Nieuws Niet uitgerijpte bloedcellen wijzen al vroeg op ernstig beloop COVID19
30 november 2020

De aanwezigheid van bepaalde niet uitgerijpte celtypen in bloed geven al vroeg aan dat COVID-19 zich gaat ontwikkelen tot een ernstige ziekte. Dat schrijft een Duits-Nederlands team met onderzoekers van de afdeling Intensive Care (IC) van het Radboudumc in het wetenschapsblad Immunity.

 

Bij ernstige vormen van COVID-19 spelen niet alleen de klassieke afweercellen een rol. Sterker nog, de uitstroom van onrijpe voorlopercellen uit het beenmerg naar het bloed wijst erop dat de ziekte ernstige vormen gaat aannemen. Mogelijk dragen die cellen ook bij aan optredende complicaties, schrijven de Duits-Nederlandse onderzoekers in Immunity

 

Biomarker voor ernstig beloop COVID-19

Infecties met het SARS-CoV2 virus leiden tot zeer uiteenlopende ziektebeelden. Veel van de infecties verlopen mild of zelfs zonder klachten, maar ze kunnen – vooral bij ouderen – ook levensbedreigend zijn. In deze ernstige gevallen kunnen, naast de longen, ook hart, nieren en andere organen worden beschadigd. Ontsporende afweerreacties spelen daarbij een belangrijke rol, maar er ontstaan steeds meer bewijs dat schade aan kleine bloedvaten en een verhoogde stollingsneiging ook doorslaggevende factoren zijn voor een ernstig ziektebeloop. Bloedstolsels in de longen is zelfs één van de belangrijkste oorzaken van overlijden aan COVID-19.

 

Vroege voorspellers?

De onderzoekers wilden weten of bepaalde cellen hierin een belangrijke rol spelen en of die cellen al vroeg in de ontwikkeling van de ziekte te vinden zijn. “In dat geval zouden ze kunnen dienen als biomarker, als vroege voorspeller voor een ernstige COVID-19 infectie”, zegt Professor Philip Rosenstiel, directeur van het Institute for Clinical Molecular Biology (IKMB) van de universiteit Kiel en het Universitair Medisch Centrum Sleeswijk-Holstein (UKSH). Bij 14 patiënten die in Kiel, Bonn, Keulen of Nijmegen waren opgenomen voor COVID-19 werden regelmatig bloedmonsters genomen gedurende de ziekte. Hun bloed werd vergeleken met het bloed van gezonde personen.

 

Vingerafdruk

Met nieuwe technieken zoals single cell genomics, vonden de onderzoekers enkele zeldzame celtypen bij patiënten met COVID-19. Gecombineerd met laboratoriumgegevens, ontstekingsmediatoren en andere data ontstond een kenmerkend verschil, een ‘vingerafdruk’ van de veranderende functie van die cellen gedurende het ziekteverloop. Twee niet uitgerijpte celtypen blijken erg karakteristiek voor de ontwikkeling van ernstige COVID-19, namelijk megakaryocyten en niet uitgerijpte rode bloedcellen. Dat is opmerkelijk, omdat deze nog niet uitgerijpte cellen normaal niet in de bloedsomloop, maar nog in het beenmerg zitten om daar verder uit te rijpen. Eerder is het verschijnsel eigenlijk alleen gezien bij patiënten met andere ernstige aandoeningen, bijvoorbeeld sepsis (bloedvergiftiging). Het is voor het eerste dat dit proces ook bij patiënten met COVID-19 is vastgesteld.

 

Bloedstolling

Bijna veertig patiënten die met ernstige COVID-19 werden behandeld op de IC in het Radboudumc vormden een belangrijk onderdeel van het onderzoek. “Bij de patiënten die uiteindelijk aan de ziekte overleden zagen we dat die twee nog niet uitgerijpte celtypen – megakaryocyten en rode bloedcellen - nadrukkelijk aanwezig waren in het bloed”, zegt IC-onderzoeker Matthijs Kox van het Radboudumc. “Megakaryocyten zijn megaproducenten van bloedplaatjes, die stolling kunnen veroorzaken. En we weten dat bloedstolsels een van de belangrijkste overlijdensoorzaken bij COVID-19 zijn. Op onze IC ontwikkelt bijvoorbeeld zeker een derde van de patiënten met COVID-19 bloedstolsels in de longen. Ongeveer dertig procent van hen overlijdt eraan.

 

Passend bij symptomen

Samen met hoogleraar Intensive Care Peter Pickkers en PhD-er Niklas Bruse was Kox verantwoordelijk voor de Nederlandse bijdrage aan het onderzoek. De gevonden resultaten passen bij de symptomen die artsen in het ziekenhuis zien en bieden ook een mogelijke verklaring. Kox: “Het is denkbaar dat die megakaryocyten in het bloed veel bloedplaatjes aanmaken met een grotere stollingsneiging. Dat moeten we nader onderzoeken. En de duidelijke toename van niet uitgerijpte rode bloedcellen is meestal een indicatie voor zuurstofgebrek. Die toename zien we niet alleen bij COVID-19, maar ook bij andere ernstige longziekten.”

­­­­­­­­­-

Publicatie in Immunity: Longitudinal multi-omics analyses identify responses of megakaryocytes, erythroid cells and plasmablasts as hallmarks of severe COVID-19 trajectories

Meer informatie


Pieter Lomans

persvoorlichter

send an email

Meer nieuws


AI-analyse van genen, weefsels en beelden moet pancreaskanker beter behandelbaar maken PANCAIM wil diagnose, prognose en behandeling van pancreaskanker aanzienlijk verbeteren

5 maart 2021

Het Europese PANCAIM consortium, gecoördineerd door het Radboudumc, gaat AI gebruiken om nieuwe kennis te genereren uit bestaande genetische, pathologische en radiologische informatie van duizenden patiënten.

lees meer

Een genetische pleister die erfelijke doofheid moet voorkomen Onderzoek wijst uit dat aanpak voor DFNA9 kan werken

3 maart 2021

Onderzoekers van het Radboudumc hebben een genetische pleister ontwikkeld voor DFNA9, een vorm van erfelijke doofheid. Daarmee kunnen ze de problemen in de gehoorcellen opheffen. Verder onderzoek is nodig om de genetische pleister als therapie naar de kliniek te brengen.

lees meer

Artificiële Intelligentie voor betere preventie van dementie AI-Mind project ontwikkelt platform voor snelle, vroege diagnostiek

23 februari 2021

Het internationale AI-Mind project, waaraan ook het Radboudumc deelneemt, gaat slimme digitale instrumenten ontwikkelen om hersenverbindingen te screenen en het risico op dementie in te schatten bij mensen met milde cognitieve problemen.

lees meer

Nieuw lab voor AI in gezondheid, gedrag en voeding

12 februari 2021

Het nationale Innovation Center for Artificial Intelligence (ICAI) opent een nieuw lab gericht op gezondheid, gedrag en voeding. Bij dit nieuwe OnePlanet ICAI-lab for Precision Health, Nutrition and Behavior zijn Radboud Universiteit, Wageningen en Radboudumc betrokken.

lees meer

Meer zeldzame ziektes opsporen door analyse in drie dimensies Gelderse en Europese bijdragen voor innovatief project Radboudumc, BioProdict en Vartion

19 november 2020

Met kunstmatige intelligentie, slimme rekenkracht en genetica meer diagnoses stellen bij patiënten met zeldzame ziektes. Dit innovatieve project wordt ondersteund door het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) en de provincie Gelderland met ruim een half miljoen euro.

lees meer

Zeventien Radboud-onderzoekers in top meest geciteerde wetenschappers

18 november 2020

Op de lijst met de 1 procent meest geciteerde wetenschappers van de afgelopen tien jaar staan 17 wetenschappers van het Radboudumc of de Radboud Universiteit. De lijst werd vandaag bekendgemaakt door Clarivate Analytics.

lees meer
  • Medewerkers
  • Intranet