Nieuws Nieuwe studie Gebrek aan aandacht voor geslacht en sekse in klinische studies COVID19
6 juli 2021

Hoewel COVID-19 zich verschillend uit bij mannen en vrouwen, maakt de grote meerderheid van de huidige klinische studies van SARS-CoV-2 en COVID-19 geen melding van geslacht/gender. Sterker nog, slechts een fractie, 4 procent, is expliciet van plan om geslacht en gender in hun analyse te behandelen, concludeert een nieuwe analyse van bijna 4.500 studies. Het artikel is gepubliceerd in Nature Communications (beschikbaar vanaf 6 juli, 17u).

Tijdens de coronapandemie zien we verschillen tussen mannen en vrouwen. Mannen zijn kwetsbaarder voor een ernstig verloop van COVID-19, meer mannen worden in het ziekenhuis opgenomen, en meer mannen sterven aan de gevolgen van het virus. Waarom dat zo is, weten we nog niet precies. Consequentie kan wel zijn dat mannen en vrouwen verschillende therapieën nodig hebben. Tegelijkertijd is er een verband tussen geslacht en het risico op het oplopen van een infectie, bijvoorbeeld omdat vrouwen vaker werkzaam zijn in de zorg of in andere functies met direct contact met andere mensen. Dit vergroot de kans op blootstelling aan het virus. Bij het doen van onderzoek en maken van beleid, is het van belang om aan beide elementen aandacht te besteden.

Toch vermeldt slechts een minderheid van de 4.420 geregistreerde klinische studies over COVID-19 geslacht en gender in de studieregistratie, zo blijkt uit een nieuwe analyse die is gepubliceerd in Nature Communications. De studie is uitgevoerd door onderzoekers van het Radboudumc, de Universiteit van Aarhus, de Universiteit van Kopenhagen en de Universiteit van Bielefeld.

Volgens de laatste auteur van het artikel, Sabine Oertelt-Prigione van het Radboudumc en de Universiteit van Bielefeld, is het ontbreken van aandacht voor geslacht en sekse problematisch: “We hebben vanaf het begin gezien dat de ziekte geen identiek beloop heeft voor vrouwen en mannen. De verschillen in ziekenhuisopname en sterftecijfers wijzen daarop. Dit betekent dat onze zorg, zoals medicijnen of andere behandelingen, ook tot verschillende resultaten kunnen leiden.”

Vier procent neemt geslacht en gender op in onderzoek

De onderzoekers keken naar 4.420 COVID-19 studies geregistreerd bij ClinicalTrials.gov, een Amerikaanse database van meer dan 300.000 studies uit 200 landen. In de COVID-19 steekproef, waren 1.659 observationele studies, en 2.475 interventiestudies.

  • 21,2% (935) neemt geslacht mee in het werven van deelnemers
  • 4% (178) is van plan gender/geslacht op te nemen in de resultaten
  • 5,4% (237) geeft aan dat verdeling in geslacht belangrijk is
  • 2,8% (124) gericht op één geslacht (waarvan 100 vrouwenstudies, vaak gericht op zwangerschap)

Onderzoeken onder tijdsdruk

Een reden voor het uitblijven van gegevens over geslacht en gender kan zijn dat de studies onder hoge tijdsdruk worden uitgevoerd. Sabine Oertelt-Prigione: “Onderzoekers zijn soms bezorgd dat het analyseren van sekseverschillen in een studie meer deelnemers en langere rekruteringstijden zou kunnen betekenen om hun doelstellingen te bereiken. Vooral in de beginfase van de pandemie werkten ze onder grote tijdsdruk.”

Emer Brady, eerste auteur van de studie en werkzaam bij het Deense Centrum voor Studies in Onderzoek en Onderzoeksbeleid aan de Universiteit van Aarhus vult aan: “Wat de tijdsdruk betreft, hoopten we dat naarmate de pandemie vorderde en er meer aandacht kwam voor de verschillen tussen mannen en vrouwen, er meer aandacht zou komen voor geslacht en gender in de studieprotocollen die werden geregistreerd op ClinicalTrials.gov, maar dat bleek niet het geval te zijn. We hebben ook gekeken naar de gepubliceerde trials, waar de aandacht voor sekse en gender groter was, maar nog steeds nam of rapporteerde slechts één op de vijf trials sekse of gender mee in hun analyses.”

Oertelt-Prigione benadrukt het belang van de rol van geslacht en gender in klinisch onderzoek: "We zien steeds vaker dat mannen en vrouwen verschillend reageren op medicijnen. Dit negeren in trials kan later leiden tot ernstige ongewenste bijwerkingen. Door naar geslachtsverschillen te kijken hebben we de infectie beter leren begrijpen en zullen we meer te weten komen over de behandelingsopties. Rekening houden met verschillen in gender en geslacht is een essentiële stap richting meer gepersonaliseerde gezondheidszorg."

Publicatie in Nature Communications

Lack of consideration of sex and gender in COVID-19 clinical studies – Emer Brady, Mathias Wullum Nielsen, Jens Peter Andersen, Sabine Oertelt-Prigione. DOI: 10.1038/s41467-021-24265-8. Beschikbaar vanaf 6 juli om 17u.

Meer informatie


Pauline Dekhuijzen

wetenschaps- en persvoorlichter

send an email

Meer nieuws


TropIQ zoekt met AI nieuwe mugwerende middelen

21 september 2021

TropIQ Health Sciences, een spin-off van het Radboudumc, ontvangt 1,3 miljoen dollar van de Bill and Melinda Gates Foundation om nieuwe mugwerende middelen op te sporen.

lees meer

Start-up Patholyt ontwikkelt AI-innovaties voor de patholoog

21 september 2021

Patholyt wil de toepassing van kunstmatige intelligentie (AI) in de pathologie versnellen en de kansen van kankerpatiënten wereldwijd verbeteren. Patholyt is een spin-off van het Radboudumc, koploper in het onderzoek naar AI binnen de pathologie

lees meer

MI-robot: tumoren in beeld Podcast 8 in de serie ‘AI for Life’

21 september 2021

In deze podcastaflevering van AI for Life staat de MI-robot centraal. Radboudumc, Soteria Medical en Tesla Dynamic Coils werken aan een robot die gerichter biopten kan nemen.

lees meer

Groot AI-project ontvangt ruim 95 miljoen voor tien jaar publiek-privaat onderzoek Radboudumc met medische AI belangrijke kartrekker in het project

20 september 2021

Het Radboudumc neemt deel aan het ROBUST-consortium, dat bestaat uit 17 AI-labs waarvan er 8 zijn gericht op de gezondheidszorg. Het Radboudumc leidt 5 van deze 8 labs.

lees meer

Behandeling van meest voorkomende huidkanker kan soms wachten

20 september 2021

Niet behandelen maar wel in de gaten houden is ook een optie

lees meer