Manifest en eindrapport

Het Burgerforum leverde een manifest op waarin de deelnemers zich uitspreken over de waarden en overwegingen die zij belangrijk vinden. Daaraan ten grondslag ligt het eindrapport, met naast uitgebreidere analyses ook de resultaten van onderzoek naar de werking van een Burgerforum. Beide werden op 21 juni gepresenteerd in Nieuwspoort, Den Haag. De voorzitters van Zorginstituut Nederland,  de vaste Kamercommissie VWS en de Patiëntenfederatie namen de eerste exemplaren in ontvangst tijdens de presentatiebijeenkomst op 21 juni in Nieuwspoort, Den Haag. Liever een papieren exemplaar ontvangen van het manifest en/of het eindrapport? Vraag deze dan per mail aan.
Projecten Burgerforum

Keuzes maken in zorg is lastig De burger wijst politiek de weg

Goed geïnformeerde burgers zien de financiële noodzaak van het maken van keuzes in de zorg, en zijn wel degelijk bereid deze keuzes te maken. Zij dragen hierbij concrete criteria en voorbeelden aan, als leidraad voor de politiek om te bepalen welke zorg vergoeding verdient.

lees meer

Keuzes maken in zorg is lastig De burger wijst politiek de weg

Goed geïnformeerde burgers zien de financiële noodzaak van het maken van keuzes in de zorg, en zijn wel degelijk bereid deze keuzes te maken. Zij dragen hierbij concrete criteria en voorbeelden aan, als leidraad voor de politiek om te bepalen welke zorg vergoeding verdient.  Dat blijkt uit het manifest van het Burgerforum ‘Keuzes in de zorg’, met als titel ‘Draagvlak voor lastige keuzes’, dat op 21 juni werd gepresenteerd in Den Haag. In het Burgerforum discussieerden 24 burgers uit alle lagen van de samenleving gedurende 3 weekenden in het najaar van 2017 over deze keuzes. Het manifest en onderzoeksrapport werden op 21 juni aan de voorzitters van Zorginstituut Nederland,  de vaste Kamercommissie VWS en de Patiëntenfederatie overhandigd tijdens de presentatie van het rapport in Nieuwspoort.  

Het Burgerforum is een initiatief van het Radboudumc, Erasmus Universiteit en Radboud Universiteit.

Rob Baltussen, hoogleraar Gezondheidseconomie en initiatiefnemer van het Burgerforum: “Voor de politiek is het lastig om behandelingen niet te vergoeden, onder druk van belangengroepen of emoties van mensen in de media. Maar we moeten wel keuzes maken om de zorg op de lange termijn betaalbaar te houden. Het burgerforum laat zien dat de goed geïnformeerde burger heel goed begrijpt hoe nodig en complex deze keuzes zijn. En hoe lastig ze het ook vinden, ze spreken zich wel uit in welke zorg gesneden kan worden. Hiermee krijgt de politiek echt iets in handen om haar keuzes te toetsen en te verdedigen, ook al is de druk om een behandeling toch te vergoeden hoog.”  
 

Wat vinden burgers belangrijk?

Deelnemers vinden het onvermijdelijk dat kosten van behandelingen een rol spelen bij beslissingen. De kosten moeten afgewogen worden tegen de baten, zo niet dan is volgens  sommigen “het hek van de dam”en “dan kan alles wel worden vergoed”. “Er moeten keuzes gemaakt worden, helaas, anders hou je niks over voor de rest. Eerst was ik altijd van ‘je moet iedereen helpen’ en dat vind ik nog steeds wel, maar soms kan dat gewoon niet omdat er geen geld voor is.” (Debbie, deelnemer aan het Burgerforum)
Ook spreekt men de medemens nadrukkelijk aan op haar eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid, zodat zorg alleen wordt gebruikt als het echt nodig is. Zo geldt voor een maagverkleining: pak eerst de ongezonde leefstijl aan die in de meeste gevallen het probleem van overgewicht veroorzaakt. Goedkope medicatie als vitamine supplementen, zo stelt men, kunnen de meeste mensen zelf betalen. Ook is men kritisch over behandelingen die niet medisch noodzakelijk zijn, zoals cosmetische gebitscorrecties. Om ongepast gebruik van zorg te voorkomen vindt men dat patiënten bij bepaalde aandoeningen de eerste behandelingen zelf moeten betalen, zoals bij fysiotherapie. Deelnemers zijn daarentegen sterk solidair met patiënten die getroffen worden door een ernstige ziekte.
Het Burgerforum leverde 16 criteria op voor het maken van deze keuzes. Deelnemers pleiten ervoor dat de politiek deze expliciet gebruikt bij haar keuzes. Heleen Post, manager van de Patiëntenfederatie omarmt dit pleidooi. “Iedere burger kan patiënt worden, en het is daarom belangrijk dat burgers gehoord worden en  actief betrokken worden bij beleid ”.

Hoe nu verder?

Het Burgerforum roept de politiek in Nederland op om burgers eindelijk te gaan betrekken bij het maken van die keuzes. “En dan niet bij elke beslissing, maar wel bij belangrijke thema’s zoals de rol van leefstijl en eigen verantwoordelijkheid. Juist dan is een burgerconsultatie als dit een belangrijk toetsinstrument”aldus hoogleraar Baltussen. Arnold Moerkamp, bestuursvoorzitter van Zorginstituut Nederland beaamt dit en benadrukt de uitdaging die er nu ligt. “Wij voelen ons als Zorginstituut aangesproken. Dat betekent dat we nieuwe wegen moeten vinden voor burgerbetrokkenheid bij onze beslissingen. Ik denk dat we vooral op vraagstukken die betrekking hebben op hóe wij tot onze beslissingen komen burgerengagement zouden kunnen organiseren.”

Waarom dit burgerforum?

De politiek en het Zorginstituut Nederland kunnen de uitkomsten van het Burgerforum gebruiken om adviezen en beslissingen te onderbouwen.

lees meer

Waarom dit burgerforum?

De ontwikkelingen in de zorg gaan razendsnel. Dit betekent, dat de politiek continu keuzes moet maken over wat wel of niet in het basispakket thuishoort. Het Zorginstituut Nederland adviseert de minister hierover. Er blijkt echter geringe steun in de maatschappij voor adviezen om iets niet in het basispakket op te nemen en vaak worden behandelingen onder druk van de publieke opinie en belangengroepen uiteindelijk door de minister toch vergoed. De politiek en het Zorginstituut kunnen de uitkomsten van het Burgerforum gebruiken om adviezen en beslissingen te onderbouwen.

Manifest en eindrapport

Het Burgerforum leverde een manifest op waarin de deelnemers zich uitspreken over de waarden en overwegingen die zij belangrijk vinden. Daaraan ten grondslag ligt het eindrapport, met naast uitgebreidere analyses ook de resultaten van onderzoek naar de werking van een Burgerforum.

lees meer

Hoe werkt het burgerforum?

24 deelnemers kwamen gedurende 3 weekenden bij elkaar in het najaar van 2017. Onder begeleiding van onderzoeksbureau Motivaction discussieerden zij met elkaar over concrete casussen en dilemma’s met betrekking tot het vergoeden van medische behandelingen in Nederland.

lees meer

Hoe werkt het burgerforum?

24 deelnemers, geselecteerd met behulp van een steekproef uit de Nederlandse samenleving, komen gedurende 3 weekenden bij elkaar (14-15 sept, 7-8 okt en 28-29 okt). Onder begeleiding van onderzoeksbureau Motivaction discussiëren zij met elkaar over concrete casussen en dilemma’s met betrekking tot het vergoeden van medische behandelingen in Nederland.

Tijdens deze drie weekenden ontwikkelt het burgerforum een visie op keuzes in de zorg in Nederland.  Deze worden, in de vorm van een manifest, gepresenteerd tijdens een conferentie in het voorjaar. Belanghebbenden en beleidsmakers in de zorg worden uitgenodigd om deel te nemen aan deze conferentie en te reageren op het manifest.
 
Ter voorbereiding op het weekend ontvingen de deelnemende burgers een informatiebrochure.

24 deelnemers, geselecteerd met behulp van een steekproef uit de Nederlandse samenleving, kwamen gedurende 3 weekenden bij elkaar (14-15 sept, 7-8 okt en 28-29 okt 2017). Onder begeleiding van onderzoeksbureau Motivaction discussieerden zij met elkaar over concrete casussen en dilemma’s met betrekking tot het vergoeden van medische behandelingen in Nederland.

Tijdens deze drie weekenden ontwikkeld het burgerforum een visie op keuzes in de zorg in Nederland.  Deze visie is op 21 juni gepresenteerd in het manifest ‘Draagvlak voor lastige keuzes’.  Ten grondslag aan dit manifest ligt een eindrapport met dezelfde titel.

Burgerforum: keuzes in de zorg


Vijf vragen aan Rob Baltussen

Initiatiefnemer en hoogleraar Gezondheidszorg aan het Radboudumc Rob Baltussen over de inzichten en achtergronden van dit Burgerforum.

lees meer

Vijf vragen aan Rob Baltussen

Initiatiefnemer en hoogleraar Gezondheidszorg aan het Radboudumc Rob Baltussen over de inzichten en achtergronden van dit Burgerforum.

1 Wat zijn de belangrijkste uitkomsten van het Burgerforum?

Goed geïnformeerde burgers zien de financiële noodzaak van het maken van keuzes in de zorg, en zijn wel degelijk bereid deze keuzes te maken. Zij dragen hierbij 16 criteria aan, als leidraad voor de politiek om te bepalen welke zorg vergoeding verdient.

Men spreekt de medeburger nadrukkelijk aan op zijn eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid, zodat zorg alleen wordt gebruikt als het echt nodig is. Zo geldt voor een maagverkleining: pak eerst de ongezonde leefstijl aan die in de meeste gevallen het probleem van overgewicht veroorzaakt. Goedkope medicatie als vitamine supplementen, zo stelt men, kunnen de meeste mensen zelf betalen. Ook is men kritisch over behandelingen die niet medisch noodzakelijk zijn, zoals cosmetische gebitscorrecties. Om ongepast gebruik van zorg te voorkomen vindt men dat patiënten bij bepaalde aandoeningen de eerste behandelingen zelf moeten betalen, zoals bij fysiotherapie. Deelnemers zijn daarentegen sterk solidair met patiënten die getroffen worden door een ernstige ziekte.
 

2 Waar willen de deelnemers dan in snijden?

Verschillende overwegingen kunnen aanleiding zijn om een behandeling niet te vergoeden. De deelnemers benoemen er een zevental: bijvoorbeeld als de aandoening niet ernstig is, de benadeling niet (bewezen) effectief is, als de verhouding tussen kosten en baten ongunstig is, of als gebruikers de behandeling zelf kunnen betalen.  Aan de andere kant kunnen er zwaarwegende overwegingen zijn om een behandeling toch te vergoeden; bijvoorbeeld als de aandoening ernstig van aard is.

De deelnemers geven ook concrete voorbeelden. Men was het er unaniem over eens dat  maagzuurremmers en de total body scan niet vergoed zouden moeten worden.
 

3 Hoe staan de deelnemers tegenover de overheid en de politiek?

De deelnemers noemen nadrukkelijk de vier overwegingen die de overheid nu ook gebruikt voor het maken van keuzes. In dat opzicht is er veel draagvlak is voor het huidige beleid van de overheid. Daarnaast gebruiken de deelnemers nog 12 andere overwegingen, bijvoorbeeld over leefstijl, maatschappelijk neveneffecten, of behandelingen die het leven verlengen maar met erg lage kwaliteit – hiervan is het onduidelijk of en hoe de overheid die meeneemt in haar beslissingen.

We moeten keuzes maken om de zorg op de lange termijn betaalbaar te houden. Maar  voor de politiek is het lastig om behandelingen niet te vergoeden, onder druk van belangengroepen of emoties van mensen in de media. Het burgerforum laat zien dat de goed geïnformeerde burger bereid is om te snijden in het zorgpakket, en waar dat dan zou moeten. Hiermee krijgt de politiek echt iets in handen om haar keuzes te toetsen en te verdedigen, ook al is de druk om een behandeling toch te vergoeden hoog.

Wel is het nodig dat de politiek de burger betrekt bij deze keuzes. Dat kan aan de ene kant door burgers te consulteren bij besluiten over belangrijke thema’s. Aan de kant is het van belang draagvlak onder alle Nederlanders te verkrijgen – dat kan door  een maatschappelijke discussie op te starten, en uitgebreid tekst en uitleg te geven bij beslissingen.
 

4 Hoe zijn de deelnemers door het burgerforum van opvatting veranderd?

Alle deelnemers zijn van opvatting veranderd door het Burgerforum, zij het in verschillende mate. Voor alle deelnemers geldt dat zij zich nu meer bewust zijn van de complexiteit. Voor het Burgerforum zagen ze als grootste probleem dat de overheid niet alle nodige zorg vergoed. Na het Burgerforum zien ze als grootste probleem dat het geld er niet is om alle zorg te vergoeden. Ze zien het als onvermijdelijk dat kosten een rol spelen, hoe lastig ze dat ook vinden.
 

5 Wat vond je zelf het meest verrassend?

Dat deelnemers zich zo goed konden uitspreken, in al hun opvattingen maar ook hun twijfels. Na drie weekenden zeiden ze bijvoorbeeld:  “vanuit mijn verstand zeg ik dat er grenzen zijn en dat we niet alles kunnen vergoeden. Maar vanuit de emotie kan ik niet toelaten dat mensen zouden overlijden omdat ze een behandeling niet krijgen”. Dat zijn precies de  dilemma’s waar de beleidsmakers bij de overheid ook mee stoeien. 

Voor de gemiddelde inwoner van Nederland betekent dit dat het goed is om te beseffen dat niet alle zorg oneindig beschikbaar is, en dat er grenzen zijn die geaccepteerd moeten worden.


Contact

prof. dr. Rob Baltussen

024-3613119
contact

Nieuws en achtergrond


In de media

Diverse media hebben aandacht besteed aan het Burgerforum. Een greep hieruit:

  • 'Waarom 'ja' tegen het alternatieve'

    zie persbericht


Nieuws

  • Een update van 'Burgerforum: keuzes in de zorg'.

    zie nieuwsbrief


Foto's

Bekijk hier de foto's die gemaakt zijn van de bijeenkomsten van het Burgerforum. bekijk de foto's