Nieuws Promotie Sjoerd van Helvert onderzocht migrerende cellen
18 december 2019

De cellen in ons lichaam zitten verankerd in weefsel dat tussen die cellen door gaat: de ‘extracellulaire matrix’ (ECM). Sjoerd van Helvert deed onderzoek naar het samenspel van cellen en die minuscule wereld om hen heen, en promoveerde daar op 18 december op.

De weefsels in ons lichaam bestaan uit gespecialiseerde cellen: levercellen zijn anders dan hersencellen, enzovoort. Deze specialisatie wordt onder andere in stand gehouden door contact met de ECM, hierdoor krijgen cellen de juiste signalen. De extracellulaire matrix is dus essentieel. Kankercellen hebben ook een bijzondere relatie met deze matrix, omdat zij daar doorheen moeten migreren als ze gaan uitzaaien.

Van Helvert bestudeerde individuele cellen – zowel gezonde als kankercellen – terwijl zij door die ECM migreerden. Een cel die door een ECM-netwerk beweegt trekt zichzelf daarbij als het ware voort aan de vezels die de ECM vormen. Die vezels, zoals collageen, komen daarbij onder spanning te staan en dat maakt (onder andere) het weefsel lokaal stijver. Dat verstijving optreedt bij tumoren was al bekend (het is die stijfheid die je voelt als je bijvoorbeeld een knobbeltje in de borst ontdekt), maar Van Helvert liet zien dat zelfs één migrerende cel dat effect al kan bewerkstelligen.

Collectieve of individuele migratie

Nu migreren kankercellen vaak samen, als collectief. Dan vormen ze een soort vinger, en zo dringen ze in andere weefsels door. Het is al langer bekend dat direct cel-cel contact van belang is bij samen optrekkende cellen, maar Van Helvert laat zien dat dit contact ook indirect via de extracellulaire matrix kan verlopen. De migrerende cellen maken die ECM zelf aan, maar toen hij die aanmaak blokkeerde veranderde de migratie: individuele cellen maakten zich los van de collectieve vingers. Hij is daarmee wellicht een nieuw soort celmigratie op het spoor waarbij cellen en ECM zich samen verplaatsen.

Tot slot heeft hij ook gekeken naar wat er met tumoren gebeurt als ze hun contact met de extracellulaire matrix verliezen. Daartoe bestudeerde hij tumorcellen die zich niet meer aan de vezels in de ECM konden binden omdat ze een bepaald eiwit, integrine, missen. Het onderbroken contact met de ECM bleek het doodvonnis voor de meeste tumorcellen. In de overlevende cellen zag hij opnieuw een toename in individuele celmigratie en daarbij kleine uitzaaiingen. Dit betekent volgens Van Helvert dat behandeling van kanker die gericht is op integrines kritisch beoordeeld zou moeten worden op de vorming van uitzaaiingen.

Op de foto hieronder, uit het onderzoek van Van Helvert, is een stukje tumor te zien. In blauw de kernen van de cellen, en daar tussen in geel-rood de extracellulaire matrix die zij zelf aangemaakt hebben. 

  • Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.

    Nieuws home

Meer informatie


Stephan van Duin

wetenschapsvoorlichter

(06) 21 19 73 89

Meer nieuws


Nieuwe donorwet van kracht per 1 juli Wat is de impact van deze wet? En wat zijn de grootste misverstanden hierover?

2 juli 2020

Per 1 juli 2020 geldt in Nederland een nieuwe donorwet. Orgaandonatie--coördinator Willem Hordijk licht de impact van de wijziging toe, en neuroloog-intensivist Farid Abdo bespreekt de 5 grootste misverstanden over deze nieuwe wet.

lees meer

Lancering boek over gepersonaliseerde zorg, met medewerking van Radboudumc-experts Hoogleraar en hoofd IC Hans van der Hoeven: ‘Een must-read voor alle zorgverleners, in de breedste zin des woords’

30 juni 2020

In het boek ‘Gepersonaliseerde medische zorg’ staan 14 praktijkvoorbeelden, die onder meer zijn geschreven door experts uit het Radboudumc. Wat kan waardegedreven zorg voor de praktijk opleveren, voor de patiënt én de zorgverlener?

lees meer

Invasieve schimmelinfecties bij influenza en COVID-19

29 juni 2020

In de longen van veel COVID-patiënten op de IC wordt de Aspergillus schimmel aangetroffen. Het lijkt op wat wordt gezien bij influenzapatiënten op de IC, maar op basis van de eerste gegevens lijkt een ernstige schimmelinfectie bij COVID-patiënten minder vaak voor te komen. Alertheid blijft geboden.

lees meer

Langdurige onzekerheid over gehoorverlies bij 12 Nederlandse families opgehelderd

29 juni 2020

De schuldige is één genetische afwijking, die met deze ontdekking meteen een van de meest voorkomende oorzaken van erfelijk gehoorverlies bij Nederlanders is.

lees meer

Versoepeling toegangsbeleid Radboudumc Alleen samen voorkomen we verspreiding van het coronavirus

26 juni 2020

Na de eerste weken met het nieuwe toegangsbeleid voor begeleiders en bezoekers in het Radboudumc, is er nu ruimte gekomen om hierin wat te versoepelen. Dit betekent dat er meer uitzonderingen zijn toegevoegd voor begeleiders en bezoekers. Hier leest u hoe u ons kunt bezoeken.

lees meer

Nieuwe manier van werken ziekenhuizen leidt tot doelmatiger zorg zonder kwaliteitsverlies

25 juni 2020

Door nieuwe manieren van werken in Beatrixziekenhuis in Gorinchem en Bernhoven in Uden is de doelmatigheid van de zorg verbeterd. Dit blijkt uit onderzoek van IQ Healthcare.

lees meer