Nieuws Een vaccin gebaseerd op een verzwakte menselijke malariaparasiet
20 mei 2020

In een vernieuwende studie hebben Radboudumc en LUMC gezamenlijk een kandidaat-vaccin getest op basis van een genetisch verzwakte malariaparasiet. De resultaten van deze klinische trial, gepubliceerd in Science Translational Medicine, laten zien dat het vaccin veilig is en een afweerreactie opwekt tegen een malaria-infectie.

Malaria is een veelvoorkomende infectieziekte, veroorzaakt door een parasiet met een ingewikkelde levenscyclus in de mens en in de mug (zie ‘Over Malaria’ onderaan). De eerste fase in mensen vindt plaats in de lever, de tweede in het bloed. Omdat de leverfase geen ziekteverschijnselen met zich meebrengt en die in het bloed wel, is het doel van het vaccin om de parasiet in de lever tegen te houden.

Malaria kreupel maken

Voor het malariavaccin uit deze studie hebben onderzoekers een verzwakte malariaparasiet gemaakt door twee genen te verwijderen, en deze samen met het Amerikaanse bedrijf Sanaria Inc. tot vaccin ontwikkeld. Deze parasiet bereikt wel het eerste leverstadium in de mens, maar door de genetische verzwakking leidt dit niet tot infectie van het bloed. In eerdere fasen van het onderzoek waren belangrijke genen geïdentificeerd die, bij afwezigheid, ervoor zorgden dat de parasiet in de lever niet kan groeien. In een gezamenlijke klinische studie kregen 67 vrijwilligers in Leiden en Nijmegen injecties toegediend met het vaccin gemaakt van de genetisch gemodificeerde parasiet (met de naam PfSPZ GA1) – het was voor het eerst dat er een dergelijk vaccin geïnjecteerd is. Er werden een hoge en een lage dosis toegediend.

Veilig en gedeeltelijk effectief

De resultaten van de proef laten zien dat het vaccin veilig is en niet leidt tot infectie van het bloed en dus geen malariaverschijnselen veroorzaakt. Ook was te zien dat de gevaccineerde vrijwilligers een afweer tegen een malaria-infectie ontwikkelden, al was deze bescherming niet volledig. Dit betekent dat de ziekte wel wordt uitgesteld, maar niet wordt voorkomen. De gemeten afweerreactie en aangetoonde veiligheid is volgens de onderzoekers een sterke stimulans om een vaccin op basis van verzwakte malariaparasieten verder te ontwikkelen.

Over malaria

Malaria is met zo’n 216 miljoen gevallen en 400.000 doden per jaar een van de grootste infectieziekten van deze tijd. De laatste jaren is er een toename in het aantal zieken, vooral in Sub-Sahara Afrika en Zuid-Amerika.
De meest dodelijke vorm van malaria wordt veroorzaakt door een eencellige parasiet, Plasmodium falciparum, die door muggen wordt overgedragen. Eenmaal in de mens ontwikkelt de parasiet zich eerst gedurende ongeveer zeven dagen in de lever. De parasiet transformeert en komt uit de lever in het bloed terecht waar het rode bloedcellen kan infecteren. Vervolgens ontwikkelt de parasiet zich van een ongeslachtelijke cel tot volgroeide mannelijke en vrouwelijke geslachtscellen. Die cellen kunnen vervolgens weer door muggen opgezogen worden, waarna bevruchting van de parasieten in de muggenmaag plaatsvindt. De nakomelingen kunnen na een steek van de mug weer in de mens terechtkomen.

N.b.: Deze studie staat op zichzelf en overlapt niet met de publicatie in dezelfde editie van Science Translational Medicine die beschreven wordt in ons andere nieuwsbericht van vandaag. Het grote verschil in de twee benaderingen is dat dit vaccin een menselijke malariaparasiet gebruikt die door genetische modificatie minder schadelijk moet worden voor mensen, terwijl de andere studie een malariaparasiet gebruikt die door genetische modificatie meer op de menselijke variant moet lijken. Amanda Fabra García, Geert Jan van Gemert en Robert Sauerwein van het Radboudumc zijn auteurs in beide publicaties, en hebben in de ontwikkeling van beide malariavaccins een belangrijke rol gespeeld.
 
  • Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.

    Nieuws homeResearch

Meer informatie


Stephan van Duin

wetenschapsvoorlichter

(06) 21 19 73 89

Meer nieuws


Laatste vlucht Lifeliner 5 met coronapatiënten Aantal intensive-care-coronapatiënten sterk gedaald

22 mei 2020

Lifeliner 5 heeft vanuit standplaats Volkel 66 coronapatiënten en 2 non-COVID-intensive-care-patiënten vervoerd. De patiënten kwamen veelal uit ziekenhuizen uit het zuiden van het land en werden naar het noorden van Nederland en naar Duitsland gebracht, en vice versa.

lees meer

Twee onderzoeken naar malariavaccins; deel 1 Een vaccin gebaseerd op malariaparasieten die in knaagdieren voorkomen.

20 mei 2020

Een vaccin gebaseerd op malariaparasieten die in knaagdieren voorkomen zorgt bij mensen voor een afname van 95% in infectie van de lever. Een internationale samenwerking publiceert de resultaten in Science Translational Medicine.

lees meer

Thuiswerkers bewegen veel minder door coronamaatregelen Minder woon-werkverkeer wordt niet gecompenseerd

19 mei 2020

Mensen die door de coronamaatregelen minder bewegen omdat ze thuiswerken en minder activiteiten buiten de deur hebben, compenseren deze afname in beweging niet of nauwelijks, blijkt uit onderzoek van het Radboudumc onder deelnemers aan de Vierdaagse en de Zevenheuvelenloop.

lees meer

Onderzoek: Ruiken of je darmkanker hebt? Een elektrische neus analyseert je adem

19 mei 2020

Het elektronisch registreren en analyseren van bestanddelen van adem lijkt aan een opmars bezig. Maag-, darm-, en lever-arts Peter Siersema onderzoekt met collega’s of de e-Nose te gebruiken is voor diverse toepassingen.

lees meer

Ontstekingsremmer Anakinra lijkt ademhalingsfunctie te verbeteren in specifieke groep covid-19 patiënten

19 mei 2020

Een Grieks-Nijmeegs onderzoek naar het effect van anakinra bij 8 ernstig zieke covid-19 patiënten laat een verbetering van de ademhalingsfunctie zien. Ondanks de bemoedigende gegevens is het aantal patiënten in dit onderzoek nog te klein om harde conclusies te trekken.

lees meer

Radboudumc ontvangt ministers van Volksgezondheid Hugo de Jonge en Jens Spahn Ministers werden bijgepraat over onderzoek en zorg rondom coronavirus

15 mei 2020

Het Radboudumc kreeg vrijdag 15 mei bezoek van de Nederlandse minister van Volksgezondheid en zijn Duitse collega Jens Spahn. Zij lieten zich bijpraten over verschillende lopende onderzoeken rondom het coronavirus.

lees meer