verscheen in JAMA Cardiology: Lipoprotein(a), Inflammation, and Risk of Coronary Artery Disease and Aortic Valve Stenosis – Niekbachsh Mohammadnia, Linke Li, Niels P Riksen, Pradeep Natarajan, Jan H Cornel, Michael C Honigberg, Saloua El Messaoudi. DOI: 10.1001/jamacardio.2026.1852.
Eerder onderzoek verscheen in Journal of the American College of Cardiology: Colchicine and Longitudinal Dynamics of Clonal Hematopoiesis: An Exploratory Substudy of the LoDoCo2 Trial – Niekbachsh Mohammadnia, Liying Xue, Lucas T W Vestjens, Niels P Riksen, Pradeep Natarajan, Jan H Cornel, Saloua El Messaoudi, Michael C Honigberg. DOI: 10.1016/j.jacc.2025.08.025.
Een ander onderzoek verscheen in European Journal of Preventive Cardiology: The effects of colchicine on lipoprotein(a)- and oxidized phospholipid-associated cardiovascular disease risk - Niekbachsh Mohammadnia, Amber van Broekhoven, Dominique P V de Kleijn, Sotirios Tsimikas, Jan H Cornel, Calvin Yeang, Saloua El Messaoudi. DOI: 10.1093/eurjpc/zwae355.
-
Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.
