Nieuws Meer onderwijs heeft geen invloed op veroudering van de hersenen
28 april 2021

In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, zorgt een langere onderwijsduur niet voor een vertraging van de veroudering van de hersenen. Dat schrijven onderzoekers van het Lifebrain-consortium, onder wie Rogier Kievit van het Radboudumc, in een artikel in PNAS.

 

Alle hersenen krimpen met de leeftijd. De algemeen aanvaarde opvatting is, dat meer onderwijs het tempo van die krimp vertraagt. Het bewijs daarvoor is echter niet doorslaggevend omdat studies de snelheid van verandering in de loop van de tijd niet hebben kunnen volgen. Tot nu toe.

 

Hersenen krimpen in hetzelfde tempo

Door bundeling van verschillende Europese hersendatabanken van het Lifebrain-consortium, hebben onderzoekers de hersenveranderingen bij individuen gedurende vele jaren kunnen volgen. Hoewel hoger opgeleide mensen iets grotere hersenvolumes hebben dan lager opgeleiden, zagen de onderzoekers dat ook hun hersenen gedurende het hele leven in hetzelfde tempo krimpen. "Dit suggereert dat hoger onderwijs geen invloed heeft op de veroudering van de hersenen", zegt Lars Nyberg van de Universiteit van Umeå in Zweden, eerste auteur van de studie en deel uitmakend van het Lifebrain-consortium.

 

Gemeten hersenkrimp in de loop van de tijd

De onderzoekers maten de hersenveroudering door het volume te meten van de cortex (de buitenste laag van het brein) en de hippocampus, in MRI-scans van meer dan 2000 deelnemers in de Lifebrain en Britse biobanken. Deze hersengebieden kunnen na verloop van tijd krimpen, als natuurlijk onderdeel van de veroudering. De hersenen van de deelnemers werden gedurende een periode van 11 jaar tot drie keer gescand (een 'longitudinaal' onderzoek), waardoor veranderingen in de tijd in beeld zijn te brengen.

"Dit is wat deze studie zo uniek maakt", zegt Nyberg. "Het is een longitudinale test op grote schaal, met een herhaling in twee andere, onafhankelijke datasets. En het is ook een van de grootste in zijn soort." De onderzoekers vergeleken de krimp van deze gebieden bij mensen die vóór hun dertigste hoger onderwijs hadden genoten en bij mensen zonder hoger onderwijs. De deelnemers varieerden in leeftijd van 29 tot 91 jaar.

 

Hoger onderwijs is bescheiden gerelateerd aan grotere hersenen

De snelheid van hersenkrimp bij deelnemers met meer en minder opleidingsjaren was dus vergelijkbaar. De onderzoekers ontdekten verder dat degenen met een hoge opleiding in enkele hersenregio’s een iets groter hersenvolume hadden, maar ook in deze regio's was de snelheid van verandering niet gerelateerd aan het opleidingsniveau.

"De studie zegt niet dat onderwijs niet belangrijk is", benadrukt onderzoeker Anders Fjell van de Universiteit van Oslo. “Onderwijs heeft vele voordelen in het leven, maar we kunnen uit deze studie niet zeggen of onderwijs deze voordelen heeft veroorzaakt. Als mensen met een hoge opleiding grotere hersenen hebben, kan dit mogelijk wel het begin vertragen van dementie en andere aandoeningen die samenhangen met een verminderd cognitief functioneren.”

Concluderend zegt Fjell: "Het komt erop neer dat de hersenen van alle mensen uiteindelijk krimpen, maar de snelheid van deze krimp lijkt niet te worden beïnvloed door het aantal jaren dat je op school hebt doorgebracht."

 

Europese Lifebrain-samenwerking

Rogier Kievit van het Radboudumc en het Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour, die ook aan het onderzoek meedeed, onderschrijft deze punten: “Om echt de impact te begrijpen van uiteenlopende ervaringen op onze hersenontwikkeling, moeten we bestuderen hoe de hersenen veranderen, zowel bij mensen die gezond ouder worden als bij hen bij wie dit niet het geval is. Onze Europese Lifebrain-samenwerking stelt ons in staat om in ongekend detail te bestuderen hoe dit gebeurt. De bevindingen in deze huidige studie tonen opmerkelijk genoeg aan, dat meer onderwijs niet noodzakelijkerwijs leidt tot een langzamere hersenveroudering. In toekomstig onderzoek zullen we verder uitpluizen welke factoren een sleutelrol spelen bij de gezondheid van de hersenen, en hoe we het beste een gezond en onafhankelijk leven kunnen leiden tot op hoge leeftijd.”

 

Over het Lifebrain-consortium

Lifebrain is een door de EU gefinancierd Horizon 2020-consortium dat gegevens van 6000 onderzoeksdeelnemers uit 11 Europese brain-imaging studies in 7 landen bij elkaar brengt. Het project wil enkele van de grootste longitudinale Europese onderzoeken naar leeftijdsverschillen in hersenen en cognitie bij elkaar brengen, vollediger gebruiken, en deze gegevens harmoniseren en verrijken.

­­­­­­­­

Publicatie in PNAS: Educational attainment does not influence brain aging - Lars Nyberg, Fredrik Magnussen, Anders Lundquist, William Baaré, David Bartrés-Faz, Lars Bertram, C. J. Boraxbekk, Andreas M. Brandmaier, Christian A. Drevon, Klaus Ebmeier, Paolo Ghisletta, Richard N. Henson, Carme Junqué, Rogier Kievit, Maike Kleemeyer, Ethan Knights, Simone Kühn, Ulman Lindenberger, Brenda W. J. H. Penninx, Sara Pudas, Øystein Sørensen, Lídia Vaqué-Alcázar, Kristine B. Walhovd, and Anders M. Fjell

Meer informatie


Pieter Lomans

persvoorlichter

send an email

Meer nieuws


Nijmeegse onderzoekers ontwikkelen plug-and-play platform voor ChIP-seq Platform geeft aanzet voor epigenetische toepassingen in kliniek

7 mei 2021

Het team van moleculair bioloog Hendrik Marks en het Amerikaanse bedrijf Fluidigm hebben een nieuwe, geautomatiseerde techniek voor ChIP-seq ontwikkeld

lees meer

Fabio Jakobsen: ‘Nog even en ik kan weer vrijuit lachen’ Behandeling wielrenner in Radboudumc na pijnlijke valpartij bijna afgerond

7 mei 2021

Met afgrijzen zagen we 5 augustus 2020 op tv de valpartij van wielrenner Fabio Jakobsen in de massasprint tijdens de Ronde van Polen. Voor zijn leven werd gevreesd. Maar gelukkig kan hij het navertellen. Zijn behandeling is bijna afgerond in het Radboudumc.

lees meer

Malariavaccin moet rekening houden met immuunsysteem van ontvanger

6 mei 2021

Gecontroleerde menselijke malaria-infecties bij Afrikanen die al malaria hebben gehad en Europeanen zonder voorafgaande malaria-infecties, geven uiteenlopende reacties in het afweersysteem.

lees meer

Subsidies voor Radboudumc en universiteit in NWO Open Competitie

6 mei 2021

Vier onderzoeksprojecten van het Radboudumc de Radboud Universiteit krijgen een NWO Open competitie-subsidie van het NWO-domein Sociale en Geesteswetenschappen.

lees meer

Eerste patiënt met bloedstelpende pleister behandeld in Radboudumc GATT Technologies zet stap naar klinisch onderzoek

5 mei 2021

Bij een patiënt die recent in het Radboudumc aan de lever is geopereerd, werd een innovatieve bloedstelpende pleister (GATT-Patch) van het Nijmeegse bedrijf GATT Technologies gebruikt.

lees meer