Voorbeelden om meer gezond vet in uw voedingspatroon op te nemen

Afdelingen Maag-, Darm- en Leverziekten Diëtetiek Voedings- en dieetadviezen Koolhydraatbeperkt dieet

Redenen om het koolhydraatbeperkt dieet te volgen

Een koolhydraatbeperkt dieet kan om verschillende redenen gunstig zijn, zoals gewichtsverlies, verbeterde bloedsuikerspiegel, vermindering van risico op hart- en vaatziekten en meer.

lees meer

Voorlezen

Redenen om het koolhydraatbeperkt dieet te volgen

Een koolhydraatbeperkt dieet kan om verschillende redenen gunstig zijn:

Gewichtsverlies: Een koolhydraatbeperkt dieet kan gewichtsverlies bevorderen doordat je vaak minder calorieën binnenkrijgt. Bovendien zorgt het voor een langdurig verzadigd gevoel, wat de eetlust remt en het risico op snaaigedrag vermindert.
Verbeterde bloedsuikerspiegel: Een koolhydraatbeperkt dieet kan helpen bij het stabiliseren van de bloedsuikerspiegel, wat vooral gunstig is voor mensen met (pre-) diabetes. Vaak kan de medicatie worden verminderd of het starten van insuline kan worden uitgesteld.
Vermindering van risico op hart- en vaatziekten: Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat een koolhydraatbeperkt dieet op korte termijn gunstige effecten kan hebben op gezondheidsfactoren die samenhangen met hart- en vaatziekten, zoals een verbeterde bloeddruk, een lager cholesterolgehalte en gewichtsverlies.
Behoud van spiermassa: Een koolhydraatbeperkt dieet maakt het makkelijker om voldoende eiwitten binnen te krijgen dan veel andere diëten. Eiwitten spelen een essentiële rol bij het behoud van spiermassa, vooral tijdens gewichtsverlies.
Positief effect op darmen: Bepaalde koolhydraten en suikers kunnen in de darmen worden verwerkt door darmbacteriën, wat kan leiden tot gasvorming en een opgeblazen gevoel en een opgezette buik. Door minder van deze koolhydraten te eten, kunnen deze klachten verminderen.
Mensen met een mitochondriële ziekte (ziekte waarbij cellen minder energie maken) halen meer energie uit vetten dan uit suikers. Wanneer het lichaam suiker (glucose) niet goed kan omzetten in energie, ontstaat melkzuur (lactaat). Dit kan zorgen voor verzuring in de spieren en organen, waardoor vermoeidheid en spierpijn kunnen optreden. Door minder koolhydraten en meer vetten te eten, kan het lichaam energie efficiënter gebruiken en kunnen deze klachten verminderen.

Let op bij diabetesmedicatie en een koolhydraatbeperkt dieet

Sommige diabetesmedicijnen kunnen bijwerkingen geven als u een koolhydraatbeperkt dieet volgt. Overleg altijd eerst met uw arts voordat u begint. Uw arts kan uw medicatie aanpassen.

lees meer

Voorlezen

Let op bij diabetesmedicatie en een koolhydraatbeperkt dieet

Sommige diabetesmedicijnen kunnen bijwerkingen geven als u een koolhydraatbeperkt dieet volgt. Overleg altijd eerst met uw arts voordat u begint. Uw arts kan uw medicatie aanpassen.

SGLT-2-remmers (zoals Forxiga®en Jardiance®) mag u niet combineren met een koolhydraatbeperkt dieet lager dan 75 gram koolhydraten per dag. Dit kan ketoacidose veroorzaken dit is een ernstige bijwerking, die voorkomen moet worden.

Gebruikt u insuline? Dan moet de dosering (kortwerkende) insuline waarschijnlijk omlaag om een te lage bloedsuiker te voorkomen.

Bij medicijnen als gliclazide®, glimepiride® of tolbutamide® kunt u ook een te lage bloedsuiker krijgen.

Symptomen van een lage bloedsuiker (hypo) zijn: zweten, beven, honger, hoofdpijn, duizeligheid, hartkloppingen en bleek zien. Voor meer informatie en adviezen over wat te doen bij een hypo zie: Wat is een hypo? - Radboudumc

Koolhydraten beperken

Voeding bestaat uit drie hoofdbestanddelen namelijk: eiwitten, vetten en koolhydraten. Deze voedingstoffen hebben ieder hun eigen functie.

lees meer

Voorlezen

Koolhydraten beperken

Voeding bestaat uit drie hoofdbestanddelen namelijk: eiwitten, vetten en koolhydraten. Deze voedingstoffen hebben ieder hun eigen functie. Eiwitten zorgen voor de opbouw van lichaamsweefsel zoals spieren, organen en bloed. Vetten zorgen voor energie en bouwstoffen. Koolhydraten zijn ook een bron van energie. Koolhydraten kunnen in 4 groepen ingedeeld worden.

Zetmeel: brood, aardappelen, pasta, rijst, peulvruchten
Vruchtensuiker: fruit en producten waarin fruit is verwerkt
Melksuiker (lactose): melk- en melkproducten, in kaas zit geen melksuiker dus geen koolhydraten.
Geraffineerde suiker (tafelsuiker): snoep, koek, gebak, ijs, pudding, vla, frisdrank

Zie ook de video koolhydraatuitleg bij diabetes:

Vermijd snelle suikers zoveel mogelijk

Snelle suikers zijn alle soorten suikers die je lichaam snel opneemt. Ze zorgen voor een snelle stijging van je bloedsuiker, maar deze daalt daarna ook weer snel. Snelle suikers komen voor in producten zoals snoep, koek, gebak, ijs, pudding, vla, chocomelk, yoghurtdrank, frisdrank, honing en vruchtensap.

Beperk de totale hoeveelheid koolhydraten

Streef naar een dagelijkse inname van 50 tot 100 gram koolhydraten. U kunt dit eenvoudig bijhouden met een voedingsapp, zoals ‘Mijn Eetmeter’. Het is belangrijk dat de producten met koolhydraten die u nog wel eet vezelrijk zijn. Kies voor volkoren producten, groenten, peulvruchten, noten en zaden. Deze zorgen voor een stabielere bloedsuikerspiegel en dragen bij aan een verzadigd gevoel.

Voeding

Voorbeelden en variatiemogelijkheden

Het persoonlijke voedingsadvies dat u van de diëtist krijgt, is de basis voor uw dieet. De onderstaande suggesties en variaties kunnen worden gebruikt om af te wisselen.

lees meer

Voorlezen

Voorbeelden en variatiemogelijkheden

Het persoonlijke voedingsadvies dat u van de diëtist krijgt, is de basis voor uw dieet. De onderstaande suggesties en variaties kunnen worden gebruikt om af te wisselen.

- Koolhydraatbeperkt brood/eiwitrijk brood met margarine en hartig beleg
- Volkoren of koolhydraatbeperkte cracker met margarine en hartig beleg
- Omelet, roerei gevuld met groenten met eventueel ham, kip of zalm
- Volle (ongezoete soja-) yoghurt of kwark met koolhydraatbeperkte muesli (geen rozijnen, suiker of honing) of met rood fruit (diepvries)
- Salades van groenten met vis/vlees,/gevogelte ei, noten, kaas, peulvruchten en dressing
Een snee brood bevat ± 15 gram koolhydraten. In een koolhydraatbeperkt dieet wordt koolhydraatbeperkt/eiwitrijk brood aanbevolen. Dit bevat maximaal 7 gram koolhydraten per snee. De meeste supermarkten en bakkers verkopen koolhydraatbeperkt brood. Soms noemen ze het eiwitrijk brood, koolhydraatbeperkt of brood met verlaagd koolhydraatgehalte. Soms bevat dit brood meer dan 7 gram koolhydraten per snee. Vraag aan uw eigen bakker hoeveel koolhydraten het koolhydraatbeperkte brood bevat. Naast koolhydraatbeperkt brood bestaan er ook koolhydraatbeperkte crackers, muesli en wraps.
Zoet beleg past eigenlijk niet binnen het koolhydraatbeperkte dieet. Pindakaas of notenpasta kan wel. Er zijn enkele suikervrije jams en stroop variaties verkrijgbaar deze bevatten vaak veel zoetstoffen en nog wel wat koolhydraten uit het fruit. Deze kunnen met mate gebruikt worden.
De meeste hartige belegsoorten bevatten weinig koolhydraten. Denk hierbij aan kaas, vleeswaren, kip, vis, humus, notenspreads en tapenade. Ook gekookte of gebakken eieren, mayonaise en avocado passen goed binnen een koolhydraatbeperkt eetpatroon.
Voor extra smaak en voedingswaarde is het fijn om groenten toe te voegen, zoals plakjes tomaat, komkommer of paprika of gebakken champignon, ui of gegrilde groente. Een salade van deze ingrediënten is niet alleen lekker, maar ook koolhydraatbeperkt en geschikt als broodbeleg of als los (bij)gerecht.
Een portie aardappelen, volkorenpasta, zilvervliesrijst of variatie mag maximaal een kwart van de maaltijd bevatten omdat deze producten veel koolhydraten bevatten. Om de kleinere portie te compenseren kan het volgende extra worden toegevoegd:
- Grotere portie groenten: streven is dat 50% van de maaltijd uit groenten bestaat (200-250 gram). Dit kan een combinatie zijn tussen gekookte of gewokte groenten en rauwkost. Soep en saus zijn heel geschikt om groenten in te verwerken.
- Ruim vet: bij bereiding, in sausen en dressings.
- Het bord bestaat dan uit 25 % eiwitbron zoals vlees, vis of kip of vega variant, 25% zetmeelbron zoals aardappelen, zilvervliesrijst of volkorenpasta (max 100 gram) en 50% uit groenten. Dit wordt ook wel de vuistregel genoemd dus: 1 vuist eiwitbron, 1 vuist zetmeel en de rest groenten.
Alternatieven voor (gedeeltelijke) vervanging van aardappelen, pasta en rijst zijn:
- Koolhydraatbeperkte pasta, rijst, noedels, wraps
- Bloemkoolpuree, knolselderijpuree, koolraappuree, pompoenpuree of wortelpuree
- Bloemkoolrijst = geraspte bloemkool
- Broccoli rijst = geraspte broccoli
- Courgettini = courgette in sliertjes
- Lasagne bladen gemaakt van pompoen of courgette
- Gekookte knolselderij of gekookte koolraap
- Koolraap frites
- Niet vervangen en gewoon minderen/weglaten
Tussendoortjes zijn mogelijk maar niet noodzakelijk. Koolhydraat arme tussendoortjes kunnen veel kcal (energie) bevatten. Bij meer energierijke tussendoortjes zult u minder snel afvallen. Producten met een * leveren meer vet en dus kcal.
- Opgerolde kaas* of ham met monchou* en groente, zoals augurk, asperges of selderij
- Olijven*
- Noten*
- Stukje kaas *
- Gekookt ei
- Rolletje van ham met roomkaas* of kruidenkaas* en augurk, fijngesnipperd uitje/ bosui, bieslook, geraspte kaas* en basilicum
- Kipfilet met pesto* en rucola
- Gehaktballetje*
- Cocktailworstje*, knakworstje* of bifi worstje*
- Komkommer, paprika, wortel of tomaatjes dippen in de roomkaas*/kruidenkaas*/hummus*
- Plakjes komkommer met eiersalade
- (koolhydraat verlaagde) cracker met hartig beleg
- Geroosterde kikkererwten
Fruit bevat koolhydraten, ook wel vruchtensuikers genoemd. Sommige fruitsoorten bevatten meer koolhydraten dan andere fruitsoorten. Rood fruit levert weinig koolhydraten (aardbeien, bramen, rode bessen, frambozen, blauwe bessen, etc.). Banaan en druiven leveren juist veel koolhydraten. Sommige fruitsoorten zijn klein van stuk en leveren daardoor ook minder koolhydraten (mandarijn, pruim, kiwi, nectarine, etc.). Fruit is wel gezond en levert weinig kcal en veel vezels. Dagelijks een portie fruit is aanbevolen. Streef naar maximaal 15gr koolhydraten per dag uit fruit, zie hiervoor bijvoorbeeld de eettabel, koolhydraat variatielijst of de app Mijn Eetmeter.

Light en suikervrije producten

lees meer

Voorlezen

Light en suikervrije producten

Light betekent dat een product tenminste 30% minder calorieën, vet of suiker bevat dan een soortgelijk product. Alleen light/zero frisdranken en suikervrije (limonade)siropen bevatten niet of nauwelijks koolhydraten. Alle andere lightproducten kunnen wel koolhydraten bevatten. Een voorbeeld hiervan is light vruchtensap. Light vruchtensap bevat altijd koolhydraten, omdat het product van nature uit fruit bestaat en dus vruchtensuikers bevat. Voor meer informatie kunt u het etiket lezen.

Suikervrije producten zijn vaak gezoet met zoetstoffen. Zoetstoffen zijn stoffen die aan voedingsmiddelen worden toegevoegd om ze zoeter te maken. Zoetstoffen kunnen veilig gebruikt worden en passen binnen het koolhydraat arme dieet. Wees voorzichtig met gebruik van de groep polyolen, omdat ze wel kcal leveren en laxerend kunnen werken. Polyolen zijn te herkennen aan de naam: deze eindigt altijd op ‘ol’ (bijvoorbeeld sorbitol, xylitol en maltitol). Polyolen zitten voornamelijk in suikervrij snoep, koek, gebak en jam. Uitzondering hierop is de stof erythritol, deze levert geen kcal.

Alcohol

Alcohol verstoort de koolhydraat- en vetstofwisseling in de lever. Zolang er alcohol in het bloed aanwezig is, ligt de vetverbranding stil doordat de afbraak van alcohol voorrang krijgt. Het advies is de inname van alcoholische dranken te stoppen of sterk te beperken (maximaal 1 glas per dag). Zeker als het drankje naast alcohol ook koolhydraten bevat, zoals bier, zoete wijn of mixdranken.

Meer vet toevoegen

Als je minder koolhydraten eet, haal je de energie vooral uit vetten. Daarom is het belangrijk om meer gezonde vetten te eten. Wil je afvallen? Wees dan voorzichtig met extra vetten. Wil je je gewicht behouden of aankomen? Dan kun je juist wat meer vetrijke producten gebruiken.

lees meer

Voorlezen

Meer vet toevoegen

Voor mensen met mitochondriële ziekten is het extra belangrijk om voldoende vetten te eten. Dit komt omdat vetten in de mitochondriën efficiënter worden omgezet in energie.

Gezonde en ongezonde vetten: wat is het verschil?

Er zijn verschillende soorten vetten: verzadigde vetten en onverzadigde vetten.

Onverzadigde vetten vind je vooral in plantaardige producten zoals olijfolie, noten, avocado en ook in vette vis. Deze vetten zijn gezond en hebben een beschermend effect op hart- en vaatziekten.
Verzadigde vetten zitten vooral in dierlijke producten zoals vlees, melk, boter, kaas en ook in kokos. Te veel verzadigde vetten kunnen het cholesterol verhogen en zo het risico op hart- en vaatziekten vergroten.

Yoghurt

Yoghurt bevat melkvet en dus verzadigde vetten, maar onderzoeken laten zien dat de dagelijkse consumptie van ongezoete yoghurt het risico op diabetes type 2 kan verlagen. Dit gunstige effect kan te maken hebben met de aanwezigheid van calcium en magnesium in yoghurt.

lees meer

Voorlezen

Yoghurt

Yoghurt bevat melkvet en dus verzadigde vetten, maar onderzoeken laten zien dat de dagelijkse consumptie van ongezoete yoghurt het risico op diabetes type 2 kan verlagen. Dit gunstige effect kan te maken hebben met de aanwezigheid van calcium en magnesium in yoghurt, die een rol spelen bij de insulinewerking. Regelmatige consumptie van yoghurt wordt geassocieerd met een lager risico op sterfte door hart- en vaatziekten, ook na een hartinfarct. Daarnaast is yoghurt een gefermenteerd zuivelproduct en dat heeft gunstige effecten hebben op het darm microbioom, wat ontstekingen kan verminderen en het immuunsysteem kan ondersteunen. Kortom volle yoghurt bevat wel verzadigd vet maar is toch een gezond product dat goed past binnen het koolhydraat arme dieet.

Roomboter

Roomboter bevat veel verzadigd melkvet en is een natuurlijk, onbewerkt product. Daardoor hoor je soms verschillende meningen over hoe gezond het is. Uit onderzoeken blijkt dat roomboter het risico op hart- en vaatziekten niet vermindert. Alternatieven zoals olijfolie kunnen dat wél. Daarom is het verstandig om roomboter zo veel mogelijk te vervangen door gezondere vetten, zoals plantaardige oliën en dieetmargarine.

Hoe zit het met kaas?

Kaas bevat verzadigde vetten en melkvet, net als roomboter. Toch is het effect van kaas op je gezondheid iets anders. Uit onderzoeken blijkt dat kaas, ondanks het verzadigd vet, niet altijd leidt tot een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Dit komt waarschijnlijk door de unieke samenstelling van kaas, zoals het calciumgehalte die een beschermend effect kan hebben. Binnen het koolhydraatbeperkte dieet kan kaas een goede bron van eiwitten en vet zijn. Dit mag dus 48+ kaas zijn.

Vlees

Rood vlees is vlees dat rauw een rode kleur heeft zoals rund, varken, lam en wild. Bewerkt vlees is vlees dat extra is behandeld, zoals ham, salami, worstjes, frikadel en bacon. Deze vleessoorten zijn minder gezond omdat ze het risico op bepaalde ziekten kunnen verhogen.

lees meer

Voorlezen

Vlees

Rood vlees is vlees dat rauw een rode kleur heeft zoals rund, varken, lam en wild. Bewerkt vlees is vlees dat extra is behandeld, zoals ham, salami, worstjes, frikadel en bacon. Deze vleessoorten zijn minder gezond omdat ze het risico op bepaalde ziekten kunnen verhogen. Bijvoorbeeld: bewerkt vlees bevat vaak veel zout, conserveringsmiddelen en schadelijke stoffen die ontstaan bij het bewerken. Deze stoffen kunnen bijdragen aan een verhoogd risico op hart- en vaatziekten en bepaalde vormen van kanker, zoals darmkanker.

Daarom is het verstandig om de hoeveelheid rood vlees te beperken tot maximaal 500 gram per week en bewerkte vleesproducten zoveel mogelijk te vermijden. Gezondere eiwitbronnen zijn bijvoorbeeld kip, vis, peulvruchten, soja (tofu en tempé) en noten.