Smartwatch brengt parkinsonklachten beter in beeld dan ziekenhuisbezoek Horloge helpt nieuwe behandelingen sneller te testen

Een smartwatch meet veranderingen in onwillekeurige armtrillingen bij mensen met vroege parkinson nauwkeuriger dan een jaarlijkse controle in het ziekenhuis. Dat blijkt uit onderzoek van het Radboudumc. Hierdoor wordt het makkelijker én sneller om te zien of nieuwe behandelingen tegen parkinson effect hebben.

In Nederland leven ruim 63.000 mensen met de ziekte van Parkinson. De aandoening veroorzaakt klachten zoals trillen, trager bewegen en stijve spieren. Behandelingen kunnen die symptomen verminderen, maar een genezing bestaat nog niet. Onderzoekers zoeken daarom naar nieuwe therapieën die de ziekte in een vroeg stadium kunnen afremmen. Maar om te weten of zulke nieuwe behandelingen werken, moeten veranderingen in klachten betrouwbaar gemeten worden. En dat blijkt in de praktijk lastig.

Parkinsonklachten worden meestal beoordeeld tijdens een ziekenhuisbezoek, met vragenlijsten en lichamelijk onderzoek. Dat geeft belangrijke informatie, maar heeft ook nadelen. Zo is het een momentopname, terwijl klachten sterk kunnen wisselen, van dag tot dag en zelfs van uur tot uur. Bovendien kunnen stress en spanning in het ziekenhuis de klachten tijdelijk verergeren.

Thuis meten

Onderzoekers van het Radboudumc zochten daarom naar een andere aanpak. Ze lieten mensen met vroege parkinson langdurig een smartwatch dragen in het dagelijks leven. Het horloge meet continu bewegingen van de arm. Een slimme rekenmethode, speciaal ontwikkeld door het onderzoeksteam, analyseert deze gegevens en herkent patronen die passen bij parkinsonklachten. ‘Zo kunnen we bijvoorbeeld vaststellen hoe vaak en hoe sterk iemand trilt,’ legt promovenda Nienke Timmermans uit. ‘En dat niet één keer per jaar, maar voortdurend.’

In totaal deden 620 mensen mee, die twee jaar lang een smartwatch droegen. ‘Dat maakt de Parkinson Op Maat studie uniek,’ zegt onderzoeker Luc Evers. ‘Nog nooit hebben we parkinsonklachten bij zo’n grote groep zo lang gevolgd in de thuissituatie.’

Sneller zien wat werkt

De resultaten laten zien dat de smartwatch veranderingen in parkinson-gerelateerd trillen nauwkeuriger oppikt dan de jaarlijkse ziekenhuiscontrole. Zo kan het ziekteverloop al in een vroeg stadium goed in kaart worden gebracht. ‘Dat helpt enorm,’ vertelt Evers. ‘We kunnen sneller bepalen of een nieuwe ziekte-remmende therapie kansrijk is of niet. Dat betekent niet dat er morgen een genezing is, maar wel dat we effectieve behandelingen eerder kunnen vinden.’

De methode is bovendien vrij beschikbaar. Andere onderzoekers, in Nederland en daarbuiten, kunnen er direct mee aan de slag. Daarvoor zijn geen speciale horloges nodig: veel bestaande onderzoekshorloges met bewegingssensoren zijn geschikt.

In de toekomst kan deze aanpak ook de zorg voor individuele patiënten verbeteren. Bijvoorbeeld door te volgen of medicatie aanslaat, of om het effect van diepe hersenstimulatie nauwkeuriger te meten. ‘Daar is nog vervolgonderzoek voor nodig,’ benadrukt Timmermans. ‘Maar deze resultaten laten zien dat we parkinson nu veel beter kunnen volgen; gewoon vanuit huis, met een horloge.’

Over de publicatie

Dit onderzoek is gepubliceerd in Annals of Neurology: Daily-life, sensor-derived tremor measures are sensitive to progression in early Parkinson's disease. Nienke Timmermans, Ioan Gabriel Bucur, Diogo Soriano, […], Bas Bloem, Rick Helmich, Luc Evers. DOI: 10.1002/ana.78236.

Een eerdere publicatie over de rekenmethode om parkinsonklachten te analyseren staat in The Journal of Open Source Software: ParaDigMa: a Python toolbox for extracting Parkinson’s disease digital biomarkers from daily life wrist sensor data. Erik Post, Kars Veldkamp, Nienke Timmermans, […], Yordan Raykov, Twan van Laarhoven, Luc Evers. DOI: 10.21105/joss.09502.

• Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.

  Nieuws homepage Patientenzorg en Nieuws en verhalen