Nieuws Mechanisme voor toegenomen stress-gevoeligheid blootgelegd
28 november 2019

Ongeveer zeventig procent van de bevolking is drager van een genetische variant van het serotonine transporter gen. Deze genetische variant maakt mensen gevoeliger voor stress en verhoogt het risico op stress-gerelateerde stoornissen zoals depressies. Hoe die twee aspecten met elkaar samenhangen, was nog grotendeels onbekend. Onderzoekers van het Donders Instituut van het Radboudumc laten nu zien bij mens en rat dat de variatie in dit gen zorgt voor een overdreven angstreactie bij bedreigende situaties. Het onderzoek is gepubliceerd in Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).
 
In het onderzoek werd gekeken hoe proefpersonen (een deel met en een deel zonder de genetische variant) reageerden op informatie die voorafging aan een milde elektrische schok. Zagen ze een geel vierkantje dan volgde mogelijk een milde schok aan hun vinger. Bij een blauw vierkantje kregen ze nooit een schok. Neurowetenschapper Marloes Henckens: “De proefpersonen leerden deze associatie in de MRI scanner, zodat de reactie van hun brein op de vierkantjes gemeten kon worden. Daarnaast werd hun hartslag gemeten tijdens het zien van de vierkantjes. Dragers van de genetische variant - die leidt tot lagere niveaus van de serotonine transporter - vertoonden een sterkere reactie op de gele vierkantjes. Hun hartslag ging sterker omlaag in afwachting van de schok. Ook het cognitieve controlecentrum, de frontale hersenkwab, was minder actief bij hen. Daarnaast nam de communicatie tussen het angstcentrum in het brein, de amandelkern, en de hersenstam toe. Hoe sterker die communicatie, hoe meer de hartslag daalde.”
 
Angst en bevriezing
De onderzoekers zagen een vergelijkbare angstreactie bij ratten met een uitgeschakelde serotonine transporter. De ratten leerden dat een specifieke toon een milde schok aan hun voeten voorspelde. Net als de mensen met de genetische variant, lieten deze ratten een sterkere angstreactie zien. Henckens: “Hun hartslag ging sterker omlaag en hun ‘bevriezingsreactie’ hield langer aan. Bevriezing is een reactie die dieren vaak vertonen in een bedreigende situatie. Net als de proefpersonen, lieten de ratten een afname zien in de activiteit van specifieke hersencellen in de frontale hersenkwab. Daarnaast vertoonden ze toegenomen activiteit in een specifiek type hersencel in de amandelkern, waarvan bekend is dat deze communiceert met de hersenstam. En ook in de ratten voorspelde deze sterkere communicatie de gedragsmatige angstreactie. Daarmee leverde de rattenstudie dus een meer gedetailleerd beeld van de onderliggende mechanismen van de angstrespons.”
 
Minder transporter, meer angst
De versterkte communicatie tussen de amandelkern en hersenstam lijkt daarmee de basis te vormen van de verhoogde angstreactie bij dreiging bij mensen met die genetische variant van de serotonine transporter. Henckens: “Die link kan verklaren waarom deze individuen vatbaarder zijn voor stress-gerelateerde stoornissen.”
­­­­­­
Publicatie in PNAS: The association between serotonin transporter availability and the neural correlates of fear bradycardia - Pieter Schipper, Marlies Hiemstra, Kari Bosch, Desiree Nieuwenhuis, Annalisa Adinolfi, Sabine Glotzbach, Bart Borghans, Dora Lopresto, Guillén Fernández, Floris Klumpers, Erno J. Hermans, Karin Roelofs, Marloes J. A. G. Henckens, Judith R. Homberg
 
  • Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.

    Nieuws home

Meer informatie


Pieter Lomans

persvoorlichter

06 3197 0558

Meer nieuws


CT-scan na overlijden kan meer duidelijkheid bieden over de doodsoorzaak Promotieonderzoek van Lianne Sonnemans

20 februari 2020

Een CT-scan na overlijden leidt tot 12% meer juist vastgestelde doodsoorzaken ten opzichte van de doodsoorzaak die de behandelend arts vaststelt op basis van alleen klinische gegevens en lichamelijk onderzoek.

lees meer

Zeven Vici's voor Radboudumc en Radboud Universiteit

20 februari 2020

Christian Beckmann, Sander Leeuwenburgh en Annette Schenck van het Radboudumc hebben ieder een Vici-onderzoeksbeurs van anderhalf miljoen euro ontvangen. Ook vier onderzoekers van de Radboud Universiteit ontvangen een Vici.

lees meer

Oproep: wetenschappers gezocht voor Expeditie Next tijdens Vierdaagse!

20 februari 2020

Geef een lezing in de silent disco, doe onderzoek met de bezoekers van de feesten of laat een demo zien.

lees meer

Microinfarct in de hersenen alleen zichtbaar in acute fase Link tussen minimale vaatschade en hersenschade komt langzaam in beeld

19 februari 2020

Door elke vier weken een hersenscan te maken bij ruim vijftig ouderen wisten Nijmeegse onderzoekers voor het eerst het beloop van micro-infarcten in de hersenen zichtbaar te maken.

lees meer

Media-aandacht voor Thermo Tokyo

18 februari 2020

Op dinsdag Radio EenVandaag en op donderdag in de tv-uitzending van EenVandaag.

lees meer

Prijs voor model dat leven 1 jaar na IC-opname voorspelt Nina Wubben krijgt prijs van beroepsvereniging IC

18 februari 2020

Promovenda Nina Wubben van het Radboudumc heeft op 7 februari tijdens het congres van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC), de best abstract prijs gewonnen voor haar onderzoek naar het voorspellen van leven na een IC-opname.

lees meer