Nieuws Genen in kaart voor persoonlijk medicijn
24 oktober 2018

Het Radboudumc start een onderzoek naar de persoonlijke dosering van antidepressiva voor patiënten met een ernstige depressie. Deze dosering wordt gebaseerd op de erfelijke aanleg om medicijnen in de lever af te breken. Een persoonlijk behandelplan op basis van de genen moet leiden tot een snellere behandeling met minder bijwerkingen.

Tricyclische antidepressiva nemen een belangrijke plaats in bij de behandeling van ernstige depressie. Deze middelen worden vaak ingezet als reguliere antidepressiva (zogenaamde SSRI’s) niet aanslaan. Een juiste dosering is noodzakelijk voor een goede behandeling. Als de dosering te laag is, is het antidepressivum niet of minder goed werkzaam. Als de dosering te hoog is, is de kans op bijwerkingen groter.
 
Momenteel kost het veel tijd om patiënten in te stellen op de juiste dosering. Deze is namelijk niet voor iedereen hetzelfde. Dat komt omdat grote verschillen bestaan in de snelheid waarmee de lever het medicijn afbreekt. Deze verschillen zijn erfelijk bepaald, zegt onderzoeksleider en psychiater Joost Janzing: “Wij willen vooraf kunnen bepalen hoeveel medicijn iemand nodig heeft. We doen dit door variaties in de CYP-genen te bepalen. Deze genen coderen voor de enzymen die in de lever het medicijn afbreken. Hoe meer activiteit van deze genen, hoe meer enzym, des te sneller het medicijn wordt afgebroken.”
 
Met behulp van de uitslag van de genetische test kan direct de juiste dosering worden voorgeschreven. Doseren op basis van de test wordt vergeleken met doseren op de gebruikelijke wijze. De onderzoekers verwachten dat patiënten sneller herstellen en minder bijwerkingen ervaren bij gebruik van de genetische test. Tijdens het onderzoek worden de deelnemers intensief gevolgd waarbij wekelijks de werking en de bijwerkingen worden gemeten.
 
Ria (62) uit Berg en Dal doet sinds eind augustus mee aan het onderzoek. “Driekwart jaar geleden kreeg ik ook al antidepressiva voorgeschreven. Ik had daar toen hele heftige bijwerkingen van, waardoor ik gelijk weer moest gaan afbouwen. Ik wilde toen graag verder met cognitieve gedragstherapie, in combinatie met medicatie. Zo kwam ik bij het Radboudumc terecht en ben ik gevraagd voor dit onderzoek. Na een of twee keer opbouwen, zat ik al op de goede dosis. Ik zeg het een beetje met gekruiste vingers, maar ik voel me nu gelukkig.”
 
Het vooraf bepalen van iemands genetische informatie om medicijnen beter te kunnen doseren, is relatief nieuw. Door de opmars van deze farmacogenetica kunnen behandelingen steeds meer op de persoon worden toegesneden. De bepaling van de CYP-genen voor de dosering van antidepressiva is een van de eerste toepassingen in de praktijk, zegt Joost Janzing: “De meerwaarde van het vooraf checken van de genen is op theoretische gronden aannemelijk. In deze studie willen we de effecten van de test in de klinische praktijk in kaart brengen.”
 
Er zijn jaarlijks ongeveer 50.000 patiënten met een ernstige depressie voor wie behandeling met tricyclische antidepressiva relevant is. De onderzoekers schatten in dat de inzet van farmacogenetica 12 miljoen aan gezondheidskosten en 63 miljoen aan maatschappelijke kosten kan besparen. Het onderzoek is met subsidie van ZonMw opgezet in het Radboudumc en wordt uitgevoerd bij patiënten van het Radboudumc, Pro Persona (de locaties Nijmegen, Arnhem, Ede en Tiel), Vincent van Gogh (Noord-Limburg), Reinier van Arkel (’s Hertogenbosch) en Erasmus MC (Rotterdam).

Meer nieuws


Tuberculosevaccin biedt kwetsbare ouderen geen bescherming tegen COVID-19 Eerste resultaten BCG-PRIME studie

18 januari 2021

Het BCG-vaccin biedt kwetsbare ouderen geen bescherming tegen ziekteverschijnselen door COVID-19. Dat zijn de eerste resultaten van de BCG-PRIME studie onder 6132 kwetsbare patiënten van 60 jaar en ouder.

lees meer

Is het mogelijk om je pijngrens te beïnvloeden?

15 januari 2021

Pijnonderzoeker Esmeralda Blaney Davidson geeft antwoord bij de Universiteit van Nederland

lees meer

Grote regionale verschillen bij euthanasie

15 januari 2021

In sommige Nederlandse gemeenten komt euthanasie soms tot zeven keer vaker voor dan in andere gemeenten blijkt uit onderzoek.

lees meer

Films van LUX kijken vanuit je ziekenhuisbed in het Radboudumc

14 januari 2021

Een bezoek aan het filmtheater brengen vanuit het ziekenhuisbed? LUX en Blue Zone van het Radboudumc maken het mogelijk. Patiënten kunnen vanaf donderdag 14 januari arthouse-films van LUX via filmplatform Picl bekijken.

lees meer