Patientenzorg Aandoeningen Coeliakie bij kinderen

Wat is coeliakie

Coeliakie is een intolerantie voor gluten. Dit betekent dat iemand met coeliakie gluten niet kan verdragen. Voedsel dat gluten bevat, beschadigt het slijmvlies van de dunne darm. Waarom inname van gluten bij sommige mensen problemen geeft, is nog niet precies bekend.

lees meer

Wat is coeliakie

Coeliakie is een intolerantie voor gluten. Dit betekent dat iemand met coeliakie gluten niet kan verdragen. Gluten zijn de in alcohol oplosbare eiwitfractie van tarwe, haver, rogge, gerst, spelt en kamut. Voedsel dat gluten bevat, beschadigt het slijmvlies van de dunne darm. Daardoor kan de darm zijn werk niet goed meer doen. Een gezonde dunne darm heeft aan de binnenkant een groot aantal darmvlokken. De darmvlokken nemen voedsel op. De darmvlokken van een coeliakiepatiënt kunnen geen gluten verdragen. De gluten maken de darmvlokken kapot (vlokatrofie). Hierdoor kunnen de darmvlokken de bouwstoffen uit het voedsel niet goed opnemen. Het lichaam heeft deze bouwstoffen nodig om normaal te kunnen functioneren. Kinderen hebben de bouwstoffen ook nodig om te groeien. Niet opgenomen bouwstoffen verlaten het lichaam via de ontlasting. Als gevolg hiervan kunnen klachten ontstaan als diarree, verstopping, groeistoornissen, humeurigheid en vermoeidheid. Ook kunnen tekorten ontstaan aan bijvoorbeeld vitamines en ijzer. De enige manier om deze klachten te voorkomen of te bestrijden is het volgen van een dieet waarin gluten niet voorkomen. Dankzij het glutenvrije dieet kan het dunne darmslijmvlies zich herstellen. Overgevoeligheid voor gluten blijft het hele leven bestaan. Telkens als de darmwand met gluten in aanraking komt, ontstaat er een beschadiging. Iemand met coeliakie moet het dieet dan ook het hele leven blijven volgen. Als we coeliakie niet behandelen, bestaat een grotere kans op complicaties zoals, verminderde vruchtbaarheid, miskramen, botontkalking, neurologische en psychische problemen.
 
Dermatitis herpetiformis, ook wel de ziekte van Dühring genoemd, is een aandoening die samenhangt met coeliakie. Het uit zich als een chronisch, jeukende huidaandoening. Deze ziekte ontstaat door een overgevoeligheid voor gluten. Niet iedereen met coeliakie heeft hier last van. Omgekeerd geldt dat bijna iedereen met dermatitis herpetiformis dezelfde afwijkingen aan het darmslijmvlies heeft als bij coeliakie. Dit is wel in minder ernstige mate. Naast medicijnen bestaat de behandeling uit het volgen van een glutenvrij dieet. 

De oorzaak van coeliakie

De oorzaak van coeliakie bleef lange tijd een raadsel. De Nederlandse kinderarts Karel Dicke ontdekte in de jaren 40 dat gluteninname nadelig is voor mensen met coeliakie. Gluten bestaan uit glutenine en gliadine. Bij coeliakie levert gliadine problemen op. Waarom inname van gluten bij sommige mensen problemen geeft is nog niet precies bekend.

Contact

Kinder Maag-, Darm- en Leverziekten

(024) 361 44 15

De klachten Wat merkt uw kind?

Kinderen met de klassieke vorm van coeliakie hebben vóór de leeftijd van 2 jaar last van diarree, slechte groei, platte billen en een bolle buik. De symptomen kunnen wel veranderen, zowel bij kinderen als bij volwassenen.

lees meer

De klachten Wat merkt uw kind?

Kinderen met de klassieke vorm van coeliakie hebben vóór de leeftijd van 2 jaar last van diarree, slechte groei, platte billen en een bolle buik. De symptomen kunnen wel veranderen, zowel bij kinderen als bij volwassenen. Het kan zijn dat iemand alleen een symptoom als buikpijn, obstipatie, kleine lengte, verlate puberteit of bloedarmoede heeft. Soms kan iemand zelfs helemaal geen klachten hebben. Bij kinderen beginnen de klachten meestal kort nadat ze voor het eerst voedsel met granen eten. Als we coeliakie op latere leeftijd vaststellen, dan kan blijken dat de overgevoeligheid voor gluten zich pas later heeft ontwikkeld. De meest voorkomende verschijnselen van coeliakie zijn:

  • chronische diarree
  • smeuïge, stinkende ontlasting
  • overmatige ontlasting (“remsporen”)
  • huilerigheid, depressiviteit
  • ondergewicht, dunne armen en benen
  • groeistoornissen bij jonge kinderen
  • opgezette buik
  • verstopping
  • bloedarmoede
  • weinig eetlust
  • overgeven
  • botontkalking

Bepaalde aandoeningen komen vaker voor samen met coeliakie. Zo kan het zijn dat uw kind naast gluten ook niet tegen melksuiker (lactose) kan. Dit noemen we ook wel lactose intolerantie. Uw kind moet dan niet alleen een dieet volgen dat geen gluten bevat, maar ook een dieet dat weinig lactose bevat. Dit lactosebeperkt dieet is meestal tijdelijk. Als de darmwand zich heeft hersteld kan uw kind stoppen met het dieet.
 
Bij mensen met coeliakie komt vaker diabetes (suikerziekte) voor dan bij de rest van de bevolking. Ook bepaalde schildklierafwijkingen (een te snelle werking van de schildklier) komt meer bij coeliakiepatiënten voor. Coeliakie komt ook iets vaker voor bij mensen met het syndroom van Down.


Onderzoeken Wat kunt u verwachten?

Een dunne darmbiopsie kan coeliakie aantonen. De arts brengt dan een kijkslang (duodenoscoop) via de mond in de dunne darm. Met een soort pak-tangetje neemt de arts kleine stukjes weefsel uit de dunne darmwand om te onderzoeken.

lees meer

Onderzoeken Wat kunt u verwachten?

Diagnose

Een dunne darmbiopsie kan coeliakie aantonen. De behandelend arts gaat dit onderzoek uitvoeren als hij of zij na laboratoriumonderzoek en eventueel aanvullende testen denkt dat uw kind coeliakie heeft. Bij een dunne darmbiopsie brengt de arts een kijkslang (duodenoscoop) via de mond in de dunne darm. Dit gebeurt onder narcose. Met een soort pak-tangetje neemt de arts kleine stukjes weefsel van de dunne darmwand weg om te onderzoeken. Als er sprake is van coeliakie ontbreken er darmvlokken of  zijn ze ernstig beschadigd. Het is dan noodzakelijk om met een glutenvrij dieet te beginnen. Zo kan het darmslijmvlies herstellen. Coeliakie is niet te genezen en eroverheen groeien is niet mogelijk.  Met bloedonderzoek (coeliakieserologie) kunnen we onderzoeken of het dieet succes heeft en de darm zich hersteld heeft.
 
Er zijn 2 leeftijdscategorieën waarin coeliakie het meest voorkomt. De eerste categorie valt tussen het 6e en 10e jaar, de tweede tussen de 20 en 40 jaar. Mogelijk heeft deze tweede groep al van jongs af aan coeliakie, maar komen de klachten pas later naar voren. Erfelijkheid speelt bij coeliakie een rol, maar in welke mate is nog niet bekend. Kinderen van ouders met coeliakie hebben niet altijd coeliakie en omgekeerd. Wel is bekend dat naaste familieleden van iemand met coeliakie een groter risico lopen om zelf ook coeliakie te hebben.

Begeleiding van uw kind

Als uw kind coeliakie heeft, is het belangrijk om uw kind zo goed mogelijk te begeleiden bij het dieet en bij het leren leven met coeliakie.

lees meer

Begeleiding van uw kind

Als uw kind coeliakie heeft, is het belangrijk om uw kind zo goed mogelijk te begeleiden bij het dieet en bij het leren leven met coeliakie. Bij baby’s is het vrij makkelijk om het dieet te volgen en daarmee klachten te voorkomen. Peuters en kleuters krijgen vaker te maken met voedingsmiddelen die gluten bevatten. Kinderen met coeliakie leren al jong dat het eten van bepaalde voedingsmiddelen nare gevolgen kan hebben. Breng leidsters en leerkrachten van de crèche, peuterspeelzaal of school op de hoogte als uw kind coeliakie heeft. Het is verstandig om deze personen een lijst te geven met producten die uw kind wel en niet mag hebben. Het is ook handig om ervoor te zorgen dat uw kind op school een eigen trommeltje met eten heeft. Er is genoeg keuze aan glutenvrije producten. Zo heeft uw kind altijd een goed alternatief  als hij of zij iets niet mag hebben. Vooral in de puberteit kan het dieet soms problemen geven. Tieners die al van jongs af aan coeliakie hebben, blijken het dieet niet altijd goed te volgen. Gesprekken tussen uw kind en de arts of de NCV- diëtist kunnen daarbij helpen.

Kinder Maag-, Darm- en Leverziekten

De subafdeling Kinder Maag- Darm- en Leverziekten (MDL) is één van de academische centra in Nederland met bijzondere kennis en kunde op het gebied van maag-, darm- en leverproblemen bij kinderen.

lees meer