Resultaten van onze onderzoeken

Creativity in Population Health Laatste update: 11-2025

Als onderdeel van het grotere onderzoek PRIME-NL hebben we ook gekeken hoe creativiteit verandert bij mensen met de ziekte van Parkinson, door grote datasets te combineren met persoonlijke verhalen. We keken niet alleen naar hoe vaak creativiteit verandert, maar ook hoe mensen dit zelf ervaren en hoe dit samenhangt met stemming, medicatie, hersenprocessen en persoonlijke betekenis.

Veranderingen in creativiteit bij mensen met parkinson (publicatie april 2025)

Dit artikel beschrijft hoe creativiteit verandert na een diagnose van de ziekte van Parkinson. De meeste deelnemers aan het onderzoek ervaarden wisselingen in hun creativiteit. Deze veranderingen kwamen niet alleen voor in kunstvormen zoals schilderen of muziek, maar ook in alledaagse creativiteit — bijvoorbeeld koken, tuinieren, bewegen of interieurontwerp.

Sommige factoren bleken te zorgen voor een toename in creativiteit. Mensen die langer met parkinson leefden en degenen die dopamine-agonisten gebruikten (een specifiek soort van parkinsonmedicatie), zagen meer creatieve toename. Oudere deelnemers en mensen die vóór hun diagnose al erg creatief waren, zagen juist vaker een afname. Deze bevindingen sluiten aan bij eerdere kennis over dopamine: dit hersenstofje speelt een belangrijke rol bij motivatie, flexibiliteit en beloningsgevoel — allemaal processen die ook met creativiteit te maken hebben. Het laat zien dat creativiteit bij parkinson in verschillende richtingen kan veranderen: soms neemt het toe, soms af, en soms schommelt het. Dat onderstreept hoe persoonlijk deze ervaring is.

We pleiten voor meer aandacht voor creativiteit in de zorg voor mensen met parkinson, omdat creatieve activiteiten kunnen bijdragen aan welzijn, identiteit en cognitieve gezondheid. Verder onderzoek kan uitwijzen hoe medicatie en creatieve betrokkenheid elkaar precies beïnvloeden, en hoe creativiteit een waardevolle plek kan krijgen in het dagelijks leven met parkinson.

• Meer informatie (alleen in Engelse, wetenschappelijke taal): Prevalence of experienced changes in artistic and everyday creativity in people with Parkinson's disease - PubMed

Het samenspel van creativiteit, persoonlijkheid en levensveranderingen bij de ziekte van Parkinson (publicatie november 2025)

Creativiteit blijkt bij mensen met de ziekte van Parkinson op heel verschillende manieren te veranderen. Deze veranderingen hangen vaak samen met persoonlijke en levensomstandigheden. Mensen die meer vrije tijd kregen omdat ze minder konden werken, of die van nature extraverter waren, zagen hun creativiteit vaker toenemen. Ook het gebruik van dopamine-agonisten bleek een rol te spelen. Voor sommigen bood creativiteit zelfs een nieuwe manier om betekenis te vinden of emoties te uiten. Anderen merkten dat hun creatieve energie juist afnam, bijvoorbeeld wanneer denken en plannen lastiger werden.

Het laat zien dat creativiteit bij parkinson geen vast gegeven is, maar een dynamisch samenspel van hersenprocessen, persoonlijkheid, medicatie en levensveranderingen. Door ruimte te geven aan creatieve activiteiten kunnen zorgverleners en mensen met parkinson samen nieuwe wegen vinden naar welzijn, zelfvertrouwen en zingeving. 

• Meer informatie (alleen in Engelse, wetenschappelijke taal): Neuropsychological insights into creativity in people with Parkinson’s disease | npj Parkinson's Disease

Roche Laatste update: 09-2025

Roche was een onderzoek om te kijken naar de veiligheid, effecten en bewegingen door het lichaam van het middel selnoflast (RO7486967) bij mensen met de ziekte van Parkinson in een vroeg stadium. Klik hier voor meer informatie over het onderzoek.

Eindanalyse

In september 2025 is een lekensamenvatting gepubliceerd met daarin een analyse van de medisch-wetenschappelijke onderzoeksresultaten.

Het onderzoek heeft aangetoond dat selnoflast het NLRP3-eiwit in de hersenen van mensen met de ziekte van  Parkinson in een vroeg stadium bereikt, zoals gezien werd door veranderingen in de markers op hersenscans. Uit het onderzoek bleek ook dat selnoflast goed werd verdragen. Er waren geen ernstige bijwerkingen en alle andere bijwerkingen zijn eerder in medisch-wetenschappenlijke onderzoeken waargenomen. Er zijn geen nieuwe veiligheidsproblemen gevonden.

Meer informatie

Klik hier om een pdf van de volledige analyse te bekijken.

Orchestra Laatste update: 07-2025

Orchestra was een onderzoek om te kijken hoe het middel minzasolmin werkt bij mensen met de ziekte van Parkinson in een vroeg stadium. Klik hier voor meer informatie over het onderzoek.

Eindanalyse

In juli 2024 zijn de medisch-wetenschappelijke onderzoeksresultaten gepubliceerd. De publicatie is in juli 2025 geüpdatet.

Het onderzoek heeft aangetoond dat minzasolmin niet helpt bij het remmen van de progressie van de ziekte van Parkinson. 

Meer informatie

Voor uitgebreide informatie over het onderzoek kunt u terecht op de clinical trials-websites. Let op: deze informatie is alleen in het Engels en in wetenschappelijke taal.

• Clinical trials.gov
• Clinical trials register

IRLAB Laatste update: 03-2025

IRLAB was een onderzoek om te kijken of het middel pirepemat het evenwicht kan verbeteren bij mensen met een bewegingsstoornis. Klik hier voor meer informatie over het onderzoek.

Publicatie 5 maart 2025

Uit het onderzoek bleek dat het het middel pirepemat niet zorgde voor een vermindering van het aantal valincidenten bij mensen met de ziekte van parkinson. Wel bleek dat het middel goed werd verdragen, zonder nieuwe veiligheidsproblemen. Hierdoor was er ruimte voor verdere ontwikkeling. Aanvullende analyses zouden kunnen onderzoeken of bepaalde doseringsniveaus of subgroepen wél baat zouden hebben bij een behandeling met pirepemat.

• Meer informatie (alleen in Engelse, wetenschappelijke taal): IRLAB reports topline result from a phase IIb study of pirepemat in patients with Parkinson's disease

Publicatie 28 maart 2025

Uit een latere analyse bleek dat pirepemat wel voor een vermindering van het aantal valincidenten kon zorgen bij een medium plasmaconcentratiebereik. Pirepemat verminderde het aantal valincidenten dan meer dan 50%. Zo'n sterke vermindering van het aantal valincidenten kan een belangrijke doorbraak zijn in de behandeling van parkinson. Hierdoor is er een stevige basis om de ontwikkeling van pirepemat voort te zetten in verder onderzoek.

• Meer informatie (alleen in Engelse, wetenschappelijke taal): IRLAB provides additional efficacy data from the Phase IIb study of pirepemat in patients with Parkinson's disease

ADAPT Op Maat Laatste update: 05-2024

Traagheid van bewegen bij mensen met Parkinson; kunnen we dat horen? (maart 2024)

In dit artikel onderzoeken we of je traagheid van beweging beter kunt horen dan zien. Traagheid van bewegen komt vaak voor bij mensen met de ziekte van Parkinson. In het ziekenhuis testen we dit door mensen te laten tikken met de vingers, de armen te draaien, met de tenen te tikken en op de grond te stampen. De onderzoeker of arts moet deze testen op verschillende punten beoordelen en daar één score aan geven. Dat is lastig. Soms is het zo lastig dat de onderzoeker twijfelt over welke score hij/zij moet geven.

Daarom vroegen we ons af: kan dit ook op een andere manier? In dit onderzoek hebben we gekeken of het geluid dat mensen maken tijdens deze testen kan helpen om de traagheid beter te beoordelen. We wilden weten of we op basis van het geluid mensen met Parkinson kunnen onderscheiden van gezonde leeftijdsgenoten, en of we mensen met meer traagheid kunnen onderscheiden van mensen met minder traagheid.

Van een aantal deelnemers van het Parkinson Op Maat-onderzoek en hun partners hebben we extra video’s gemaakt. Het geluid uit deze video’s hebben we geanalyseerd. Ons programma bleek goed in staat te zijn om mensen met Parkinson te herkennen tijdens de test waarbij mensen op de grond stampen. Hun ritme klonk onregelmatiger en zachter dan dat van de gezonde mensen. Tijdens de test waarbij mensen met hun arm draaien, zagen we dat mensen met minder traagheid een sneller ritme hadden dan mensen met meer traagheid.

Het blijkt dus dat je de traagheid van bewegen kunt horen. In ons Expertisecentrum voor Parkinson letten we daarom niet alleen op wat we zien, maar luisteren we ook naar het geluid van de bewegingen.

Meer informatie (in Engelse, wetenschappelijke taal): The sound of Parkinson's disease: A model of audible bradykinesia - ScienceDirect

Thuis de 6-minuten wandeltest doen met een smartwatch: het ADAPT-onderzoek (7 mei 2024)

Dit artikel beschrijft de opzet van het ADAPT op Maat (ADAPT) onderzoek. Voor mensen met de ziekte van Parkinson en mensen met COPD zijn een goede conditie en voldoende dagelijkse beweging belangrijk. In de fysiotherapiepraktijk meten we dit vaak met de 6-minuten wandeltest. Deze test laat zien hoe iemand op dat moment functioneert, maar zegt weinig over hoe iemand thuis beweegt.

Met dit onderzoek willen we ontdekken of mensen de 6-minuten wandeltest ook zelfstandig thuis kunnen uitvoeren met een smartwatch. We onderzoeken of deze thuistest net zo betrouwbaar is als de test bij de fysiotherapeut. Als dat zo is, kunnen we beter begrijpen hoe iemand in het dagelijks leven functioneert en de behandeling beter afstemmen op de persoon.

Meer informatie (in Engelse, wetenschappelijke taal): JMIR Research Protocols - Measuring Physical Functioning Using Wearable Sensors in Parkinson Disease and Chronic Obstructive Pulmonary Disease (the Accuracy of Digital Assessment of Performance Trial Study): Protocol for a Prospective Observational Study