Nieuws Een vaccin gebaseerd op een verzwakte menselijke malariaparasiet
20 mei 2020

In een vernieuwende studie hebben Radboudumc en LUMC gezamenlijk een kandidaat-vaccin getest op basis van een genetisch verzwakte malariaparasiet. De resultaten van deze klinische trial, gepubliceerd in Science Translational Medicine, laten zien dat het vaccin veilig is en een afweerreactie opwekt tegen een malaria-infectie.

Malaria is een veelvoorkomende infectieziekte, veroorzaakt door een parasiet met een ingewikkelde levenscyclus in de mens en in de mug (zie ‘Over Malaria’ onderaan). De eerste fase in mensen vindt plaats in de lever, de tweede in het bloed. Omdat de leverfase geen ziekteverschijnselen met zich meebrengt en die in het bloed wel, is het doel van het vaccin om de parasiet in de lever tegen te houden.

Malaria kreupel maken

Voor het malariavaccin uit deze studie hebben onderzoekers een verzwakte malariaparasiet gemaakt door twee genen te verwijderen, en deze samen met het Amerikaanse bedrijf Sanaria Inc. tot vaccin ontwikkeld. Deze parasiet bereikt wel het eerste leverstadium in de mens, maar door de genetische verzwakking leidt dit niet tot infectie van het bloed. In eerdere fasen van het onderzoek waren belangrijke genen geïdentificeerd die, bij afwezigheid, ervoor zorgden dat de parasiet in de lever niet kan groeien. In een gezamenlijke klinische studie kregen 67 vrijwilligers in Leiden en Nijmegen injecties toegediend met het vaccin gemaakt van de genetisch gemodificeerde parasiet (met de naam PfSPZ GA1) – het was voor het eerst dat er een dergelijk vaccin geïnjecteerd is. Er werden een hoge en een lage dosis toegediend.

Veilig en gedeeltelijk effectief

De resultaten van de proef laten zien dat het vaccin veilig is en niet leidt tot infectie van het bloed en dus geen malariaverschijnselen veroorzaakt. Ook was te zien dat de gevaccineerde vrijwilligers een afweer tegen een malaria-infectie ontwikkelden, al was deze bescherming niet volledig. Dit betekent dat de ziekte wel wordt uitgesteld, maar niet wordt voorkomen. De gemeten afweerreactie en aangetoonde veiligheid is volgens de onderzoekers een sterke stimulans om een vaccin op basis van verzwakte malariaparasieten verder te ontwikkelen.

Over malaria

Malaria is met zo’n 216 miljoen gevallen en 400.000 doden per jaar een van de grootste infectieziekten van deze tijd. De laatste jaren is er een toename in het aantal zieken, vooral in Sub-Sahara Afrika en Zuid-Amerika.
De meest dodelijke vorm van malaria wordt veroorzaakt door een eencellige parasiet, Plasmodium falciparum, die door muggen wordt overgedragen. Eenmaal in de mens ontwikkelt de parasiet zich eerst gedurende ongeveer zeven dagen in de lever. De parasiet transformeert en komt uit de lever in het bloed terecht waar het rode bloedcellen kan infecteren. Vervolgens ontwikkelt de parasiet zich van een ongeslachtelijke cel tot volgroeide mannelijke en vrouwelijke geslachtscellen. Die cellen kunnen vervolgens weer door muggen opgezogen worden, waarna bevruchting van de parasieten in de muggenmaag plaatsvindt. De nakomelingen kunnen na een steek van de mug weer in de mens terechtkomen.

N.b.: Deze studie staat op zichzelf en overlapt niet met de publicatie in dezelfde editie van Science Translational Medicine die beschreven wordt in ons andere nieuwsbericht van vandaag. Het grote verschil in de twee benaderingen is dat dit vaccin een menselijke malariaparasiet gebruikt die door genetische modificatie minder schadelijk moet worden voor mensen, terwijl de andere studie een malariaparasiet gebruikt die door genetische modificatie meer op de menselijke variant moet lijken. Amanda Fabra García, Geert Jan van Gemert en Robert Sauerwein van het Radboudumc zijn auteurs in beide publicaties, en hebben in de ontwikkeling van beide malariavaccins een belangrijke rol gespeeld.
 
  • Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.

    Nieuws homeResearch

Meer informatie


Stephan van Duin

wetenschapsvoorlichter

(06) 21 19 73 89

Meer nieuws


Terug van vakantie of bezoek aan een gebied met code oranje of rood: aangescherpte maatregelen voor medewerkers, patiënten en bezoekers

10 augustus 2020

Tijdens de vakantieperiode kan het reisadvies in delen van een land wijzigen van code geel, naar oranje of zelfs rood. Om ook na deze periode de veiligheid van onze patiënten, bezoekers en medewerkers te waarborgen, voert het Radboudumc vanaf 10 augustus een aantal aangescherpte maatregelen door.

lees meer

BCG-vaccin is veilig en leidt niet tot een verhoogd risico op COVID-19-klachten

6 augustus 2020

Meer studies moeten uitwijzen of het generieke vaccin ook een positief effect kan hebben

lees meer

IC Café op 8 september voor corona-IC-patiënten en naasten Aandacht voor ervaringen tijdens en na de ziekte

5 augustus 2020

De coronacrisis heeft grote impact gemaakt op iedereen. Vooral voor degenen die met een corona-infectie op de intensive care hebben gelegen. Daarom is er op 8 september het eerste digitale IC Café voor corona-IC-patiënten en hun naasten.

lees meer

Ook na vijf jaar blijken bot-verankerde prothesen een goede ingreep

5 augustus 2020

Ondanks stomaproblemen een flinke verbetering in mobiliteit en kwaliteit van leven

lees meer

Slechtere prognose bloedkanker bij dubbele mutatie gen

5 augustus 2020

De rol van TP53 bij myelodysplastisch syndroom

lees meer

Radboudumc-onderzoek leidt tot vereenvoudigde dosis hiv-medicijn voor kinderen

5 augustus 2020

Resultaten zijn opgenomen in de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO

lees meer