Radboudumc

print
Beenamputatie

Jaarlijks vinden er in Nederland ongeveer tweeduizend amputaties aan de benen plaats. Ook het Radboudumc in Nijmegen voert deze operaties uit. Een beenamputatie kan om verschillende redenen noodzakelijk zijn. In ongeveer 90% van de gevallen zijn vaatproblemen de reden. Verder kan een amputatie nodig zijn na een ongeluk (trauma), een infectie of een tumor.

Amputatieniveaus

  Amputatie door de heup (heup-exarticulatie)

Dit is een amputatie door uw heupgewricht. Een beenprothese wordt opgehangen aan een bekkenkorf. Bij dit amputatieniveau verliest u uw knie- en heupgewricht en leert u lopen met een protheseknie en een heupscharnier. 

Bovenbeenamputatie (transfemorale amputatie)
Deze amputatie gaat door uw bovenbeen. Bij dit amputatieniveau verliest u uw eigen knie en krijgt u een protheseknie. Deze prothese steunt op uw zitbot.

Amputatie door de knie (knie-exarticulatie)
Dit is een amputatie door uw kniegewricht. Door de amputatie verliest u uw eigen knie en krijgt u een protheseknie. Omdat het bot van de knie aan de onderzijde breed is, is het mogelijk om op het uiteinde van de stomp te staan. Een nadeel is dat de protheseknie niet op dezelfde hoogte staat als uw eigen knie van het andere been; de protheseknie zit namelijk lager. Dit is vooral te zien als u zit.

Onderbeenamputatie (transtibiale amputatie)
Het niveau van deze amputatie wordt bepaald op basis van de conditie van uw been en de bloeddoorstroming op de plaats van de amputatie. Een groot voordeel van een onderbeenamputatie is dat u uw kniegewricht houdt. En het leren lopen met een prothese is relatief makkelijk. De prothese steunt op de pees onder de knieschijf.

Enkelamputatie (syme-amputatie)
Dit is een amputatie door uw enkelgewricht. U houdt hierbij uw scheenbeen en uw kuitbeen. Door de enkelamputatie ontstaat een ronde stomp waarop u kunt staan. Als u een goed belastbare stomp heeft, kunt u hierop zelfs lopen zonder prothese. Door het geringe lengteverlies van het onderbeen is het gemakkelijker het been weer te gebruiken dan bij een onderbeenamputatie.

Operatie

Bij een amputatie is het belangrijk dat er een stomp wordt gecreëerd die geschikt is voor het lopen met een prothese. Na de amputatie wordt de huid rond de wond gehecht. Als de wond genezen is, past de stomp in de prothesekoker.

Mogelijke complicaties

Een beenamputatie is een zware operatie, waarbij verschillende complicaties kunnen optreden.

Bloedverlies
Omdat er een grote wond is, bestaat de kans op bloedverlies. Uw bloed wordt daarop gecontroleerd. Als dat nodig is, krijgt u bloed toegediend. 

Infectie
Om een infectie te voorkomen, krijgt u uit voorzorg antibiotica rondom de operatie. Als u na de operatie verschijnselen krijgt die wijzen op een infectie, wordt uw bloed gecontroleerd. Deze verschijnselen zijn: koorts, roodheid, warmte en zwelling van de wond.

Fantoompijn
Na een beenamputatie hebben veel mensen het gevoel dat het geamputeerde deel van hun been nog aanwezig is. Dit heet fantoompijn. Gebieden in de hersenen die het ledemaat representeren, worden nog steeds geprikkeld door de zenuwen in de stomp. Soms kan dat gevoel verdwijnen als u bijvoorbeeld een kussen legt op de plek van het denkbeeldige been. Fantoompijn wordt ook behandeld met verschillende medicijnen, soms in combinatie met elkaar. Deze ‘cocktail’ van medicijnen kan bijwerkingen hebben, zoals sufheid of verminderde concentratie. Als u veel last heeft van de bijwerkingen, dan wordt gezocht naar een ander middel of een lagere dosering.

Na de operatie

Vlak na de operatie is het belangrijk dat uw wond goed geneest. Daarnaast werkt u aan de ontwikkeling van de functie van het overgebleven deel van uw been. De spieren moeten zich aanpassen aan de nieuwe situatie. Door te oefenen voorkomt u dat u spierkracht kwijtraakt of dat spieren zich verkorten. Zo snel mogelijk na de amputatie kan worden begonnen met het zwachtelen van de stomp, twee à drie keer per dag. Hiermee voorkomt u vochtophoping in de stomp en stimuleert u een goede vorming van de stomp.

Mentale aspecten bij een operatie

Een amputatie is niet alleen voor uw lichaam een ingrijpende gebeurtenis, ook mentaal en emotioneel gebeurt er veel met u. Er wordt veel van u en uw omgeving gevraagd. Zo kunt u te maken krijgen met gedachten, emoties en reacties die u eerder niet of veel minder had. Bijvoorbeeld: 

  • hoe ga ik om met het verlies van mijn been?
  • ontkenning 
  • moeheid 
  • boosheid en opstandigheid 
  • verdriet 
  • schaamte 
  • jaloezie
  • angst en onzekerheid 
  • aanvaarding en acceptatie

Ons advies

  • Word actief en ga weer deelnemen aan het maatschappelijk leven. Spreek bijvoorbeeld af met uw familie en pak uw hobby’s en werk weer op.
  • Leer zo snel mogelijk goed lopen met een prothese.
  • Onderdruk uw gedachten en emoties niet. Deze mogen er zijn!
  • Bespreek emoties met uw naasten en uw behandelaars. Uw behandelaar denkt met u mee, of zorgt ervoor dat u de juiste ondersteuning krijgt.

Patiënten Informatie Map (pdf's)

 

Folders (pdf's)