

Verpleegkundige Refereerbijeenkomsten Samen Leren, samen groeien
Onder begeleiding van (verpleegkundig) onderzoekers en (ervarings)deskundigen verkennen we tijdens de verpleegkundige refereer bijeenkomsten op een toegankelijke manier het kritisch lezen en begrijpen van wetenschappelijke literatuur over een speciefiek IC onderwerp binnen het verpleegkundig domein. Zo wordt evidence based practice een leuke ervaring waarbij we elkaar ondersteunen in onze professionele groei.
In het kort
-
Iedereen met een interesse in evidence based IC-verpleegkunde is van harte welkom, ook als je niet werkzaam bent bij het Radboudumc.
-
Op een toegankelijke manier het kritisch lezen en begrijpen van wetenschappelijke literatuur over een speciefiek IC onderwerp binnen het verpleegkundig domein.
-
Verpleegkundige refereerbijeenkomsten bijeenkomsten vinden elke 3 maanden plaats, meestal op de derde donderdag van de maand, van 16:00 tot 17:30 uur. Je kunt fysiek aanwezig zijn (locatie Radboudumc) of online deelnemen via Teams.
-
Aanmelden per bijeenkomst is handig, maar zeker niet noodzakelijk.
-
De refereerbijeenkomsten zijn niet geaccrediteerd.
Aankomende verpleegkundige refereerbijeenkomsten
Op donderdag 17 december om 16.00 uur organiseert de IC van het Radboudumc weer een verpleegkundige refereermiddag. Deze keer staat het herstel van patiënten na een IC-opname centraal. Hoewel steeds meer patiënten een kritieke ziekte overleven, ervaren velen nog langdurige fysieke, cognitieve en psychische klachten.
lees meerAankomende verpleegkundige refereerbijeenkomsten
Op donderdag 17 december om 16.00 uur organiseert de IC van het Radboudumc weer een verpleegkundige refereermiddag.
Deze keer staat het herstel van patiënten na een IC-opname centraal. Hoewel steeds meer patiënten een kritieke ziekte overleven, ervaren velen nog langdurige fysieke, cognitieve en psychische klachten. Deze klachten worden samengevat onder de term Post Intensive Care Syndrome (PICS) en kunnen een grote impact hebben op de kwaliteit van leven van patiënten en hun naasten.
Tijdens deze bijeenkomst bespreken we wat PICS precies inhoudt, welke gevolgen het heeft voor patiënten en welke interventies kunnen bijdragen aan een beter herstel.
Dit doen we aan de hand van de volgende artikelen:
- Schwitzer ME, Jensen MKS, Brinkman LL, et al. Survival ≠ Recovery: A Narrative Review of Post-Intensive Care Syndrome. CHEST Critical Care. 2023;1(1):100003.
- Tilburgs B, Simons KS, Corsten S, et al. Associations between Physical, Cognitive, and Mental Health Domains of Post-Intensive Care Syndrome and Quality of Life: A Longitudinal Multicenter Cohort Study. Critical Care Medicine. 2024;53(1):e74.
Onder andere de volgende onderwerpen komen aan bod:
- wat Post Intensive Care Syndrome (PICS) is;
- de fysieke, cognitieve en psychische gevolgen van een IC-opname;
- de impact van PICS op kwaliteit van leven;
- risicofactoren en mogelijkheden voor preventie;
- wat wij als IC-verpleegkundigen kunnen doen om herstel te bevorderen.
Daarnaast is er volop gelegenheid voor discussie en het delen van ervaringen uit de dagelijkse praktijk.
Je bent van harte welkom om deel te nemen. Dat kan fysiek (gebouw B, route 623, Toon Tellegen) of via onderstaande teamslink. We hopen je op 17 december te zien voor een interessante en interactieve middag!
Teamslink
https://teams.microsoft.com/meet/3752305221283032?p=0aMrnTT6oXnsFqSCrv
Vergadering-id: 375 230 522 128 303 2
Wachtwoordcode: dm2Te6e3
Voorgaande verpleegkundige refereerbijeenkomsten
Echogeleid prikken van perifere infusen: wat zegt de wetenschap? 17 september 2026
Tijdens deze refereerbijeenkomst bespraken we aan de hand van twee wetenschappelijke artikelen de huidige evidentie rondom echogeleid prikken van perifere infusen.
lees meerDorst bij IC patiënten 18 juni 2026
Tijdens deze refereerbijeenkomst besprak Marleen Flim (verpleegkundig wetenschapper, Gelre Ziekenhuis Apeldoorn) het onderwerp dorst bij IC‑patiënten. Dorst is een veelvoorkomende en belastende klacht, maar krijgt in de dagelijkse IC‑zorg vaak weinig aandacht.
lees meerDorst bij IC patiënten 18 juni 2026
Tijdens deze refereerbijeenkomst besprak Marleen Flim (verpleegkundig wetenschapper, Gelre Ziekenhuis Apeldoorn) het onderwerp dorst bij IC‑patiënten. Dorst is een veelvoorkomende en belastende klacht, maar krijgt in de dagelijkse IC‑zorg vaak weinig aandacht. Aan de hand van twee artikelen ging zij in op oorzaken van dorst, manieren om dorst te meten, interventies om dorst te verlichten en patiëntervaringen uit kwalitatief onderzoek.
Artikel 1: Thirst in adult patients in the intensive care unit: A scoping review. Flim M, Rustøen T, Blackwood B, Spronk PE. Intensive and Critical Care Nursing. 2025;86:103787. https://doi.org/10.1016/j.iccn.2024.103787
Artikel 2: Patients' experience of thirst while being conscious and mechanically ventilated in the intensive care unit. Kjeldsen CL, Hansen MS, Jensen K, Holm A, Haahr A, Dreyer P. Nurs Crit Care. 2018;23(2):75‑81. DOI: 10.1111/nicc.12277
De groene IC: duurzame zorg op de intensive care 19 maart 2026
Tijdens deze refereerbijeenkomst bespraken Bram Tilburgs (post‑doc onderzoeker, Radboudumc) en Tim Stobernack (onderzoeker en expert op duurzame IC‑zorg) hoe de intensive care groener en duurzamer kan worden ingericht.
lees meerDe groene IC: duurzame zorg op de intensive care 19 maart 2026
Tijdens deze refereerbijeenkomst bespraken Bram Tilburgs (post‑doc onderzoeker, Radboudumc) en Tim Stobernack (onderzoeker en expert op duurzame IC‑zorg) hoe de intensive care groener en duurzamer kan worden ingericht. Aan de hand van twee artikelen werd ingegaan op de circulaire materiaalstromen binnen de IC en op de milieu‑impact van een postoperatieve IC‑opname. De discussie richtte zich op praktische mogelijkheden om de ecologische voetafdruk van IC‑zorg te verkleinen.
Artikel 1: Circular material flow of medication in the intensive care unit. Klasen J, Rijcks S, Gommers D, Diehl JC, Hunfeld N. Critical Care. 2025;29(1):205.
Artikel 2: De milieu‑impact van een post‑operatieve IC‑opname. Tim Stobernack, Egid van Bree, Emma Kooistra en Hugo Touw
Familieparticipatie op de IC 15 december 2025
Tijdens deze refereerbijeenkomst bespraken Boukje Dijkstra (IC‑verpleegkundige en onderzoeker, HAN) en Bram Tilburgs (post-doc onderzoeker, Radboudumc) het onderwerp familieparticipatie op de intensive care.
lees meerFamilieparticipatie op de IC 15 december 2025
Tijdens deze refereerbijeenkomst bespraken Boukje Dijkstra (IC‑verpleegkundige en onderzoeker, HAN) en Bram Tilburgs (post-doc onderzoeker, Radboudumc) het onderwerp familieparticipatie op de intensive care. Aan de hand van twee artikelen gingen zij in op de behoeften, voorkeuren en mogelijkheden van patiënten, naasten en zorgverleners, en op welke interventies haalbaar en belangrijk worden gevonden.
Artikel 1: Important and feasible patient- and family-centered intensive care interventions: A Delphi study with stakeholders. Intensive & Critical Care Nursing, 2025. https://doi.org/10.1016/j.iccn.2025.104253
Artikel 2: Family participation in essential care activities: Needs, perceptions, preferences, and capacities of intensive care unit patients, relatives, and healthcare providers—An integrative review. Australasian Critical Care, 2022. https://doi.org/10.1016/j.aucc.2022.02.003
Overplaatsing van IC patiënten 18 september 2025
Tijdens deze bijeenkomst bespraken Bram Tilburgs en Gijs Hesseling het proces van overplaatsing van patiënten van de IC naar de verpleegafdeling. Aan de hand van twee artikelen werd stilgestaan bij de ervaringen van patiënten, naasten en zorgverleners, en bij factoren die de kwaliteit van deze transities beïnvloeden.
lees meerOverplaatsing van IC patiënten 18 september 2025
Tijdens deze bijeenkomst bespraken Bram Tilburgs en Gijs Hesseling het proces van overplaatsing van patiënten van de IC naar de verpleegafdeling. Aan de hand van twee artikelen werd stilgestaan bij de ervaringen van patiënten, naasten en zorgverleners, en bij factoren die de kwaliteit van deze transities beïnvloeden.
Artikel 1: Improving patient care transitions from the intensive care unit to the ward by learning from everyday practice. A multicenter qualitative study. Intensive & Critical Care Nursing, 2024. https://doi.org/10.1016/j.iccn.2024.103797
Artikel 2: A multicenter prospective cohort study of patient transfers from the intensive care unit to the hospital ward. Intensive Care Medicine, 2017. DOI: 10.1007/s00134-017-4910-1
Comfort voor de IC patiënt met (non) farmacologische interventies 19 juni 2025
Rens Kooken en Bram Tilburgs bespraken De effectiviteit van Dexmedetomidine in de IC-praktijk en de effecten van de A t/m F bundle op fixatie en andere patiëntuitkomsten aan de hand van twee artikelen.
lees meerComfort voor de IC patiënt met (non) farmacologische interventies 19 juni 2025
Rens kooken en Bram Tilburgs bespraken De effectiviteit van Dexmedetomidine in de IC-praktijk en de effecten van de A t/m F bundle op fixatie en andere patiëntuitkomsten aan de hand van twee artikelen:
De Mottling Score op de IC 20 maart 2025
Rian Schaap, Tom van Hilst en Femke Kurvers‑Goossens bespraken de mottling score, een parameter voor perifere weefselperfusie die ook binnen de IC van het Radboudumc wordt geïmplementeerd. Aan de hand van twee artikelen werd ingegaan op de klinische waarde van de score en de relatie met uitkomsten bij kritisch zieke patiënten.
lees meerDe Mottling Score op de IC 20 maart 2025
Rian Schaap, Tom van Hilst en Femke Kurvers‑Goossens bespraken de mottling score, een parameter voor perifere weefselperfusie die ook binnen de IC van het Radboudumc wordt geïmplementeerd. Aan de hand van twee artikelen werd ingegaan op de klinische waarde van de score en de relatie met uitkomsten bij kritisch zieke patiënten.
Artikel 1: Skin mottling score assesses peripheral tissue hypoperfusion in critically ill patients following cardiac surgery. BMC Anesthesiology.
Artikel 2: Clinical evaluation of peripheral tissue perfusion as a predictor of mortality in sepsis and septic shock in the intensive care unit: Systematic review and meta-analysis. ScienceDirect.
Pijn op de intensive care: Het voorspellen, meten en de risico’s 19 september 2024
Rianne van Boekel en Bram Tilburgs bespraken het voorspellen en meten van postoperatieve pijn en de risico’s van pijn bestrijding met opiaten op delier aan de hand van twee artikelen.
lees meerPijn op de intensive care: Het voorspellen, meten en de risico’s 19 september 2024
Rianne van Boekel en Bram Tilburgs bespraken het voorspellen en meten van postoperatieve pijn en de risico’s van pijn bestrijding met opiaten op delier aan de hand van twee artikelen:
Artikel 1: Roos-Blom, M.J., Dongelmans, D., Stilma, W., Spijkstra, J. J., De Jonge, E., De Keizer, N. (2020). Association between organizational characteristics and adequate pain management at the intensive care unit. Journal of Critical Care, 56.
Artikel 2: Duprey, M. S., Dijkstra-Kersten, S. M. A., Zaal, I. J., Briesacher, B. A., Saczynski, J. S., Griffith, J. L., Devlin, J. W., & Slooter, A. J. C. (2021) Opioid Use Increases the Risk of Delirium in Critically Ill Adults Independently of Pain. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine, 204.
Voeding op de IC: wat zijn belangrijke verpleegkundige aandachtspunten? 20 juni 2024
Bram Tilburgs besprak aandachtspunten met betrekking tot voeding op de intensive care aan de hand van twee artikelen.
lees meerVoeding op de IC: wat zijn belangrijke verpleegkundige aandachtspunten? 20 juni 2024
Bram Tilburgs besprak aandachtspunten met betrekking tot voeding op de intensive care aan de hand van twee artikelen:
Artikel 1: Shunxia S, Jin Y, Xiaoling T, Juan H, Jiangqiong P. Effect of a multidisciplinary nutrition management model in patients with critical illness: A randomized trial. Nurs Crit Care. 2024 Mar;29(2):417-426.
Artikel 2: Rougier L, Preiser JC, Fadeur M, Verbrugge AM, Paquot N, Ledoux D, Misset B, Rousseau AF. Nutrition During Critical Care: An Audit on Actual Energy and Protein Intakes. JPEN J Parenter Enteral Nutr. 2021 Jul;45(5):951-960.
Virtual reality op de IC: wat kunnen we ermee? 14 maart 2024
Bram Tilburgs besprak verschillende toepassingen van virtual reality op de IC aan de hand van twee artikelen.
lees meerVirtual reality op de IC: wat kunnen we ermee? 14 maart 2024
Bram Tilburgs besprak verschillende toepassingen van virtual reality op de IC aan de hand van twee artikelen:
Artikel 1: Merliot-Gailhoustet, L., Raimbert, C., Garnier, O. et al. Discomfort improvement for critically ill patients using electronic relaxation devices: results of the cross-over randomized controlled trial E-CHOISIR (Electronic-CHOIce of a System for Intensive care Relaxation). Crit Care 26, 263 (2022).
Artikel 2: Kanschik, D., Bruno, R.R., Wolff, G. et al. Virtual and augmented reality in intensive care medicine: a systematic review. Ann. Intensive Care 13, 81 (2023).
Wat beïnvloedt de uitkomst van en IC opname? 14 december 2023
Nikky Slof, verpleegkundig specialist van de IC van het Radboudumc besprak twee wetenschappelijke artikelen over frailty en mortaliteit.
lees meerWat beïnvloedt de uitkomst van en IC opname? 14 december 2023
Nikky Slof, verpleegkundig specialist van de IC van het Radboudumc besprak twee wetenschappelijke artikelen over frailty en mortaliteit.
Lees meer
- Artikel 1: Flaatten, H., De Lange, D.W., Morandi, A. et al. The impact of frailty on ICU and 30-day mortality and the level of care in very elderly patients (≥ 80 years). Intensive Care Med 43, 1820–1828 (2017).
- Artikel 2: TEAM Study Investigators and the ANZICS Clinical Trials Group. (2022). Early Active Mobilization during Mechanical Ventilation in the ICU. New England Journal of Medicine, 387(19), 1747-1758.
Verpleegkundige zorg voor angstige IC-patiënten 21 september 2023
Bram Tilburgs besprak twee wetenschappelijke artikelen. Eén over de invloed van het bijhouden van een dagboek op klachten van post-traumatische stress en één over de betekenis van angst voor intensive care patiënten.
lees meerVerpleegkundige zorg voor angstige IC-patiënten 21 september 2023
Bram Tilburgs besprak twee wetenschappelijke artikelen. Eén over de invloed van het bijhouden van een dagboek op klachten van post-traumatische stress en één over de betekenis van angst voor intensive care patiënten.
- Artikel 1: Nielsen, A. H., Angel, S., Egerod, I., Lund, T. H., Renberg, M., & Hansen, T. B. (2020). The effect of family-authored diaries on posttraumatic stress disorder in intensive care unit patients and their relatives: a randomised controlled trial (DRIP-study). Australian Critical Care, 33(2), 123-129.
- Artikel 2: Bohart S, Møller AM, Andreasen AS, Waldau T, Lamprecht C, Thomsen T. Effect of Patient and Family Centred Care interventions for adult intensive care unit patients and their families: A systematic review and meta-analysis. Intensive Crit Care Nurs. 2022 Apr;69:103156.