Nieuws Promotie Sjoerd van Helvert onderzocht migrerende cellen
18 december 2019

De cellen in ons lichaam zitten verankerd in weefsel dat tussen die cellen door gaat: de ‘extracellulaire matrix’ (ECM). Sjoerd van Helvert deed onderzoek naar het samenspel van cellen en die minuscule wereld om hen heen, en promoveerde daar op 18 december op.

De weefsels in ons lichaam bestaan uit gespecialiseerde cellen: levercellen zijn anders dan hersencellen, enzovoort. Deze specialisatie wordt onder andere in stand gehouden door contact met de ECM, hierdoor krijgen cellen de juiste signalen. De extracellulaire matrix is dus essentieel. Kankercellen hebben ook een bijzondere relatie met deze matrix, omdat zij daar doorheen moeten migreren als ze gaan uitzaaien.

Van Helvert bestudeerde individuele cellen – zowel gezonde als kankercellen – terwijl zij door die ECM migreerden. Een cel die door een ECM-netwerk beweegt trekt zichzelf daarbij als het ware voort aan de vezels die de ECM vormen. Die vezels, zoals collageen, komen daarbij onder spanning te staan en dat maakt (onder andere) het weefsel lokaal stijver. Dat verstijving optreedt bij tumoren was al bekend (het is die stijfheid die je voelt als je bijvoorbeeld een knobbeltje in de borst ontdekt), maar Van Helvert liet zien dat zelfs één migrerende cel dat effect al kan bewerkstelligen.

Collectieve of individuele migratie

Nu migreren kankercellen vaak samen, als collectief. Dan vormen ze een soort vinger, en zo dringen ze in andere weefsels door. Het is al langer bekend dat direct cel-cel contact van belang is bij samen optrekkende cellen, maar Van Helvert laat zien dat dit contact ook indirect via de extracellulaire matrix kan verlopen. De migrerende cellen maken die ECM zelf aan, maar toen hij die aanmaak blokkeerde veranderde de migratie: individuele cellen maakten zich los van de collectieve vingers. Hij is daarmee wellicht een nieuw soort celmigratie op het spoor waarbij cellen en ECM zich samen verplaatsen.

Tot slot heeft hij ook gekeken naar wat er met tumoren gebeurt als ze hun contact met de extracellulaire matrix verliezen. Daartoe bestudeerde hij tumorcellen die zich niet meer aan de vezels in de ECM konden binden omdat ze een bepaald eiwit, integrine, missen. Het onderbroken contact met de ECM bleek het doodvonnis voor de meeste tumorcellen. In de overlevende cellen zag hij opnieuw een toename in individuele celmigratie en daarbij kleine uitzaaiingen. Dit betekent volgens Van Helvert dat behandeling van kanker die gericht is op integrines kritisch beoordeeld zou moeten worden op de vorming van uitzaaiingen.

Op de foto hieronder, uit het onderzoek van Van Helvert, is een stukje tumor te zien. In blauw de kernen van de cellen, en daar tussen in geel-rood de extracellulaire matrix die zij zelf aangemaakt hebben. 

  • Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.

    Nieuws home

Meer informatie


Stephan van Duin

wetenschapsvoorlichter

(06) 21 19 73 89

Meer nieuws


Meld je nu aan! Nieuwe editie Radboud Talks Pak je kans om jouw onderzoek met de wereld te delen

24 januari 2020

Ben je onderzoeker en wil jij je onderzoek uitleggen aan het grote publiek? Meld je dan nu aan voor de nieuwste editie van de pitchwedstrijd Radboud Talks. Vertel jouw verhaal in drie minuten voor een live publiek en jury.

lees meer

Meniscusprothese van ATRO Medical ontvangt FDA Breakthrough Designation

22 januari 2020

ATRO Medical BV, een spin-off van het Radboudumc en DSM, heeft voor de Trammpolin meniscusprothese een Breakthrough Device Designation ontvangen van de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA). De toekenning kan de toegang tot de Amerikaanse markt versnellen.

lees meer

57% van zorgpersoneel Radboudumc tegen griep gevaccineerd Opnieuw stijging vaccinatiegraad seizoensgriep

22 januari 2020

In 2019 is 57% van het zorgpersoneel van het Radboudumc gevaccineerd tegen de seizoensgriep. Het percentage is gestegen ten opzichte van 2018, toen 53,4 procent zich liet inenten tegen de griep.

lees meer

Bas Bloem vandaag te gast bij 5 Uur Live

21 januari 2020

De neuroloog is samen met Ernst Daniël Smid te gast om te praten over Parkinson

lees meer