Nieuws Het bankhangende brein
30 oktober 2019

Het leren van een taal kan op langere termijn een beloning opleveren; bijvoorbeeld een betere baan of een gemakkelijkere vakantie. Toch kijken veel mensen in plaats daarvan liever naar Netflix. Anderen, met vergelijkbaar IQ, kiezen juist wel vrijwillig voor een mentale uitdaging zoals een sudokupuzzel, ook al staat daar géén beloning tegenover. Wat veroorzaakt dit verschil? En, kun je er wat aan doen?

Monja Froböse promoveert op 31 oktober 2019 op deze vraag, en bestudeerde met name de rol hierin van de signaalstoffen dopamine en noradrenaline, samen de catecholamines genoemd. Zij liet proefpersonen kiezen tussen makkelijke en moeilijke mentale taken, maar beïnvloedde daarbij het effect van de catecholamines. Dit deed zij door de gezonde deelnemers de stof methylfenidaat – o.a. bekend als Ritalin – of tyrosine te geven. Tyrosine zit in vrij beschikbare concentratiemiddelen. Beide stoffen zorgen voor een hogere concentratie van de catecholamines.

Lastige collega’s en brandalarmen

Uit de experimenten blijkt dat niet elke mentale taak hetzelfde is. Een taak waarin je afleiding moet buitensluiten kost meer moeite dan een taak waarbij je juist vaak moet switchen tussen verschillende soorten informatie. Het dagelijks leven bestaat vaak uit een mix van de twee. Denk aan een druk kantoor waarbij je je pratende collega’s moet negeren om iets te kunnen doen (afleiding buitensluiten), maar waarbij je wél moet reageren als het brandalarm of je telefoon afgaat (switchen). De concentratiemiddelen hebben hier geen eenduidig effect op. Inname van het eiwit tyrosine maakte gezonde ouderen (60-75 jaar) bijvoorbeeld beter in flexibele taken, maar minder goed in taken waarbij afleiding buitengesloten moest worden.

Je kunt het. Maar wíl je het wel?

Naast het positief beïnvloeden van het vermogen om taken uit te voeren, heeft tyrosine een negatieve invloed op hoe moeilijk een taak ingeschat wordt, of hoe graag oudere deelnemers de moeilijke taak wilden vermijden. Voor Ritalin vond Froböse vergelijkbare effecten onder jongvolwassen deelnemers. Ook speelt impulsiviteit een rol: voor niet zulke impulsieve mensen kunnen de middelen een positief effect hebben op de motivatie. Maar hoe impulsiever de persoon wordt, hoe meer zowel Ritalin als tyrosine de motivatie verlagen om moeilijke taken uit te voeren.

“Dit onderzoek levert het eerste empirische bewijs dat concentratiemiddelen niet alleen de capaciteit vergroten om een mentale taak uit te voeren, maar dat ze ook de motivatie voor het doen van die taak kunnen beïnvloeden.” Met andere woorden: misschien dat zo’n middel er wel voor zorgt dat je beter in staat bent om zo’n taak uit te voeren, maar tegelijkertijd zie je er ook meer tegenop. Froböse: “Dit zou ook zo kunnen zijn voor een therapie met Ritalin, dat nu al veel voorgeschreven wordt aan ADHD patiënten. Dat zou betekenen dat de prestaties van iemand die zo’n middel neemt niet per se het resultaat zijn van alleen zijn of haar vermogen om dat te doen, maar ook de motivatie óm het te doen.”

Monja Froböse (1988) promoveert op 31 oktober 2019 bij het Donders Instituut onder hoogleraar Roshan Cools.
 
  • Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.

    Nieuws home

Meer informatie


Stephan van Duin

wetenschapsvoorlichter

06 24 59 27 70

Meer nieuws


Indira Tendolkar benoemd tot hoogleraar Clinical Neuroscience in Psychiatry

22 november 2019

Neuroloog, psychiater en psychotherapeut Indira Tendolkar is met ingang van 1 oktober 2019 benoemd tot hoogleraar Clinical Neuroscience in Psychiatry aan de Radboud Universiteit/Radboudumc.

lees meer

Innovatieproject is Beste Onderwijs­innovatie 2019 volgens Nederlandse Vereniging voor Medisch Onderwijs Studenten ontwikkelen zelfbedachte zorginnovaties

22 november 2019

Het Innovatieproject is een unieke onderwijsvorm waarin studenten in teamverband werken aan een zelfgekozen probleem in de gezondheidszorg, en een innovatie hiervoor bedenken.

lees meer

Nederlandse hoogleraren dementie ontmoetten minister Hugo de Jonge

21 november 2019

Nederlandse hoogleraren op bezoek bij Minister Hugo de Jonge. Radboudumc was erbij. Meer geld voor preventie van dementie.

lees meer

Veertien Radboud-onderzoekers in de lijst van meest geciteerde wetenschappers

21 november 2019

Web of Science maakte de 1% meest geciteerde wetenschappers van de periode 2008-2018 bekend. Maar liefst acht wetenschappers van Radboudumc haalden de lijst, en zes van Radboud Universiteit.

lees meer

Genetische varianten voor Multiple Sclerose ontdekt

18 november 2019

Wetenschappers van het Radboudumc hebben meerdere DNA-varianten gevonden die een verhoogd risico geven op MS.

lees meer

Gekweekt minibrein legt hapering in neurologische communicatie bloot Verstoord contact tussen neuronen Kleefstra syndroom in kweekbakjes hersteld

18 november 2019

Onderzoekers van het Radboudumc hebben in gekweekte minibreintjes van patiënten met het Kleefstra syndroom een receptor ontdekt die de communicatie tussen de neuronen verstoort. In de kweekbakjes wisten ze de verstoorde communicatie met chemische stoffen op te heffen.

lees meer