20 april 2018

Foto: Melissa Ilardo De Bajau in Zuid-Oost Azië staan bekend als de laatste zeenomaden. Ze brengen hun hele leven door op zee en wisselen elkaar af voor acht uur durende duikshifts tot dieptes van 70 meter waarin ze met traditioneel gereedschap vissen en schelpdieren proberen te vangen. Ze gebruiken hierbij geen perslucht maar houden hun adem in. Onderzoekers van onder andere het Radboudumc publiceren vandaag in Cell dat de Bajau hun uitzonderlijke duikprestaties mogelijk te danken hebben aan een ongewoon grote milt. Deze aanpassing is een zeldzame vorm van natuurlijke selectie bij de moderne mens. En eentje die belangrijke inzichten kan geven hoe mensen omgaan met acuut zuurstoftekort.

Mensen zijn goed in staat zichzelf aan extreme natuurlijke omstandigheden aan te passen met behulp van gedragsveranderingen. Het internationale onderzoeksteam ging er daarom niet meteen vanuit dat ze een genetische aanpassing bij het duikende volk zouden vinden. “Maar toen we zagen dat zowel de duikende als de niet-duikende mensen van de Bajau een grotere milt hadden dan het Saluan volk – een volk dat in de buurt leeft maar niet duikt – wisten we dat we iets op het spoor waren”, zegt Melissa Ilardo, onderzoeker aan de Universiteit van Kopenhagen.
 
Zeehonden
De grootte van de milt speelt een belangrijke rol bij onze eerste reactie als we onder water komen en onze adem inhouden. Je hartslag daalt en de bloedvaten in je ledematen vernauwen. De milt trekt samen waardoor er zuurstofrijke rode bloedcellen in het bloed terecht komen. Hoe groter de milt, hoe meer zuurstof er vrijkomt in het bloed. Zeehonden kunnen soms wel een half uur onder water blijven. Ook zij hebben een grote milt.
Toen de onderzoekers het genoom van de Bajau onder de loep namen, zagen ze 25 plekken in het DNA die afweken van twee andere, nauw verwante, Aziatische volken: de Saluan mensen en de Han-Chinezen. Een van die plekken lag op gen PDE10A en bleek gecorreleerd aan de grote milt van de Bajau. In muizen regelt dit gen de concentratie schildklierhormoon, die weer de grootte van de milt beïnvloedt. Dit ondersteunde de gedachte van de onderzoekers dat bij de Bajau selectie plaatsvond op een grotere milt om hun langdurige en frequente duiken vol te houden.

Foto: Melissa Ilardo
Een Bajau duiker vist met een traditionele speer (foto: Melissa Ilardo)

COPD en slaapapneu
Hoogleraar Experimentele Interne Geneeskunde Mihai Netea van het Radboudumc was ook betrokken bij de studie. “Het is uniek dat we bewijs vonden voor natuurlijke selectie die specifiek binnen één populatie plaats heeft gevonden.” Het onderzoek leverde ook interessante informatie voor de medische wereld. “Zuurstoftekort speelt een belangrijke rol bij bijvoorbeeld COPD en tijdens operaties.” Er is al veel onderzoek gedaan naar mensen die op grote hoogte leven, omdat de lucht daar veel minder zuurstof bevat en zij dus om moeten gaan met een chronisch zuurstoftekort. Onderzoek naar duikende volken is veel minder vaak gedaan. Die mensen hebben te maken met een acute vorm van zuurstoftekort, vergelijkbaar met iemand met slaapapneu. 


Een man demonstreert het gebruik van een traditionele duikbril van de Bajau (foto: Melissa Ilardo)

Meer informatie


Anne van Kessel

persvoorlichter

(024) 30 92373

Meer nieuws


Keuzes maken in zorg is lastig. De burger wijst politiek de weg

22 juni 2018

Goed geïnformeerde burgers zien de financiële noodzaak van het maken van keuzes in de zorg, en zijn wel degelijk bereid deze keuzes te maken. Zij dragen hierbij concrete criteria en voorbeelden aan, als leidraad voor de politiek om te bepalen welke zorg vergoeding verdient.

lees meer

Big data kan afweerreactie voorspellen Rekenkundig model wijst aan wie ziek wordt en wie niet

22 mei 2018

Onderzoekers van het Radboudumc en het UMCG ontwikkelden met behulp van big data een computermodel om te bepalen wie ziek wordt en wie niet.

lees meer

Chemotherapie gericht 'losklikken' leidt tot goede resultaten in muizen

4 mei 2018

Tagworks Pharmaceuticals, gevestigd in het Radboudumc, heeft een nieuwe techniek ontwikkeld om chemotherapie gericht af te geven bij tumoren waarbij dat tot dusver heel moeilijk bleek.

lees meer

Katrien Grünberg benoemd tot hoogleraar Pathologie

18 april 2018

Katrien Grünberg is met ingang van 1 maart 2018 benoemd tot hoogleraar Pathologie aan de Radboud Universiteit/Radboudumc.

lees meer

Celsus academie presenteert handboek betaalbare zorg Uitreiking op congres Celsus academie op 19 april

18 april 2018

We moeten duidelijk kiezen waar we ons zorggeld aan uit willen geven. Daarbij is het belangrijk om in te zetten op terugdringen van onnodige zorg en het beter coördineren van zorg rondom de zorgvraag.

lees meer

Uniek eiwit vormt zwakke plek malariaparasiet

18 april 2018

De malariaparasiet is voor het besmetten van nieuwe muggen sterk afhankelijk van een uniek eiwit. Dit eiwit kan een nieuw doel vormen voor de ontwikkeling van een geneesmiddel. Dat ontdekten onderzoekers van het Radboudumc en collega’s van Humboldt University in Berlijn.

lees meer
  • Snel naar