Nieuws Eerste stap naar nieuw vaccin tegen kanker

16 mei 2018

Om de sterfte aan kanker terug te dringen is er een grote behoefte aan nieuwe behandelingen. De laatste jaren vindt er veel onderzoek plaats naar immunotherapie. Tim Hutten van het Radboudumc onderzocht de interacties tussen afweercellen en kankercellen. Hij deed onderzoek naar twee receptoren die een eerste stap vormen voor het maken van een nieuw vaccin tegen kanker. Zo’n vaccin kan afweercellen in het lichaam stimuleren om kankercellen op te ruimen. Hutten deed zijn onderzoek met kweekcellen in het laboratorium. Verder onderzoek moet uitwijzen of het vaccin ook gemaakt kan worden en veilig is. Hutten promoveert op 18 mei.

De laatste vijf jaar heeft de toepassing van immunotherapie een snelle ontwikkeling doorgemaakt. Tim Hutten onderzocht de rol van dendritische cellen tegen verschillende vormen van kanker. Dendritische cellen zijn onderdeel van het immuunsysteem. Bij dendritische celvaccinatie worden dendritische cellen in het lichaam van een patiënt gebracht. Ze herkennen lichaamsvreemd materiaal, zoals een tumor. Ze halen eiwitonderdelen van de tumorcel af en presenteren die aan hun celoppervlak. Anderen afweercellen herkennen dit gevaarsignaal, waardoor zij de tumorcel opruimen.

Een nieuwe receptor
Hutten gebruikte een receptor (CLEC12A) op de dendritische cellen om de afweercellen te activeren. Hutten: “Ik koppelde stukjes kankercel aan antilichamen. Deze antilichamen passen precies op de CLEC12A receptor. Dit werkt als een sleutel in een slot. Toen de CLEC12A receptoren bonden aan de antilichamen met stukjes kankercel, gingen de dendritische cellen veel meer afweercellen activeren”. Deze receptor is een mooi aanknopingspunt voor verder onderzoek naar een vaccin. Als zo’n vaccin onderdelen bevat die specifiek aan deze receptor kunnen binden, zal het lichaam meer afweercellen activeren tegen de tumor.

Activerende en remmende stoffen
Tumorcellen produceren allerlei eiwitten, die zij aan hun omgeving afgeven. Sommige eiwitten stimuleren afweercellen om de tumor op te ruimen, terwijl anderen de afweercellen juist remmen. De optelsom van activerende of remmende eiwitten bepaalt hoe sterk de afweerreactie is.

Hutten deed ook onderzoek met  een receptor (PD-L1 receptor) op de tumorcel die bindt aan een afweercel. Door deze binding stopt de afweercel met zijn aanval tegen de tumorcel. Hutten: “Deze binding wil je dus voorkomen. Daarom hebben we de expressie van de PD-L1 receptor op de kankercel geremd met behulp van een kort stukje RNA. De afweercellen bleven hierdoor actief.”

Ook de PD-L1 receptor is een aanknopingspunt voor verder onderzoek naar een vaccin. Als het vaccin korte stukjes RNA van PD-L1 bevat, zullen de kankercellen minder bindingen aangaan met de afweercellen. Hierdoor zal de afweerreactie tegen de kankercellen sterker zijn. Hutten voerde al zijn onderzoeken uit met kweekcellen in het laboratorium.  Daarom is nog niet te zeggen of deze technieken ook in mensen werken en veilig zijn. Verder onderzoek zal dat uitwijzen.

Vaccin
Onderzoekers in het Radboudumc werken momenteel aan een vaccin dat aangrijpt op beide receptoren die Hutten gebruikte in zijn onderzoek. Dit vaccin kan zowel de dendritische cellen activeren als de afweerremmende omgeving van de tumor wegnemen.

Meer informatie


Anne van Kessel

persvoorlichter

(024) 30 92373

Meer nieuws


Tuberculosemedicijn veilig in hogere dosering Te lage dosering rifampicine kan juist bijdragen aan multiresistente tuberculose

25 maart 2019

Onderzoekers van het Radboudumc schrijven in het wetenschapsblad PlosOne dat ze een groep patiënten met ernstige tuberculose aanzienlijk hogere doseringen hebben voorgeschreven. De doseringen bleken veilig en goed te verdragen.

lees meer

Ziekenhuizen regio starten IC-café voor voormalige IC-patiënten

21 maart 2019

Een opname op de IC kan erg ingrijpend zijn, voor patiënten en hun naasten. Daarom start het IC-café in deze regio.

lees meer

Aantasting medisch beroepsgeheim voor betere bepaling tbs bij weigeraars

20 maart 2019

Als onderdeel van de nieuwe Wet forensische zorg kan vanaf juli 2019 het medisch dossier van verdachten die tbs proberen te ontlopen worden opgeëist.

lees meer

Judith Homberg benoemd tot hoogleraar Translational Neuroscience

20 maart 2019

Judith Homberg is met ingang van 1 februari benoemd tot hoogleraar Translational Neuroscience aan de Radboud Universiteit/afdeling Cognitive Neuroscience Radboudumc.

lees meer

Direct dotteren na een acute hartstilstand is niet altijd noodzakelijk

18 maart 2019

Onmiddellijke hartkatheterisatie en dotteren biedt geen grotere kans op overleven bij gereanimeerde patiënten met een acute hartstilstand die niet veroorzaakt is door een hartinfarct.

lees meer