Een internationale commissie van meer dan twintig experts, waaronder hoogleraar André Marquand van het Radboudumc, roept vandaag overheden, stedelijke bestuurders en onderzoeksfinanciers op om hersen- en mentale gezondheid als een standaardmaatstaf op te nemen in milieu-, stedelijk- en klimaatbeleid. Het doel voor het komende decennium: geen enkele grote milieu-interventie zou nog mogen worden gepland of geëvalueerd zonder rekening te houden met de gevolgen voor de mentale gezondheid. Het rapport verschijnt vandaag in Nature Mental Health.
De Earth Brain Health Commissie concludeert dat klimaat- en weersomstandigheden met extreme effecten, lucht- en geluidsoverlast, stedelijke stressfactoren, verlies van biodiversiteit en toenemende sociale ongelijkheid samenhangen met een verhoogd risico op angststoornissen, depressie, trauma-gerelateerde aandoeningen en cognitieve achteruitgang. Deze blootstellingen komen zelden afzonderlijk voor. Ze concentreren zich vaak in dezelfde gebieden en bevolkingsgroepen en werken via biologische, psychologische en sociale mechanismen gedurende de gehele levensloop, van de prenatale ontwikkeling tot op hoge leeftijd.
Geografische kenniskloof
Cruciaal is dat de commissie concludeert dat de belangrijkste belemmeringen voor actie organisatorisch en financieel van aard zijn, en niet voortkomen uit een gebrek aan wetenschappelijk bewijs. De cohorten, observatiesystemen, analysemethoden en beleidsinstrumenten die nodig zijn om in actie te komen, bestaan al, maar worden momenteel los van elkaar onderhouden. Bovendien wordt mentale gezondheid zelden gemeten op de plekken waar milieubeslissingen worden genomen. Daarom presenteert de commissie haar aanbevelingen als concrete verplichtingen.
Het rapport is eveneens duidelijk over de onzekerheden die blijven bestaan. Een groot deel van het beschikbare bewijs is nog steeds gebaseerd op correlaties, terwijl de sterkte van de bevindingen varieert tussen verschillende blootstellingen en bevolkingsgroepen. De causale mechanismen die milieuveranderingen verbinden met hun effecten op de mentale gezondheid zijn slechts gedeeltelijk begrepen. Daarnaast bestaat er een aanzienlijke geografische kenniskloof: veel beschikbare data zijn afkomstig uit hoge-inkomenslanden, terwijl de snelste milieu- en stedelijke transformaties elders plaatsvinden.
Vergroening
‘Milieuverandering is niet alleen een ecologisch of economisch probleem. Ze raakt ook het brein’, aldus Gunter Schumann, voorzitter van de commissie. ‘De vraag is niet langer óf de omgeving van belang is voor mentale gezondheid, maar welke specifieke blootstellingen van belang zijn, voor wie, in welke levensfase, en welke daarvan we kunnen beïnvloeden. Onze belofte is bewust concreet: binnen tien jaar moet een overheid die beslist over investeringen in een hittebestrijdingsprogramma, waterkeringen of een schone-luchtzone in staat zijn om op basis van eigen gegevens te bepalen wat die beslissing betekent voor de mentale gezondheid van de mensen die zij bedient.’
De gevolgen zijn ongelijk verdeeld. Kinderen, ouderen, mensen met een beperking, ontheemde bevolkingsgroepen en gemeenschappen in lage- en middeninkomenslanden worden vaak sterker blootgesteld aan risico’s, terwijl zij over minder middelen beschikken om zich aan te passen. De commissie waarschuwt dat interventies die onvoldoende aandacht besteden aan rechtvaardigheid deze ongelijkheden zelfs kunnen vergroten. Maatregelen zoals stedelijke vergroening en verkoelingsprogramma’s bereiken vaak als eerste beter gefaciliteerde gemeenschappen, waardoor de meest kwetsbare groepen verder achterop raken.
Maatregelen
Als antwoord hierop pleit de commissie ervoor om maatregelen juist daar in te zetten waar de behoefte het grootst is. Ook formuleert zij een concrete onderzoeksdoelstelling: ten minste dertig procent van het aanbevolen onderzoek moet worden geleid door partners uit lage- en middeninkomenslanden en uit getroffen gemeenschappen. Daarnaast roept zij op om gemeenschappen vanaf het begin van het proces te betrekken bij het ontwerp van interventies, nog voordat financiering wordt toegekend.
De commissie bracht deskundigen samen op het gebied van epidemiologie, neurowetenschappen, psychiatrie, milieu- en klimaatwetenschap, geografie, sociale wetenschappen, publieke gezondheid, ethiek en digitale innovatie, afkomstig van instellingen in Europa, Azië, Afrika en Noord- en Zuid-Amerika.
Over de publicatie
Dit onderzoek is gepubliceerd in Nature Mental Health: The Earth–Brain–Health Commission Report. G Schumann, J Luterbacher, A Marquand, C Gross, X Hunt, B Stahl, L Brandt, B Chen, D Dinakaran, JS Ji, T Jia, S Karl, F Lazaridou, L Salminen, M Tian, R Barciela, V Benegal, A Bernard, S Desrivières, J Feng, P Gong, A Heinz, J Li, A Meyer-Lindenberg, K Pickett, A Salles, J Salomon, S Shetty, P Thompson. DOI: 10.1038/s44220-026-00737-y.
-
Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.
