Nieuws Langer duiken door grote milt

20 april 2018

Foto: Melissa Ilardo De Bajau in Zuid-Oost Azië staan bekend als de laatste zeenomaden. Ze brengen hun hele leven door op zee en wisselen elkaar af voor acht uur durende duikshifts tot dieptes van 70 meter waarin ze met traditioneel gereedschap vissen en schelpdieren proberen te vangen. Ze gebruiken hierbij geen perslucht maar houden hun adem in. Onderzoekers van onder andere het Radboudumc publiceren vandaag in Cell dat de Bajau hun uitzonderlijke duikprestaties mogelijk te danken hebben aan een ongewoon grote milt. Deze aanpassing is een zeldzame vorm van natuurlijke selectie bij de moderne mens. En eentje die belangrijke inzichten kan geven hoe mensen omgaan met acuut zuurstoftekort.

Mensen zijn goed in staat zichzelf aan extreme natuurlijke omstandigheden aan te passen met behulp van gedragsveranderingen. Het internationale onderzoeksteam ging er daarom niet meteen vanuit dat ze een genetische aanpassing bij het duikende volk zouden vinden. “Maar toen we zagen dat zowel de duikende als de niet-duikende mensen van de Bajau een grotere milt hadden dan het Saluan volk – een volk dat in de buurt leeft maar niet duikt – wisten we dat we iets op het spoor waren”, zegt Melissa Ilardo, onderzoeker aan de Universiteit van Kopenhagen.
 
Zeehonden
De grootte van de milt speelt een belangrijke rol bij onze eerste reactie als we onder water komen en onze adem inhouden. Je hartslag daalt en de bloedvaten in je ledematen vernauwen. De milt trekt samen waardoor er zuurstofrijke rode bloedcellen in het bloed terecht komen. Hoe groter de milt, hoe meer zuurstof er vrijkomt in het bloed. Zeehonden kunnen soms wel een half uur onder water blijven. Ook zij hebben een grote milt.
Toen de onderzoekers het genoom van de Bajau onder de loep namen, zagen ze 25 plekken in het DNA die afweken van twee andere, nauw verwante, Aziatische volken: de Saluan mensen en de Han-Chinezen. Een van die plekken lag op gen PDE10A en bleek gecorreleerd aan de grote milt van de Bajau. In muizen regelt dit gen de concentratie schildklierhormoon, die weer de grootte van de milt beïnvloedt. Dit ondersteunde de gedachte van de onderzoekers dat bij de Bajau selectie plaatsvond op een grotere milt om hun langdurige en frequente duiken vol te houden.

Foto: Melissa Ilardo
Een Bajau duiker vist met een traditionele speer (foto: Melissa Ilardo)

COPD en slaapapneu
Hoogleraar Experimentele Interne Geneeskunde Mihai Netea van het Radboudumc was ook betrokken bij de studie. “Het is uniek dat we bewijs vonden voor natuurlijke selectie die specifiek binnen één populatie plaats heeft gevonden.” Het onderzoek leverde ook interessante informatie voor de medische wereld. “Zuurstoftekort speelt een belangrijke rol bij bijvoorbeeld COPD en tijdens operaties.” Er is al veel onderzoek gedaan naar mensen die op grote hoogte leven, omdat de lucht daar veel minder zuurstof bevat en zij dus om moeten gaan met een chronisch zuurstoftekort. Onderzoek naar duikende volken is veel minder vaak gedaan. Die mensen hebben te maken met een acute vorm van zuurstoftekort, vergelijkbaar met iemand met slaapapneu. 


Een man demonstreert het gebruik van een traditionele duikbril van de Bajau (foto: Melissa Ilardo)

Meer informatie


Anne van Kessel

persvoorlichter

0621197389

Meer nieuws


Drie Radboudteams doen onderzoek tijdens Lowlands

20 mei 2019

Hoe kun je het beste leren reanimeren? Hoe tevreden ben jij over je piem of poes? En wat vertel jij een vreemde op Lowlands?

lees meer

Metabole ziekten sneller opsporen en behandelen door samenwerking

15 mei 2019

Zes academische centra en de patiëntenvereniging voor metabole ziekten VKS willen de diagnose en behandeling van erfelijke metabole ziekten (stofwisselingsziekten) verbeteren met de lancering van het samenwerkingsverband United for Metabolic Diseases (UMD).

lees meer

Snel duidelijkheid over BRCA mutatie met nieuwe test Gevoelige DNA test faciliteert persoonlijke behandeling eierstokkanker

14 mei 2019

Een nieuwe DNA-test in de tumor spoort bij vrouwen met eierstokkanker bijna twee keer zoveel BRCA-mutaties op als de gangbare test in bloed. Dit schrijven onderzoekers van het Radboudumc deze week in Journal of the National Cancer Institute.

lees meer

Nieuw leven voor oud antibioticum Welkom alternatief voor zeer resistente longinfecties

13 mei 2019

Het oude antibioticum minocycline kan een nieuw leven krijgen in de behandeling van Mycobacterium avium longinfecties. In Journal of Antimicrobial Chemotherapy bepaalden medisch microbiologen Mike Ruth en Jakko van Ingen van het Radboudumc de werkzame dosis ervan.

lees meer

Frank Bosch benoemd tot hoogleraar Acute Interne Geneeskunde

10 mei 2019

Internist-intensivist van Rijnstate, Frank Bosch benoemd tot hoogleraar Acute Interne Geneeskunde bij het Radboudumc.

lees meer

Algoritme berekent aanwezigheid en agressiviteit van prostaattumor Analyseprogramma MRI-scans maakt objectieve diagnose in principe overal mogelijk

9 mei 2019

Een computerprogramma dat MRI-beelden analyseert, kan de aanwezigheid en zelfs de agressiviteit van een prostaattumor betrouwbaar in kaart brengen. Dat schrijven onderzoekers van het Radboudumc met internationale collega’s in het wetenschappelijke tijdschrift Investigative Radiology

lees meer