Een poeptransplantatie, hoe werkt dat? Vijf vragen aan Frank Hoentjen

9 oktober 2017

Op 11 oktober organiseert het Radboudumc een publieksavond Chronische darmziekten. Tijdens deze avond bespreken artsen en onderzoekers samen met patiënten en andere geïnteresseerden de perspectieven van het hedendaagse onderzoek naar chronische darmziekten, zoals de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. Een behandeling waar veel onderzoek naar gedaan wordt is de poeptransplantatie. Hoe werkt dat nu eigenlijk en voor wie kan het een uitkomst zijn?

Vijf vragen aan maag-, darm-, leverarts Frank Hoentjen. Hij zal tijdens de publieksavond een lezing houden over de toekomst van de poeptransplantatie voor chronische darmziekten.

Wat is een poeptransplantatie?

Het is eigenlijk letterlijk wat het woord zegt: de poep van een donor wordt ingebracht bij een ontvanger om een onderliggende ziekte te behandelen. Een poeptransplantatie kan op drie verschillende manieren toegediend worden:
  • Met een slangetje via de neus naar de twaalfvingerige darm (het begin van de dunne darm)
  • Met een klysma: via de anus naar de dikke darm. Met deze techniek kun je helaas alleen het onderste gedeelte van de dikke darm bereiken.
  • Met een colonoscopie:  waar normaal met een slangetje het binnenste van de dikke darm in beeld wordt gebracht, wordt nu via deze weg de poep ingespoten. 

Hoe werkt een poeptransplantatie?

Het idee achter een poeptransplantatie is het overbrengen van bacteriën die in onze darmen leven en hierdoor de balans van de darmflora te verbeteren. Onze darmen bevatten namelijk tien keer zoveel bacteriën als dat we zelf cellen hebben, de darmflora. Ons afweersysteem herkent deze bacteriën wel, maar maakt geen afweerreactie aan om ze op te ruimen. Het is dus een vredig samenzijn. Men dacht altijd dat de darmflora stabiel blijft, maar nu blijkt daar tijdelijk verandering in te brengen. Door transplantatie van de darmbacteriën van een gezond persoon hopen we de samenstelling van de darmflora van de patiënt te veranderen.

Word je niet ziek van de darmbacteriën van andere (gezonde) mensen?

Nee, je wordt er niet ziek van. Dat komt doordat we donoren heel goed screenen om het risico op infecties te voorkomen. Zo bekijken wij of hun ontlasting geen parasitaire infecties bevat, en of zij geen overdraagbare aandoeningen, zoals virale hepatitis of HIV, in hun bloed hebben. Ontvangers kunnen na een transplantatie wel wat last hebben van gasvorming, krampen en diarree, en soms ook koorts. Dat gaat dan na een paar dagen weer over.

Voor welke ziekten kan een poeptransplantatie werken?

Voor één ziekte is hard bewijs dat een poeptransplantatie werkt, en dat is een darminfectie met de bacterie Clostridium difficile. Deze darminfectie komt vooral voor bij ouderen in verpleeghuizen of na antibioticagebruik, maar ook bij patienten met chronische darmontstekingen. De infectie is te behandelen met antibiotica, maar komt bij sommigen snel terug waarna antibiotica minder effectief blijken te zijn. Een poeptransplantatie blijkt bij 8 tot 9 op de 10 patiënten effectief.
 
Daarnaast wordt op dit moment onderzocht of poeptransplantaties kunnen helpen bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. De eerste studies naar Colitis Ulcerosa gaven tegenstrijdige resultaten, in de ene studie werd wel een effect gezien en bij de andere studie niet. Verder onderzoek moet ook vragen over de beste manier en frequentie van toediening beantwoorden.
 
En als laatste: uit een diermodel blijkt dat de darmflora mogelijk betrokken is bij obesitas. Uit studies is gebleken dat door een poeptransplantatie van een obese muis naar een magere muis de magere muis ook obees werd. Er lopen nu klinische trials naar poeptransplantaties bij overgewicht en overwicht gerelateerde aandoeningen als diabetes mellitus.

Kunnen patiënten al een poeptransplantatie ondergaan? Kan dat in het Radboudumc?

Ja, patiënten kunnen een poeptransplantatie ondergaan, maar met restricties. In het Radboudumc passen wij een poeptransplantatie alleen toe bij een vaak terugkerende darminfectie met Clostridium difficile. Sporadisch voeren wij ook een poeptransplantatie uit bij chronische darmziekten.
 
Aanmelden voor de publieksavond Chronische darmziekten kan hier.
Luister ook het interview terug dat Frank Hoentjen gaf bij het radioprogramma Gezond en Wel.

Meer informatie


drs. Marcel Wortel

(024) 81 87389
persvoorlichter

inloggen