Nieuws Mechanisme voor toegenomen stress-gevoeligheid blootgelegd
28 november 2019

Ongeveer zeventig procent van de bevolking is drager van een genetische variant van het serotonine transporter gen. Deze genetische variant maakt mensen gevoeliger voor stress en verhoogt het risico op stress-gerelateerde stoornissen zoals depressies. Hoe die twee aspecten met elkaar samenhangen, was nog grotendeels onbekend. Onderzoekers van het Donders Instituut van het Radboudumc laten nu zien bij mens en rat dat de variatie in dit gen zorgt voor een overdreven angstreactie bij bedreigende situaties. Het onderzoek is gepubliceerd in Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).
 
In het onderzoek werd gekeken hoe proefpersonen (een deel met en een deel zonder de genetische variant) reageerden op informatie die voorafging aan een milde elektrische schok. Zagen ze een geel vierkantje dan volgde mogelijk een milde schok aan hun vinger. Bij een blauw vierkantje kregen ze nooit een schok. Neurowetenschapper Marloes Henckens: “De proefpersonen leerden deze associatie in de MRI scanner, zodat de reactie van hun brein op de vierkantjes gemeten kon worden. Daarnaast werd hun hartslag gemeten tijdens het zien van de vierkantjes. Dragers van de genetische variant - die leidt tot lagere niveaus van de serotonine transporter - vertoonden een sterkere reactie op de gele vierkantjes. Hun hartslag ging sterker omlaag in afwachting van de schok. Ook het cognitieve controlecentrum, de frontale hersenkwab, was minder actief bij hen. Daarnaast nam de communicatie tussen het angstcentrum in het brein, de amandelkern, en de hersenstam toe. Hoe sterker die communicatie, hoe meer de hartslag daalde.”
 
Angst en bevriezing
De onderzoekers zagen een vergelijkbare angstreactie bij ratten met een uitgeschakelde serotonine transporter. De ratten leerden dat een specifieke toon een milde schok aan hun voeten voorspelde. Net als de mensen met de genetische variant, lieten deze ratten een sterkere angstreactie zien. Henckens: “Hun hartslag ging sterker omlaag en hun ‘bevriezingsreactie’ hield langer aan. Bevriezing is een reactie die dieren vaak vertonen in een bedreigende situatie. Net als de proefpersonen, lieten de ratten een afname zien in de activiteit van specifieke hersencellen in de frontale hersenkwab. Daarnaast vertoonden ze toegenomen activiteit in een specifiek type hersencel in de amandelkern, waarvan bekend is dat deze communiceert met de hersenstam. En ook in de ratten voorspelde deze sterkere communicatie de gedragsmatige angstreactie. Daarmee leverde de rattenstudie dus een meer gedetailleerd beeld van de onderliggende mechanismen van de angstrespons.”
 
Minder transporter, meer angst
De versterkte communicatie tussen de amandelkern en hersenstam lijkt daarmee de basis te vormen van de verhoogde angstreactie bij dreiging bij mensen met die genetische variant van de serotonine transporter. Henckens: “Die link kan verklaren waarom deze individuen vatbaarder zijn voor stress-gerelateerde stoornissen.”
­­­­­­
Publicatie in PNAS: The association between serotonin transporter availability and the neural correlates of fear bradycardia - Pieter Schipper, Marlies Hiemstra, Kari Bosch, Desiree Nieuwenhuis, Annalisa Adinolfi, Sabine Glotzbach, Bart Borghans, Dora Lopresto, Guillén Fernández, Floris Klumpers, Erno J. Hermans, Karin Roelofs, Marloes J. A. G. Henckens, Judith R. Homberg
 
  • Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.

    Nieuws home

Meer informatie


Pieter Lomans

persvoorlichter

06 3197 0558

Meer nieuws


Prof dr Bart-Jan Kullberg nieuwe voorzitter Gezondheidsraad

6 december 2019

Prof. dr. Bart-Jan Kullberg wordt per 1 januari 2020 voorzitter van de Gezondheidsraad. De benoeming geldt voor een periode van vier jaar.

lees meer

Grote gevolgen voor kwaliteit van leven bij kinderen met psoriasis nu bewezen Dermatologen Marieke Seyger en Finola Bruins in het Jeugdjournaal, 19.00u, NPO3

6 december 2019

Onderzoek wijst uit dat bij kinderen met psoriasis de meeste verbetering in kwaliteit van leven optreedt als hun huidafwijkingen door behandeling met minimaal 90% afnemen.

lees meer

Cardiologe Angela Maas meest invloedrijke vrouw in Nederland Angela Maas uitgeroepen tot invloedrijkste vrouw in Nederland door Opzij Top100

3 december 2019

Prof. dr. Angela Maas is op 2 december uitgeroepen tot meest invloedrijke vrouw in Nederland tijdens het jaarlijkse Opzij Top 100-event, waarin invloedrijke vrouwen in tien verschillende categorieën worden verkozen.

lees meer

Geen brancard, maar stoel op Spoedeisende Hulp HAN-studenten onderzoeken gebruik behandelstoel voor opname

3 december 2019

Patiënten die in het Radboudumc worden opgenomen op de Spoedeisende Hulp krijgen tijdelijk - waar mogelijk - de keuze tussen behandelstoel of reguliere brancard.

lees meer

Community Psoriasis live

3 december 2019

Op 1 december is de online community Psoriasis live gegaan. In deze community kunnen kinderen, jongeren en jongvolwassenen met psoriasis en hun ouders met elkaar in contact komen.

lees meer